tag:blogger.com,1999:blog-56047508891749976942012-01-07T17:14:25.226-08:00Đã trên tám mươi mấy tuổi đầu Muốn sống ngoài trăm hãy còn lâu Thơ ca bè bạn vui để sống Nghĩa để ngàn năm thọ nhiệm màu HXL Đêm ngủ nghe mưa chạnh tấc lòng Gác tay lên trán mộng mung lung Gió từ sông lại, mưa từ biển Lo ở quê ta nước trắng đồng. HXLHồ Xuân Laihttp://www.blogger.com/profile/14051781023484286715noreply@blogger.comBlogger271100tag:blogger.com,1999:blog-5604750889174997694.post-91166761692970708162007-07-05T20:48:00.000-07:002007-07-05T20:48:57.264-07:00<a href="http://i190.photobucket.com/albums/z102/lethihoaichau/nga8-1.jpg"><img style="FLOAT: left; MARGIN: 0px 10px 10px 0px; WIDTH: 320px; CURSOR: hand" alt="" src="http://i190.photobucket.com/albums/z102/lethihoaichau/nga8-1.jpg" border="0" /></a><br /><div><span style="color:#333399;"></span></div><br /><p><span style="color:#333399;"></span></p><br /><p><span style="color:#333399;"><strong><span style="font-family:arial;font-size:180%;color:#ff0000;">thơ Hồ Xuân Lai<br /></span></strong></span></p><br /><p><span style="color:#333399;"></span></p><br /><p><span style="color:#333399;"><span class=""></span></span> </p><p><span style="color:#333399;"></span> </p><p><span style="color:#333399;"></span> </p><p><span style="color:#333399;"></span> </p><p><span style="color:#333399;">THU SANG</span></p><br /><p><span style="color:#333399;">Mặt trời lặn xuống lũy tre<br />Khói lam phủ nhoè trên bến<br />Vườn sau gió thổi phất phơ<br />Lá vàng rơi đầy bờ giếng<br />Trời cao xanh nhoà nước biển<br />Chòm sao bừng thức lung linh<br />Hơi sương mỏng hơn tờ giấy<br />Giật mình lòng như bỗng thấy<br />Thu sang rồi đấy, thu sang.<br /><br /><br /><br />NHƯ LỜI THỀ NGUYỆN<br /><br />Tuổi già nhớ cảnh làng quê<br />Như con chim muốn bay về điền viên<br />Như tình yêu muốn trao duyên<br />Như lời nhân ngãi thệ nguyền tâm linh<br />Nước non sơn thuỷ hữu tình<br />Chim ơi dang cánh thoả tình lượn bay<br />Dù còn gian khổ đắng cay<br />Đã đa mang ắt có ngày gặp nhau।</span></p><br /><p><span style="color:#333399;"><br /><br />NHỚ NHỮNG NGÀY GIAN KHỔ<br /><br />Gặp nhau lại nhớ Cổ Thành<br />Nhớ sông Thạch Hãn, nhớ ghềnh Thác Lo<br />Nhớ Triệu, Hải, nhớ Cam, Gio*<br />Ngày đầu giặc chiếm phải lo chống càn<br />Mặc cho khói lửa ngập tràn<br />Đồng xanh máu nhuộm, sẵn sàng hy sinh<br />Nhớ đường 9, nhớ Khe Sanh<br />Nam Đông, Mỹ Chánh ta giành thắng to<br />Giặc thua giặc chạy co giò<br />Quân ta thắng trận reo hò hăng say<br />Gặp nhau nhớ lại những ngày<br />Chiến tranh gian khổ vẫn say bạn bè.<br /><br /><br /><br />TẤC LÒNG VỚI QUÊ<br /><br />Quê hương Quảng Trị mỏi mòn trông<br />Nẫu cả tim gan đốm lửa hồng;<br />Làng xóm đông vui, đồng bát ngát<br />Bến đò rộn rã khách sang sông.<br /><br /><br />NHỚ CHIẾN KHU XƯA<br /><br />Ba Lòng ơi<br />Bao năm rồi xa cách<br />Bao năm rồi thương nhớ mãi chiến khu<br />Nhớ những cánh rừng cây lá âm u<br />Thức suốt ngày đêm canh thù giữ nước<br />Những ngọn núi giăng giăng sau trước<br />Như tường thành ngăn bước xâm lăng;<br />Những bãi bồi ngô lúa lên xanh<br />Nuôi chiến khu suốt bao mùa chiến dịch.<br />Nhớ con suối những chiều ra tắm giặt<br />Bàn chân giẫm phải rêu trơn<br />Ngã lăn theo những hòn đá cuội,<br />Nghe La La tuôn chảy nước nghiêng trôi<br />Nghe Thạch Hãn bần thần đá rịn mồ hôi;<br />Nghe thác Lo vẫn thường gây lo lắng<br />Xoáy ầm ào giữa đôi bờ lau trắng<br />Thuyền bè qua người phải lên bờ.<br />Nhớ đêm trăng dưới tán cây thưa<br />Mắc võng đòng đưa thả hồn theo gió<br />Hát say sưa bài “Tiến quân ca”;<br />Nhớ những đêm lạnh buốt xương da<br />Trong bóng tối từng đoàn quân ra trận<br />Rầm rập bước chân rừng Ba Lòng chuyển động.<br />Hành quân đêm<br />Dội khúc hành quân đêm<br />Các anh đi<br />Không kịp ghé thăm nhà,<br />không từ giã người thân<br />Các anh đi<br />điệp điệp trùng trùng<br />Vượt núi, xuyên rừng, băng qua khe suối<br />Nòng súng chong nghiêng<br />hướng thẳng tiền phương<br />Xốc tới!<br />Đêm không trăng sao<br />Đom đóm dẫn đường các anh ra trận<br />Cả chiến khu mòn đêm không ngủ<br />Thao thức chờ nghe tin súng nổ.<br />Sương mai chưa tan, rừng Ba Lòng bỗng rộ<br />Tiếng hoan hô bộ đội diệt đồn thù.<br /><br />Nhớ Ba Lòng. Ta nhớ lắm… chiến khu!..<br /><br /><br /><br /><br />VỀ THĂM THÀNH CỔ<br /><br />Anh em mình về thăm Thành cổ<br />Nhớ một thời gian khổ đã qua<br />Tám mốt ngày đêm chuyển rung lịch sử<br />Đạn bom gầm dậy đất quê ta.<br />Một thời xưa đã đi qua<br />Đêm nay phố Cổ lụa là bên nhau<br />Trăng e ấp nhìn đèn điện sáng<br />Nụ cười nghiêng duyên dáng trên môi.<br />Đẹp như Thạch Hãn sông trôi<br />Hiền như làn gió nói lời phi lao<br />Đêm Thành cổ trời cao lồng lộng<br />Ngàn sao gieo ánh sáng cho đời.<br />Đi bên em như đi trong mộng<br />Anh chạnh lòng- Thành cổ- bóng hình em.<br /></span><br /></p><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/5604750889174997694-9116676169297070816?l=hoxuanlaiqt.blogspot.com' alt='' /></div>Hồ Xuân Laihttp://www.blogger.com/profile/14051781023484286715noreply@blogger.com2tag:blogger.com,1999:blog-5604750889174997694.post-4921911153733090392007-07-05T18:07:00.000-07:002007-07-05T18:07:29.613-07:00<a href="http://2.bp.blogspot.com/_I8jBC3SRRuM/Ro2VTg5gQ5I/AAAAAAAAABE/hLd_TyelHEo/s1600-h/5T20.JPG"><img id="BLOGGER_PHOTO_ID_5083883716852335506" style="FLOAT: left; MARGIN: 0px 10px 10px 0px; CURSOR: hand" alt="" src="http://2.bp.blogspot.com/_I8jBC3SRRuM/Ro2VTg5gQ5I/AAAAAAAAABE/hLd_TyelHEo/s320/5T20.JPG" border="0" /></a><br /><div align="justify"><span style="font-family:arial;"></span></div><br /><div align="justify"><span style="font-family:arial;"></span></div><span style="color:#cc33cc;"><strong><span style="font-family:arial;">TIẾNG TƠ</span><br /></strong></span><div align="justify"><span style="font-family:arial;"><span style="color:#cc33cc;"><strong>NGÂN TỪ CUỘC SỐNG</strong></span><br /><br />Thơ Hồ Xuân Lai là tiếng lòng của một người con luôn hướng về quê hương Quảng Trị, là tiếng lòng của một người cựu binh luôn hướng về những tháng ngày gian lao kháng chiến, hướng về đồng đội, đồng chí và đồng bào. Thơ ông dung dị, nhưng luôn là dòng chảy của cảm xúc về quê hương, đất nước, về Đảng, về Bác Hồ, về những người thân quen, ruột thịt. Ông làm thơ như là một nhu cầu luôn tiềm ẩn, và cũng có thể là đã tiềm ẩn rất lâu, nhưng mãi đến lúc nghỉ hưu mới bùng phát thành câu chữ.<br />Câu chữ trong thơ Hồ Xuân Lai không trau chuốt cầu kỳ, nhưng đôi lúc nó vẫn ánh lên lấp lánh bởi tình cảm mà ông gởi vào thơ. Đó là tình cảm của một người yêu thơ, biết nâng niu và chiu chắt từng chữ cho thơ, trong tất cả khả năng có thể của mình.<br /><br />Tình anh ngày đợi đêm mong nhớ<br />Đeo đuổi cùng nhau suốt cuộc đời<br />Vương vấn tình thơ đâu đòi đoạn<br />Diết da nghĩa chữ dám buông rơi.<br /><br />Thơ với Hồ Xuân Lai như là người bạn tình thủy chung cùng năm tháng. Thơ và người sóng bước bên nhau để cùng đi ngược về quá khứ, cùng đi trong hiện tại và đi tới tương lai. Đó là con đường của đời người, đời thơ, con đường của tình yêu mà Hồ Xuân Lai từng tâm sự:<br /><br />Tình yêu như cành cây xanh lá<br />Tình yêu như tiếng chim rộn rã<br />Đừng để lá xanh rời cành tơi tả<br />Đừng để tiếng chim lẻ bạn kêu than<br />Đừng để tình yêu lỡ làng tan vỡ<br />Bởi tình yêu là chuyện đời muôn thuở<br />Có ai ra ngoài chiếc bóng của tình yêu.<br /><br />Đúng như nhà Phật đã nói, người ta không ai ra được ngoài chiếc bóng của mình. Điều tâm niệm trong thơ Hồ Xuân Lai là tâm niệm của một con người muốn hết lòng vì con người, không màng tưởng tới danh lợi, không đòi hỏi cho riêng mình. Bởi vậy, ông biết rằng, với tuổi ngoài tám mươi, sống có ích là phải sống vì dân, vì nước, sống nêu gương cho con cháu.<br /><br />Nhớ ơn người đi trước<br />Theo tổ tiên tiếp bước<br />Nguyện giữ trọn cuộc đời<br />Sống vì dân vì nước<br /><br />Lão giả bất an chi<br />Với con cháu cùng đi<br />Đầu xanh bên đầu bạc<br />Gian khổ chẳng hề chi.<br /><br />Vượt lên trên gian khổ, trước hết là phải biết vượt lên trên chính bản thân mình. Khẩu khí thơ Hồ Xuân Lai đôi khi chợt bùng sáng chỉ trong một vài câu ngắn gọn. Ngắn gọn nhưng lại gói chặt được những gì ông muốn biến thành thông điệp để gởi tới cho con người.<br />Năm 75 tuổi, tự cảm tác về mình, Hồ Xuân Lai đã viết:<br /><br />Mới đó mà nay đã bảy lăm<br />Mà sao cứ ngỡ tuổi trăng rằm<br />Sức khỏe dồi dào ham thể dục<br />Tinh thần thanh thản thích thơ văn<br />Mới hay tuổi tác đâu quan trọng<br />Phương pháp dưỡng sinh mới thật cần.<br /><br />Thơ như vậy là thơ của đời, của người, nó thiết thực với con người và với cuộc đời đến mức máu thịt. Hầu như tất cả các bài thơ của Hồ Xuân Lai đều gắn bó với cuộc sống rất thật của chính bản thân ông, cũng như của chính bản thân cuộc sống.<br />Về quê tảo mộ, bồi hồi cùng hương khói trước vong linh của cha mẹ, ông đã viết lên những dòng thơ rất thật.<br /><br />Cây vững gốc thắm chồi xanh lá<br />Nước trong nguồn biển cả sông sâu<br />Chữ trung chữ hiếu làm đầu<br />Sống luôn tâm niệm vì đâu có mình<br /><br />Với Hồ Xuân Lai, quê hương dường như là tất cả: là đời, là tình, là thơ, là thủy chung, là lao động, là cội nguồn, là ý tưởng chắp cánh cho chữ nghĩa bay lên cùng cảm thức. Chỉ một cánh chim lẻ loi trong trời chiều cũng khiến lòng ông nao nao xúc động.<br /><br />Một mình đứng ngắm ráng mây chiều<br />Lẻ loi cánh nhạn dõi mắt theo<br />Ngàn dặm chim ơi, chim có đến<br />Cho ta nhắn gởi chút tình quê.<br /><br />Chính tình quê đã dệt thành thi tứ cho thơ Hồ Xuân Lai, làm cho thơ Hồ Xuân Lai trở nên quen thuộc và gần gũi với chúng ta như chính cuộc sống của chúng ta.<br /><br />Bìm bịp kêu chiều, văng vẳng bên sông<br />Nghe não nuột bao la ngàn nỗi nhớ<br />Khói lam chiều lững lờ trên mái rạ<br /><br />Bến sông, tiếng chim bìm bịp và mái tranh xưa… gần gũi và dân dã dân gian biết mấy. Thơ Hồ Xuân Lai dường như được chắt ra từ gió Lào, nắng lửa của quê nhà, từ đất đá cằn cỗi của quê nhà, từ tình sâu nghĩa nặng mà quê nhà đã dành cho ông, và chính bản thân ông cũng từng đã sống hết mình cho quê nhà yêu dấu. Bởi dẫu sao đi nữa, quê nhà cũng là một góc của quê hương đất nước.<br />Và cũng chính vì thế, vì tất cả những gì mà ông yêu thương, trân trọng và chắt chiu gìn giữ, Hồ Xuân Lai đã viết, như là viết ca dao cho đời:<br /><br />Dù cho lên thác xuống ghềnh<br />Giàu sang, nghèo đói, quê mình vẫn hơn<br /><br />Thơ Hồ Xuân Lai rất giàu hình ảnh thôn quê, hình ảnh đời thường, và cũng vì thế, ông rất hay sử dụng từ ngữ dân gian, cách ví von, cách diễn đạt của dân gian. Đó là ý thức về nguồn cội, nhưng đồng thời, đó cũng là tình cảm của ông với cuộc sống mà ông từng gắn bó với tất cả máu thịt của đời mình. Chỉ chuyện mời trầu thôi, Hồ Xuân Lai cũng nâng lên thành thơ, thành chuyện nghĩa tình chung thủy.<br /><br />Miếng trầu mời bạn trao tay<br />Dù mặn, dù lạt, dù cay, dù nồng<br />Dù chẳng nên vợ nên chồng<br />Cũng ăn một miếng cho lòng em say<br /><br />Đến với thơ Hồ Xuân Lai chính là đến với cái tình mà ông chăm chút gởi vào từng câu chữ. Hãy đọc và hãy cảm thì sẽ yêu được cái tình ấy của thơ ông!<br /><br /><strong><span style="color:#009900;">Nguyễn Nguyễn Bạch Liên</span></strong></span></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/5604750889174997694-492191115373309039?l=hoxuanlaiqt.blogspot.com' alt='' /></div>Hồ Xuân Laihttp://www.blogger.com/profile/14051781023484286715noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-5604750889174997694.post-90803792737201656712007-07-05T17:51:00.000-07:002007-07-05T17:51:24.488-07:00<a href="http://i190.photobucket.com/albums/z102/lethihoaichau/Untitled-10.jpg"><img style="FLOAT: left; MARGIN: 0px 10px 10px 0px; WIDTH: 320px; CURSOR: hand" alt="" src="http://i190.photobucket.com/albums/z102/lethihoaichau/Untitled-10.jpg" border="0" /></a><br /><div><span style="font-family:arial;color:#000099;"></span></div><br /><p><span style="font-family:arial;color:#000099;"></span></p><br /><p><span style="font-family:arial;color:#000099;"></p></span><br /><div><br /><br /> </div><div> </div><div> </div><div> </div><div>NHỚ QUÊ</div><div> </div><span style="font-family:arial;color:#000099;"><div>Vừa tỉnh giấc mơ<br />Gió thổi phất phơ<br />Cây rung xào xạc<br />Canh gà xao xác<br />Tưởng mình còn mê<br />Đêm dài lê thê<br />Nhớ quê da diết<br />Mong sao có dịp<br />Bay về thăm quê.<br /><br /><br /><br />ĐI ĐÂU CŨNG MUỐN TRỞ VỀ<br /><br />Quê tôi nghèo rớt mồng tơi<br />Bến xưa dòng cũ khi vơi khi đầy<br />Thay trâu nay có máy cày<br />Làng quê đã kéo đường dây điện về<br />Dẫu chưa sung túc đề huề<br />Làng trên xóm dưới bốn bề vang ca<br />Tôi là đứa con đi xa<br />Chẳng quên mùi vị mắm cà của quê<br />Đi đâu cũng muốn trở về<br />Vui cùng bè bạn lời thề tri âm।</span></div><span style="font-family:arial;color:#000099;"><br /><div><br /><br />CỬA TÙNG SÓNG<br /><br />Sóng xô triều biển biếc<br />Lớp lớp dồn lên xô mải miết<br />Cửa Tùng em<br />Cát trắng níu chân anh<br />Đêm gọi gió<br />hàng thông say sưa hát<br />Trăng lung linh trên ngọn sóng bóng nhoà<br />Trong sương mờ cồn cỏ hiện xa xa<br />Cửa Tùng sóng, mãi vỗ bờ…<br />vỗ mãi…</div><br /><div><br /><br />XA QUÊ NẶNG MỘT LỜI THỀ<br /><br />Xóm làng để lại từ đây<br />Ra đi là tiếp những ngày nhớ quê<br />Tiếng chim gởi lại bờ tre<br />Tiếng gà gởi lại bên hè cho ai<br />Nắng chiều gởi lại dặm dài<br />Vầng trăng gởi lại vạn chài tơ duyên<br />Bến sông gởi lại ghe thuyền<br />Vườn nhà gởi lại xóm giềng sớm hôm<br />Chỉ mang theo chút gió nồm<br />Khung trời kỷ niệm sớm hôm đi về.<br /><br />Ra đi nặng một lời thề<br />Nước nhà tan giặc mới về quê hương!</div><br /><div><br /><br />CUỐI THU<br /><br />Hoa bưởi rụng trắng sau vườn<br />Hương bay thơm lừng bờ giếng<br />Ngõ xóm gồ ghề thân thuộc<br />Hằn vết chân trâu đi về<br />Bầu trời bồng bềnh mây trắng<br />Quanh làng sương khói đê mê.<br /><br /><br />TA VẪN LÀ TA<br /><br /><br />Đường quê mát mẻ nắng lụa hong<br />Man mác hồn ta chạnh tấc lòng<br />Năm mươi năm lẻ đời xa xứ<br />Gặp lại tình quê bao nhớ mong…<br /><br />Cha ta nằm đó giữa cánh đồng<br />Mẹ ta nằm đó giữa núi rừng<br />Em ta da thịt tìm đâu thấy<br />Hồn bay lang bạt khắp thinh không?..<br /><br />Từ thuở xa quê đà quyết chí<br />Dù đời phiêu bạt với gian nan<br />Năm tháng qua đi cùng năm tháng<br />Ta vẫn là ta một tấm lòng!<br /><br />Năm mươi năm lẻ dòng đời chảy<br />Đeo đẳng tình quê cháy cả lòng…</span></div><br /><div><span style="font-family:arial;color:#000099;"></span></div><br /><div><br /><span style="font-family:arial;"><span style="color:#000099;"><br /><strong><span style="color:#ff0000;">giới thiệu thơ Hồ Xuân Lai đến bạn đọc Blogspot.com</span></strong></span></span></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/5604750889174997694-9080379273720165671?l=hoxuanlaiqt.blogspot.com' alt='' /></div>Hồ Xuân Laihttp://www.blogger.com/profile/14051781023484286715noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-5604750889174997694.post-87570336721911261122007-07-05T17:39:00.000-07:002007-07-05T17:39:37.465-07:00<a href="http://i190.photobucket.com/albums/z102/lethihoaichau/Untitled-11.jpg"><img style="FLOAT: left; MARGIN: 0px 10px 10px 0px; WIDTH: 320px; CURSOR: hand" alt="" src="http://i190.photobucket.com/albums/z102/lethihoaichau/Untitled-11.jpg" border="0" /></a><br /><div><a href="http://i190.photobucket.com/albums/z102/lethihoaichau/Untitled-5.jpg"><img style="FLOAT: left; MARGIN: 0px 10px 10px 0px; WIDTH: 320px; CURSOR: hand" alt="" src="http://i190.photobucket.com/albums/z102/lethihoaichau/Untitled-5.jpg" border="0" /></a><br /><br /></div><div></div><div></div><div></div><div></div><div></div><div></div><div></div><div></div><div></div><div align="justify"></div><div align="justify"></div><div align="justify"></div><div align="justify"></div><div align="justify"></div><div align="justify"></div><div align="justify"></div><div align="justify">HỌ HỒ TRONG CỘNG ĐỒNG DÂN TỘC VIỆT</div><div align="justify"> </div><div align="justify"></div><div align="justify"></div><div align="justify">Hồ Xuân Lai sưu tầm nghiên cứu</div><div align="justify"> </div><div align="justify"> </div><div align="justify"> </div><div align="justify"></div><div align="justify"></div><div align="justify"></div><div align="justify"></div><div align="justify">Họ Hồ là họ lâu đời ở xứ Nghệ. Kể từ trạng nguyên Hồ Hưng Dật lập nghiệp ở Hương Bào Đột (nay thuộc Quỳnh Lâm, Quỳnh Lưu, Nghệ An), đến nay đã trên ngàn năm. Người họ Hồ tập trung ở châu Hoan (Nghệ An – Hà Tĩnh), con cháu ngày nay có mặt khắp nơi trên cả nước.<br />Cháu đời thứ 15 của trạng nguyên Hồ Hưng Dật là Hồ Quý Ly (vua nhà Hồ), Trạng nguyên Hồ Tông Thốc, Quản lĩnh hầu Hồ Hân, Hoan quận công Hồ Nhân.<br />Cháu 27 đời là vua Quang Trung (Hồ Thơm), Hoàng giáp Hồ Sĩ Đống, nữ sĩ Hồ Xuân Hương, Tư nhân hầu Hồ Phi Tứ.<br />Đến nay di duệ cụ tổ Hồ Hưng Dật đã đến đời 38, 39; đời nào cũng có công đóng góp nhiều cho đất nước, có nhiều di tích văn hóa lịch sử được Nhà nước công nhận.<br />Nhà thờ họ Hồ ở Quỳnh Đôi thì chắc chắn ai cũng biết, trong đó tập hợp rất nhiều danh nhân, như công thần nhà Lê là Quản lĩnh hầu Hồ Hân, các nhà thơ, nhà sử học như Hồ Sĩ Dương, Hồ Phi Tích, Hồ Sĩ Tân, Hồ Sĩ Đống… cùng các nhà yêu nước và cách mạng, như Hồ Sĩ Tuần, Hồ Ngọc Lãm, Hồ Tùng Mậu…<br />Gia phả các chi phái họ Hồ nói chung đều được giữ rất kỹ trong các nhà thờ họ ở khắp nơi trong nước.<br /><br />Xin bật mí với các bạn, tại TP Vũng Tàu đã có đường Hồ Quý Ly bên bờ biển Thùy Vân; tại TP Vinh có đường Hồ hán Thương (con vua Hồ Quý Ly – cùng với Hồ Nguyên Trừng là ông tổ ngành thuốc súng và đại bác).<br />Tại TP Hồ Chí minh thì có 18 con đường mang tên của dòng họ Hồ:<br />đường Hồ Hảo Hớn<br />đường Hồ Huấn Nghiệp<br />đường Hồ Tùng Mậu<br />đường Nguyễn Huệ (Hồ Thơm)<br />đường Hồ Xuân Hương<br />đường Trần Quốc Thảo (Hồ Xuân Lưu)<br />đường Hồ Biểu Chánh<br />đường Hồ Học Lãm<br />đường Hồ Bá Kiện<br />đường Hồ Văn Huê<br />đường Hồ Đắc Duy<br />đường Hồ Ngọc Cẩn<br />đường Hồ Bá Phấn<br />đường Hồ Văn Long<br />đường Hồ Văn Tắng<br />đường Tú Mỡ (Hồ Trọng Hiếu)<br />đường Cô Bắc<br />đường Cô Giang<br /><br />các bạn có biết tại sao người miền Nam gọi hoa là bông không?<br />Ví dụ: hoa hồng = bông hồng ; hoa mai = bông mai<br />Thời Nguyễn, bà Hồ Thị Hoa là Chánh thất vua Minh Mệnh, là mẹ vua Thiệu Trị.<br />Vua Minh Mệnh là Nguyễn Phúc Đản, làm vua từ 1820 – 1840. Vua Thiệu Trị là Nguyễn Phúc Miên Tông, làm vua từ 1841 đến 1847.<br />Bà Hồ Thị Hoa là con gái Phước Quận Công Hồ Văn Bôi. Bà mất khi Miên Tông mới sinh được 13 ngày, được vua phong là Tá thiên Nhân Hoàng Hậu.<br />Chính vì tên húy bà là Hoa nên vùng Đông Hoa ở Huế phải đổi tên thành Đông Ba (nay còn có chợ Đông Ba), làng Hoa Cầu đổi thành làng Huê Cầu, tỉnh Thanh Hoa đổi thành tỉnh Thanh Hóa…<br />Cầu Bông ở Sài Gòn, chính là cầu Hoa mà ra.<br /><br />Các bạn biết không?Vua Tự Đức chính là cháu nội bà Hồ Thị Hoa đấy!<br />Mộ bà Hồ Thị Hoa táng tại làng Cư Chánh, huyện Hương Thủy, tỉnh Thừa Thiên – Huế.<br />Vua Thiệu Trị có cho xây dựng nhà thờ họ Hồ ở Thủ Đức, để thờ ông Hồ Văn Bôi và mẹ bà Hồ Thị Hoa, vì ông Hồ Văn Bôi khởi nghiệp ở Thủ Đức.<br />Đến đời Tự Đức, vua đặt tên là Dụ Trạch Tự, lưu cho đến bây giờ.<br /><br />Họ Hồ văn võ kiêm toàn. Ngày nay có rất nhiều tiến sĩ, văn sĩ, nhạc sĩ, họa sĩ, nghệ sĩ và tướng lĩnh trong bộ máy nhà nước.<br />Xin cung cấp cho em biết một số tiến sĩ họ Hồ từ triều Nguyễn về trước (không kể phó bảng):<br /><br />1. Hồ Hưng Dật trạng nguyên – nguyên tổ<br />2. Hồ Tông Thốc trạng nguyên – triều Trần<br />3. Hồ Tông Đốc trạng nguyên – triều Trần<br />4. Hồ Tông Thành trạng nguyên – triều trần<br />5. Hồ Doãn Hài tiến sĩ – triều Trần<br />6. Hồ Ngạn Thần thái học sinh – triều Hồ<br />7. Hồ Ước Lễ thái học sinh – triều Lê<br />8. Hồ Doãn Văn tiến sĩ – triều Lê<br />9. Hồ Đình Quế tiến sĩ – triều Lê<br />10. Hồ Đình Trung tiến sĩ – triều Lê<br />11. Hồ Bĩnh Quốc hoàng giáp – triều Lê<br />12. Hồ Sĩ Dương tiến sĩ – triều Lê<br />13. Hồ Phi Tích hoàng giáp – triều Lê<br />14. Hồ Sĩ Tôn thiên hạ sĩ vọng - Lê<br />15. Hồ Sĩ Tân tiến sĩ – triều Lê<br />16. Hồ Sĩ Đống hoàng giáp - triều Lê<br />17. Hồ Sĩ Tuần tiến sĩ – triều Nguyễn<br />18. Hồ Trung Lượng tiến sĩ – triều Nguyễn<br />19. Hồ Văn Trị tiến sĩ – triều Nguyễn<br />20. Hồ Sĩ Tạo tiến sĩ – triều Nguyễn<br /><br />Trên diễn đàn văn học trước đây, họ Hồ có các tác gia văn chương nổi tiếng sau:<br /><br />Hồ Quý Ly<br />Hồ Tông Thốc<br />Hồ Nguyên Trừng<br />Hồ Sĩ Dương<br />Thiên hạ vọng sĩ Hồ Sĩ Tôn<br />Tiến sĩ Hồ Sĩ Tân<br />Cử nhân Hồ Tất Tố<br />Hoàng giáp song nuyên Hồ Sĩ Đông<br />Cử nhân Hồ Đắc Dự<br />Tú tài Hồ Phi Hội<br />Tiến sĩ Hồ Sĩ Tuần<br />Cử nhân Hồ Trọng Đĩnh<br />Tiến sĩ Hồ Phi Tạo<br />Cử nhân Hồ Phi Huyền<br />Nữ sĩ Hồ Xuân Hương<br />…<br />HXL sưu tầm nghiên cứu </div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/5604750889174997694-8757033672191126112?l=hoxuanlaiqt.blogspot.com' alt='' /></div>Hồ Xuân Laihttp://www.blogger.com/profile/14051781023484286715noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-5604750889174997694.post-83346401620659323772007-07-05T03:11:00.000-07:002007-07-05T03:11:11.053-07:00<a href="http://3.bp.blogspot.com/_I8jBC3SRRuM/RozCuA5gQ4I/AAAAAAAAAA8/MKyAgGbKIKo/s1600-h/chandungHXL.jpg"><img id="BLOGGER_PHOTO_ID_5083652175165408130" style="FLOAT: left; MARGIN: 0px 10px 10px 0px; CURSOR: hand" alt="" src="http://3.bp.blogspot.com/_I8jBC3SRRuM/RozCuA5gQ4I/AAAAAAAAAA8/MKyAgGbKIKo/s320/chandungHXL.jpg" border="0" /></a><br /><div></div><br /><p align="justify"><span style="font-family:arial;"><strong><span style="color:#996633;">LỜI NÓI ĐẦU<br /></span></strong><br /></span><span style="font-family:arial;color:#333399;">SỐNG GIỮA LÒNG DÂN của tác giả HỒ XUÂN LAI là một công trình ghi chép mấy mươi năm kháng chiến của bản thân, gia đình và đồng chí đồng bào từ xã Triệu Bình huyện Triệu Phong tỉnh Quảng Trị qua hai thời kỳ vệ quốc anh hùng. Bằng cách viết chân thật, nghiêm túc: cuộc sống chiến đấu của một vùng quê giàu truyền thống cách mạng, có những đóng góp lớn vào sự nghiệp giành giữ độc lập tự do và giải phóng đất nước… hiện diện rõ bởi những mẫu đối thoại hấp dẫn và mâu thuẫn địch – ta được diễn đạt bằng chi tiết ký sự lịch sử, tạo nên giá trị nhiều mặt cho một cuốn sách, hấp dẫn người đọc – cung cấp nguồn tư liệu tin cậy cho các nhà văn trẻ và nhà làm sử.<br />Tuy tác giả và gia đình có nhã ý xuất bản SỐNG GIỮA LÒNG DÂN để lưu dấu kỷ niệm cho người thân – dòng họ, trao các thế hệ nối tiếp niềm tự hào về truyền thống chính mình và rút ra nhiều bài học cao quý từ những tấm gương rực sáng SỐNG GIỮA LÒNG DÂN, hầu góp sức dựng xây và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam Xã hội Chủ nghĩa. Nhưng trên thực tế, cuốn sách đã vượt xa hơn…<br />SỐNG GIỮA LÒNG DÂN là bức chân dung nhiều màu, sống động bởi ngôn ngữ và ý tưởng thanh khiết, mang nghĩa khí vùng đất, gắn bó với sức mạnh trường kỳ kháng chiến nhất định thắng lợi – và ý chí “Không có gì qúy hơn độc lập tự do” với niềm tin vào Đảng và Bác Hồ vĩ đại. Do vậy cuốn sách có khả năng lưu truyền và tỏa rộng… Nhìn chung SỐNG GIỮA LÒNG DÂN là một hồi ký có giá trị, đánh dấu sự nghiệp kháng chiến kiến quốc không chỉ một gia tộc, một quê hương mà hàm chứa lớn hơn, có ích cho cuộc sống mà ta mong đợi.<br />Nhân lần thứ ba mươi, ngày Việt Nam toàn thắng: NHÀ XUẤT BẢN PHƯƠNG ĐÔNG ấn hành cuốn sách này với mong muốn góp phần bảo tồn sự kiện và nhân chứng lịch sử chiến tranh vệ quốc thế kỷ qua ở một vùng đất – xem đây là một hình thái phát triển mới của công tác bảo tồn và phát triển văn hóa lịch sử từ LÒNG DÂN mà tác giả Hồ Xuân Lai và nhà văn Hồ Tĩnh Tâm khởi thảo.<br /><br /> </span><span style="font-family:arial;"><span style="color:#333399;"><strong>NHÀ XUẤT BẢN PHƯƠNG ĐÔNG<br /></strong> </span></span></p><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/5604750889174997694-8334640162065932377?l=hoxuanlaiqt.blogspot.com' alt='' /></div>Hồ Xuân Laihttp://www.blogger.com/profile/14051781023484286715noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-5604750889174997694.post-19842416290633770292007-07-04T18:22:00.001-07:002007-07-04T18:22:26.491-07:00<a href="http://i147.photobucket.com/albums/r311/hotinhtam/dl31.jpg"><span style="font-family:arial;"><img style="FLOAT: right; MARGIN: 0px 0px 10px 10px; WIDTH: 200px; CURSOR: hand" alt="" src="http://i147.photobucket.com/albums/r311/hotinhtam/dl31.jpg" border="0" /></span></a><span style="font-family:arial;"> <span style="color:#cc33cc;">t</span></span><br /><span style="font-family:arial;color:#cc33cc;">h</span><br /><span style="font-family:arial;color:#cc33cc;">ơ</span><br /><span style="font-family:arial;"></span><br /><span style="font-family:arial;"><strong><span style="color:#993399;">Hồ Xuân Lai</span></strong><br /></span><br /><div align="right"> </div><div align="right"> </div><div align="right"> </div><div align="right"> </div><div align="right"> </div><div align="right"> </div><div align="right"> </div><div align="right">LẠC CHỀU TIÊN CẢNH<br /><br />Gió đưa cành trúc là đà<br />Bóng ác đã xế non xa<br />Ráng chiều còn đang giỡn sóng<br />Chập chờn muôn ánh vàng rơi<br />Thấp thoáng mấy chiếc thuyền bơi<br />Hối hả quăng chài bủa lưới<br />Lưng trời chim bay về núi<br />Cánh đồng lúa trổ đòng thơm<br />Đàn cò chớp nồng rơm rạ<br />Đường làng rộn rã chân trâu<br />Khói lam vấn vương mái lá<br />Gió vờn cành lá hát ca<br />Một chiều đứng giữa quê nhà<br />Mà như lạc vào tiên cảnh.<br /><br /><br />CHỨNG TÍCH<br /><br />Chiến tranh rồi cũng qua đi<br />Còn cái lô cốt đứng lì ở đây<br />Để làm chứng tích đất này<br />Nhật hàng, Pháp chạy, Mỹ lăn quay chổng kềnh.<br /><br />NHỚ QUÊ XƯA<br /><br />Sống xa quê lòng vẫn hướng về quê<br />Trong giấc ngủ cũng nhớ về Quảng trị<br />Chang chang nắng ươm vàng đồng bông bí<br />Đá trên sườn Mai Lĩnh đổ mồ hôi<br />Sông Hiền Lương trôi thẳng đến Cửa Tùng<br />Dòng Thạch Hãn trào tuôn về Cửa Việt<br />Hai dòng sông ghi một thời oanh liệt<br />Biết bao người đi biền biệt có về mô<br />Đêm thao thức con thương về quê nội<br />Chạnh lòng ru bổi hổi khúc quê xưa<br /><br /><br />SAU MÙA GẶT<br /><br />Tôi về thăm quê sau mùa gặt<br />Nắng hong gốc rạ vàng khắp nơi<br />Trâu ai no cỏ không chăn dắt<br />Đàn vịt tranh nhau nhặt thóc rơi<br />Hơi thu phảng phất bên hồ nước<br />Bạch đàn, dương liễu đứng soi chơi<br />Đàn chim chiền chiện buồn nhớ thóc<br />Bay vút lưng trời hót thảnh thơi.<br /><br /><br />DÁNG QUÊ<br /><br /><br /><br />Mỏi bước chân chiều về với quê xưa<br />Lối cỏ tháng năm nồm nam đưa mát<br />Làng vẫn làng xưa, bạn xưa còn lác đác<br />Gốc rạ bên đường chợp chút hương đưa.<br /><br />Trưa nắng hạ, cua lên bờ nhìn đất<br />Dáng quê gầy run rẩy mắt cua<br />Thấy con bống thệ, nhớ bàn tay cô Tấm<br />Gặp luỹ tre làng, nhớ vóc dáng Thạch Sanh<br />Thương con ốc quắn, đêm rộn ràng lối xóm<br />Chắt chắt, tàu bay chống đói cả làng<br />Khói lam chiều tím tim từng mái lá.<br />Gà quẩn chân túc túc gọi tuổi thơ.<br /><br />Quê lam lũ, dáng quê thời lam lũ<br />Rối lòng nhau từ độ ấy đến giờ…</div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/5604750889174997694-1984241629063377029?l=hoxuanlaiqt.blogspot.com' alt='' /></div>Hồ Xuân Laihttp://www.blogger.com/profile/14051781023484286715noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-5604750889174997694.post-88064976206969998422007-07-04T18:13:00.000-07:002007-07-04T18:13:33.783-07:00<a href="http://i147.photobucket.com/albums/r311/hotinhtam/matdep.jpg"><img style="FLOAT: left; MARGIN: 0px 10px 10px 0px; WIDTH: 200px; CURSOR: hand" alt="" src="http://i147.photobucket.com/albums/r311/hotinhtam/matdep.jpg" border="0" /></a><br /><div><span style="font-family:arial;color:#66cccc;"></span> </div><div><span style="font-family:arial;color:#66cccc;"></span> </div><div><span style="font-family:arial;color:#993399;"><strong>thơ lục bát tặng quê nhà Quảng Trị</strong></span></div><div><span style="font-family:Arial;color:#993399;"><strong>hồ xuân lai</strong></span></div><div><span style="font-family:arial;color:#66cccc;"></span> </div><div><span style="font-family:arial;color:#66cccc;">SÔNG CHIỀU<br /><br />Sông chiều man mác sương rơi<br />Trăng treo đầu núi, lưng trời chim bay<br />Núi xa mờ tím cõi ngày<br />Từng mây xốp nhẹ xúi cay mắt đời<br />Thu đi lặng lẽ không lời<br />Heo may đông đến, lạnh người bến sông<br />Bao giờ Thạch Hãn tàn đông<br />Thuyền xuôi Cửa Việt tiếng đồng buông lơi<br />Tấc lòng xa tít mù khơi<br />Sóng từ trong ngực gởi lời “tình chi”<br />Thu đi rồi đông cũng đi<br />Riêng ta ở lại cũng vì sông thôi.</span><span style="font-family:arial;color:#66cccc;"></div></span><br /><span style="font-family:arial;color:#66cccc;"><div><br /><br /><span style="color:#339999;">MƯA ĐÊM<br /><br />Dòng sông lặng chảy trong mưa<br />Chiếc thuyền cô độc vẫn đưa mái chèo<br />Thâu đêm thánh thót giọt reo<br />Nước giăng mờ mịt thuyền chèo bơ vơ<br />Nỗi đời ướt đẫm câu thơ<br />Bốn bề u tịch phủ mờ nẻo xưa<br />Cắm sào neo ngủ trong mưa<br />Giật mình… Thạch Hãn…. Trăng vừa nhú lên.</span></span></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/5604750889174997694-8806497620696999842?l=hoxuanlaiqt.blogspot.com' alt='' /></div>Hồ Xuân Laihttp://www.blogger.com/profile/14051781023484286715noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-5604750889174997694.post-43116898469692434842007-07-04T17:59:00.000-07:002007-07-04T17:59:32.829-07:00<a href="http://i147.photobucket.com/albums/r311/hotinhtam/.jpg"><img style="FLOAT: left; MARGIN: 0px 10px 10px 0px; WIDTH: 200px; CURSOR: hand" alt="" src="http://i147.photobucket.com/albums/r311/hotinhtam/.jpg" border="0" /></a><br /><div><a href="http://s147.photobucket.com/albums/r311/hotinhtam/?action=view&current=ForeverClip-Stratovarius.flv"></a><br /><br /><div><a href="http://i147.photobucket.com/albums/r311/hotinhtam/tamdung.jpg"><img style="FLOAT: right; MARGIN: 0px 0px 10px 10px; WIDTH: 200px; CURSOR: hand" alt="" src="http://i147.photobucket.com/albums/r311/hotinhtam/tamdung.jpg" border="0" /></a><br /><br /><br /><div><a href="http://i147.photobucket.com/albums/r311/hotinhtam/tamdanhmay.jpg"><img style="FLOAT: right; MARGIN: 0px 0px 10px 10px; WIDTH: 200px; CURSOR: hand" alt="" src="http://i147.photobucket.com/albums/r311/hotinhtam/tamdanhmay.jpg" border="0" /></a><br /><br /><br /><br /><div><strong><span style="color:#339999;">HỒI ỨC VỀ BA TÔI</span></strong></div><br /><br /><div><strong><span style="color:#339999;">hồ tĩnh tâm</span></strong></div><div align="justify"><strong><span style="color:#339999;"></span></strong> </div><div align="justify">HỒI ỨC VỀ BA TÔI<br /><br />1.<br />Năm 1954, tôi sống với mệ ở thị trấn Hồ Xá. Ngôi nhà lá nằm lưng chừng một con dốc, có con đường đất đỏ chạy vắt qua đồi và chạy thẳng xuống chợ huyện. Mệ tôi bấy giờ đã ngoài sáu mươi, hàng ngày gói bánh ú đem bán. Tôi nhớ hình như tóc mệ bấy giờ hãy còn xanh, lưng thẳng và đi lại vẫn nhanh nhẹn lắm.<br />Một hôm mệ hỏi:<br />- Thằng Cu có muốn đi thăm ba mi không?<br />Tôi tròn mắt ngạc nhiên, vì cứ tưởng trên đời này chỉ có mệ là người nuôi tôi. Không ngờ tôi lại còn có ba nữa. Mà đã có ba thì ắt phải có mẹ. Tôi hỏi: “Đi thăm má con luôn được không”? Mệ nói: “Má mi ở ngoài Hà Nội với chị và em mi, thăm răng được”.<br />Vài ngày sau tôi được mệ dẫn đến một doanh trại quân đội ở gần chợ huyện. Ba tôi đội mũ kê py, mặc quân phục và đi giày đinh. Với tôi như vậy là oách lắm. Nhất là tôi thấy ba đeo súng lục ngang hông, trước ngực lại còn tòn ten cái ống nhòm. Không hiểu sao lúc đó tôi vừa thích lại vừa sợ. Thích vì thấy ba tôi mắt sáng, gương mặt vuông vức và rất trắng. Sợ vì nghĩ ba tôi chắc là một ông tướng. Bởi vì mấy chú bộ đội tôi thấy hàng ngày, có ai đeo quân hàm quân hiệu trên vai đâu; hơn nữa họ lại không đội mũ có lưỡi trai đen nhánh, và chỉ đi giày vải, súng thì dài thườn thượt.<br />Trưa đó, tôi được ba dẫn đi ăn cơm khách của doanh trại. Đó là cả một bữa tiệc thịnh soạn, bởi có cá, có thịt, có trứng rán, có trái cây. Lại có cả nước xi rô màu đỏ. Hàng ngày, hai bà cháu tôi chỉ ăn cơm với cá cờ kho mặn, chan canh rau muống, rau dền, rau ngót, giỏi lắm mới có vài miếng thịt. Tôi nghĩ, nếu ba cho tôi vào doanh trại, thế nào tôi cũng xin học làm quân đội, làm tướng. Lúc đó tôi rất thích được sờ vào khẩu súng và cái ống nhòm. Nhưng tôi nghĩ, chỉ có các vị tướng mới được giữ những thứ đó.<br />Thêm một điều không ngờ là ngay buổi chiều hôm ấy, tôi được ba chở bằng xe comancar ra thăm cầu Hiền Lương. Cùng đi còn có chú Lượng mới từ Hà Nội vào. Và càng không ngờ hơn là tôi được cầm ống nhòm nhìn sang bờ Nam. Ba tôi nói: “Quê mình nằm thấp về phía biển, gọi là Triệu Phong”. Cái tên ấy suốt đời sẽ không ra khỏi đầu tôi.<br />Sau này tôi mới biết, bấy giơ ba tôi đang công tác trong phái đoàn của ủy ban liên hiệp quốc tế về đình chiến ở Việt Nam. Ba chỉ là đại đội trưởng chứ chẳng phải là ông tướng gì cả.<br /><br />2.<br />Hơn một năm sau tôi mới được gặp lại ba. Lần này ba từ quân khu bốn vào để đưa tôi ra làng Chuông ở Hà Đông với mẹ. Tôi khóc gào lên, bởi tôi không thể xa mệ được. Thấy ba cứ cương quyết bắt tôi lên xe ca, tôi ghét ông vô cùng. Tại sao lại phải bắt tôi phải xa mệ cơ chứ. Mệ gần gũi và thương yêu tôi biết bao. Hàng đêm, tôi vẫn ngồi thức coi mệ nấu bánh, nghe mệ kể chuyện về Triệu Phong. Sáng ngày, khi tôi thức giấc thì mệ đã đi chợ. Bao giờ cũng có một bát xôi giành phần sẵn. Mỗi buổi chợ về, mệ thường mua cho tôi lúc thì mấy củ khoai từ, lúc thì cái bánh tráng, lúc thì cái bánh mì. Vậy mà ba bắt tôi phải xa mệ!<br />Ngồi trên xe, tôi chỉ quay đầu ra cửa. Vùn vụt qua mắt tôi là làng xóm, núi đồi và những dòng sông con suối. Ba tôi đang đọc một cuốn sách gì đó. Hai cha con cứ vậy mà lặng lẽ như chưa hề quen biết. Phải tới lúc xe dừng lại chuẩn bị qua phà sông Gianh, ba mới hỏi tôi: “Con có muốn mua một cuốn truyện tranh không”? Tuy chưa biết chữ nhưng tôi vẫn mừng rơn lên. Mệ thỉnh thoảng vẫn mua truyện tranh cho tôi. Tôi nhờ chị hàng xóm đọc cho nghe. Nghe chỉ vài lần là tôi thuộc vanh vách, ngồi kể lại cho lũ bạn cứ như là tôi biết đọc. Cuốn truyện tranh đó đã hàn gắn tình cảm của tôi với ba. Mà không chỉ một cuốn, ba mua cho tôi một lúc tới ba cuốn. Tôi nghĩ trong bụng, chắc ba tôi nhiều tiền lắm.<br />Chặng đường còn lại, ba đọc sách cho tôi nghe, và kể cho tôi rất nhiều về quê nhà Quảng Trị. Ở đó ba đã chiến đấu ra sao, chú tôi đã hy sinh ra sao, mệ tôi đã khổ cực như thế nào. Nhiều chuyện tôi nhớ tới tận hôm nay. Nhưng lúc bấy giờ, có một nỗi ám ảnh cứ day dứt mãi, đó là hình ảnh dòng sông Thạch Hãn mà tôi không thể nào hình dung ra được. Ba nói: “Lớn lên rồi con sẽ biết”.<br />Lần đó ba đưa tôi ra thẳng làng Chuông Hà Đông. Tôi mừng vì biết mình còn có một người chị hát rất hay, và thêm một thằng em trắng như con gái, cái gì cũng muốn biết. Nhưng ba chỉ ở lại với mẹ con tôi có một đêm, rồi lại đi công tác ở đâu đó.<br /><br />3.<br />Năm 1959, mẹ quyết định đưa tôi và hai đứa em trai vào thành phố Vinh. Còn chị tôi thì xuống Hải Phòng theo trường học sinh miền Nam số 6. Mẹ quyết định thế, bởi lẽ ba tôi đã chuyển vào công tác tại nông trường quân đội Nghi Văn, thuộc quân khu IV.<br />Một buổi chiều, tôi đi chơi ngoài phố về, thấy ba đã có mặt trong nhà. Hai thằng em tôi quấn lấy ba, hỏi đủ thứ chuyện. Chúng quá mừng vì ba cho chúng rất nhiều kẹo và bánh. Riêng tôi với thằng Sơn, mỗi đứa được ba mua cho một bộ đồ trượt tuyết bằng vải nỉ đỏ của Liên Xô. Thằng Hải thì được một bộ sơ mi. vào thời ấy, đó là cả một món quà quý ngoài sức tưởng tượng của chúng tôi. Ngày hôm sau ba dẫn cả nhà đi chụp ảnh và ăn cơm tiệm. Đây có lẽ là lần đầu tiên tôi được đi ăn cơm tiệm và chụp ảnh. Tiệm ăn lúc đó gọi là cửa hàng ăn uống quốc doanh, rất lớn, rất nhiều người; ba và mẹ phải mua phiếu, xếp hàng lấy thức ăn và nước uống đem ra bàn. Còn cái máy ảnh thì to kếch, ngồi chễm chệ trên ba cái chân sắt. Ông thợ ảnh trùm cái máy bằng một tấm vải đen xùm xuề rồi chui vào trong đó. Bàn tay trái của ông lú ra ngoài, vẫy vẫy chỉ huy chúng tôi kiểu ngồi, kiểu cười; rồi tạch một cái, tôi chóa mắt bởi một thứ ánh sáng chớp lên như sét. Ông thợ chui ra, cười toét miệng: “Xong rồi, mấy ngày nữa tới lấy ảnh”.<br />Mãi sau này tôi mới được xem tấm ảnh ấy, bởi vì ngay ngày hôm sau ba đã dẫn tôi theo lên nông trường Nghi Văn. Lần này thì tôi thích thật sự. Bởi tôi nghe ba nói, nông trường của ba có cả một thư viện, tha hồ sách mà xem, có điều tôi phải đi học cho biết chữ, chứ cứ xem truyện tranh mãi người ta cười cho.<br />Chiếc xe ca chạy đường Hà Nội, dừng lại phía bên kia cầu Cấm, thuộc địa phận đất Diễn Châu. Cha con tôi phải tiếp tục đèo nhau bằng xe đạp. Chiếc xe chạy ro ro trên con đường đồi đất đỏ. Đến đâu cũng nghe chim đa đa gáy, nghe tiếng chúng đập cánh bay ràn rạt.<br />Trời sập tối lúc nào, vậy mà cái xe đạp lại xì hơi, đành phải dẫn bộ. Chúng tôi cứ đi, cứ đi mãi. Đêm đặc sánh lại, như có thể cắt ra từng miếng. Lần đầu tiên tôi nghe ba huýt gió và hát thành tiếng. Té ra ba hát khá hay và thuộc rất nhiều bài. Sau này, nghe ba hát mãi tôi cũng thuộc không sót bài nào. Nhưng lúc đó, tiếng hát của ba quyện với tiếng chim đa đa kêu đêm, nghe rất vui. Nhờ vậy mà một đứa bé bảy tuổi như tôi mới đi bộ được cả đoạn đường đồi dài hơn hai chục cây số.<br />Ở nông trường, tôi cũng được ăn một xuất cơm như của ba. Bữa nào ba ở nhà thì cha con ăn chung với nhau, bữa nào ba đi công tác thì tôi ăn một mình. Chú anh nuôi của nông trường bộ rất vui tính, thường xúc thêm ra dĩa cho tôi rất nhiều thịt và cá. Chú nói, phải ăn nhiều cá thịt học mới giỏi. Tôi chẳng biết tôi học có giỏi hay không, nhưng lêu lổng chơi bời thì tôi giỏi lắm. Nhiều lần ba xuống các đội sản xuất lâu ngày, tôi cũng theo các chú công nhân leo xe máy kéo, xe tải vi vu đây đó. Vì ba là giám đốc nên các cô chú công nhân rất qúy tôi. Họ dạy cho tôi đủ thứ. Từ cách gài bẫy chim, đến cách bắt cá như thế nào. Lăn lóc nắng gió, tôi tròn trùng trục, đen thủi đen thui, mọi người gọi tôi là thằng Cu Đen.<br />Trường học cách nông trường bộ hơn năm cây số. Lũ trẻ con em cán bộ công nhân nông trường chúng tôi hàng ngày vẫn đi bộ với nhau. Đám con gái thì siêng học, chứ đám con trai chúng tôi thì… siêng lủi vào những đồi sim, đồi mua, đồi muồng nhiều hơn. Kết quả là tôi học không ra gì.<br />Một hôm ba đột ngột từ dưới đội sản xuất về, rủ tôi ngồi làm báo tường cho nông trường bộ. Nghĩa là ba vẽ, ba chép bài, rồi giao cho tôi gián vào tờ giấy cứng. Tôi không ngờ ba vẽ rất đẹp. Rồi lại còn làm thơ, và còn viết cả kịch nói. Vỡ kịch đầu tiên của ba mà tôi được xem lại do ba diễn vai chính. Còn bác bí thư đảng ủy thì đóng vai phản diện. Tôi không nhớ nội dung vỡ kịch ấy, chỉ biết người ta xem và người ta cười muốn bể cả hội trường.<br />Khi tờ báo làm xong, ba nói: “Ngày mai con phải về lại thành phố Vinh thôi. Ở trên này con lười học quá, không thể nên người được”.<br /><br />4.<br />Thời gian cứ thế trôi qua. Bao nhiêu mùa trăng tôi không nhớ được. Mẹ sinh cho mấy chị em tôi hai đứa em trai là thằng Hòa, thằng Hùng. Một thằng ngịch như giặc, một thằng hiền như bụt. Kể cả tôi, ba mẹ có năm thằng ngũ quỷ. May mà chị Dung tôi cân bằng lại. Vậy nên thằng Sơn học rất giỏi, thằng Hải rất tài hoa, thằng Hòa có máu gan lì tướng quân, thằng Hùng thì tình cảm và dí dỏm; tất cả đều mê đá bóng như điếu đổ.<br />Mùa đông năm ấy, trời lạnh kinh khủng. Bấy giờ tôi đang học lớp năm. Chị Dung học lớp tám. Mẹ dẫn sáu chị em tôi lên sơ tán ở làng đồi bát úp Thanh Khê, huyện Thanh Chương. Tôi và hai thằng em áp út cưỡi con trâu trắng của vợ chồng thím Tý, chẳng may khi trâu bườn qua gò đất, thằng út bị ngã gãy xương vai. Mẹ nói: “Mày hư quá! Giữ em không nên thân. Ba về thì biết!”. Năm ấy (1965), ba tôi về thật. Ba đi xe comanca. Chở theo cả một đống quần áo.<br />Tôi lần đầu tiên được mặc áo Đông Xuân, áo bông vải gabađin màu xanh chỉ lâm. Kể như nhất vào thời đó. Chị cả và các em cũng có áo ấm. Mùa đông ở huyện miền núi trở thành kỷ niệm.<br />Nhưng ba về rồi ba lại đi. Trong ký ức tuổi thơ của tôi, ba là con người của công việc. Thoắt về thoắt đi. Hình như ba không có thời gian cho cả nhà vui trọn vẹn.<br />Sau này mẹ dẫn chúng tôi ra Thạch Thành sơ tán. Ba có về một vài lần. Lần nào cũng chỉ một hai ngày. Thường là ba tự lái xe comancar, xuyên theo những con đường rừng, từ một nông trường nào đó về thăm nhà. Đó là những ngày mấy chị em tôi được ăn uống đã đời. Ai có sống những năm tháng miền Bắc bị máy bay Mỹ ném bom bắn phá mới hiểu. Hiểu gì ư? Nhà thơ Chế Lan Viên đã viết trong thơ: cả dân tộc đói nghèo trong rơm rạ, văn chiêu hồn từng thấm giọt mưa rơi. Tôi không muốn kể ra đây nỗi khổ lúc bấy giờ. Chỉ xin nói về mấy câu thơ rất trí tuệ của người đồng hương nức tiếng một thời mà tôi vô cùng kính trọng: tổ quốc bao giờ đẹp thế này chăng? Chưa đâu! Và ngay cả trong những ngày đẹp nhất, khi Nguyễn Trãi làm thơ và đánh giặc, Nguyễn Du viết Kiều đất nước hóa thành văn!<br />Rồi mùa hè năm 68 ập tới với nắng vàng rực rở. Ba tôi về Thạch Bình bằng chiếc xe đạp phượng hoàng. Lúc đó mẹ đã mua cho tôi chiếc xe đạp Thống nhất. Ba và tôi đạp xe gần hai trăm cây số ra Hà Nội thăm chị Dung. Chị đang học tiếng Nga để chuẩn bị đi nước ngoài tại trường đại học bách khoa. Ba nói, con muốn nên người thì cứ noi gương chị Hai mà học. Từ đó tôi ít nghịch hơn, và bắt đầu quan tâm nhiều tới chuyện học hành.<br />Kể từ ngày ấy trở đi, năm nào tôi cũng là học sinh giỏi. Nhưng máu văn nghệ của tôi vẫn cứ sôi lên sùng sục. Với cây đàn mandolin mà chị Dung dạy tôi vỡ lòng đồ rê mi lúc ở Nghi Hồng, tôi bắt đầu thích nhạc. Khi đã biết thế nào là hợp âm, là giai điệu, tiết tấu, suốt ngày tôi chỉ mơ có một cây ghita.<br />Mùa hè năm 69, khi mẹ đã đưa mấy anh em tôi về xã biển Quỳnh Minh, ước mơ của tôi mới thành sự thật. Mẹ lặn lội ra Hà Nội thăm ba. Ba mua tặng tôi cây ghita 45 đồng. Đó là số tiền gần cả tháng lương của mẹ. Tôi biết, mẹ phải nói thế nào mới thuyết phục được ba, bởi vì ngay cả Khoa Toán Trường Đại học Sư phạm Vinh lúc bấy giờ, cũng chỉ có chú Trí dạy topo có một cây đàn ghita, nhưng là đàn của đội văn nghệ khoa. Thích thì thích thật, nhưng thay bằng học đàn, tôi lại lao vào học nhạc lý. Tôi học từ thằng bạn tên Nguyễn Sĩ Dũng, và từ một ông thầy dạy sinh chưa có vợ. Hành trang vào đời của tôi bắt đầu từ hợp âm La thứ, với bài hát “Đôi bờ”, giúp tôi khám phá thế giới giai điệu và âm hình tiết tấu, cũng như lối cấu trúc hoàn chỉnh một ca khúc bốn câu nhạc theo tiến hành công năng TSDT. Ba với tôi là thần tượng, nhưng chưa bao giờ cha con sống với nhau được quá ba ngày.<br />Sau này tôi mới hiểu, không biết vì sao mẹ tôi lại vượt qua được trăm ngàn nỗi nhớ thương, chờ đợi. Còn mấy anh em chúng tôi, có được cây đàn, coi như không còn biết khổ là gì.<br /><br />5.<br />Tôi nhớ những năm sơ tán. Hình ảnh mẹ tôi gánh thằng em út trên một đầu thúng, đầu thúng kia là nồi niêu chén bát và thức ăn, lúc nào cũng sống động như vừa mới xãy ra. Tôi, chị Dung và thằng Sơn vắt chéo qua vai mỗi người một ruột tượng gạo may bằng vải xanh chỉ lâm. Cả nhà tôi cứ thế đi hết nơi này nơi khác, chỉ có ba là vắng mặt. Những lúc vất vả dặm đường, mẹ thường nói: “Đến nơi thế nào ba cũng tìm vào thăm. Ở Hà Nội, ba bận nhiều công việc. Chúng tôi phải noi gương ba mà học cho giỏi”. Tôi biết mẹ rất tự hào về ba. Lúc đó ba vừa làm việc vừa học chuyên tu đại học Kinh tế – Tài chính. Trường của ba cũng sơ tán về nông thôn. Để có tiền gởi về nuôi sáu đứa con, ba hàng ngày, sau giờ học, cũng lặn lội ra đồng mò ốc, bắt cua, bắt cá, bởi vậy ba bị ghẻ rất nặng. Có lần ba về Thạch Bình, Thạch Thành, Thanh hóa thăm nhà, mẹ sai tôi vào làng bẻ cả ôm lá ba chạc nấu lên cho ba tắm. Rồi mẹ dùng dao cạo từng mụn ghẻ để xức thuốc. Mỗi ngày mỗi trị, được gần ba ngày thì ba khỏi bệnh. Khi ba đi rồi, mẹ nói: “Mấy đứa thấy chưa? Ba lớn tuổi rôi mà đi học, thi môn nào cũng được điểm 5 (Bấy giờ miền Bắc chấm điểm 5 theo nền giáo dục Liên Xô, là điểm 10 bây giờ)”.<br />Để khuyến khích chúng tôi học tập, thời sống ở Thạch Bình, tối nào mẹ cũng bung một nồi ngô nếp- có khi là ngô răng ngựa của Mỹ- tất cả đều được ngâm qua nước vôi để đãi sạch mày và vỏ cứng bên ngoài. Trong khi chờ ngô chín, mẹ thường hỏi chúng tôi về bài học ở trường. Nhiều hôm anh em chúng tôi còn xúm nhau đóng kịch. Kịch dựa theo các bài tập đọc. Không chỉ lo cho chúng tôi học hành, mẹ còn dạy chúng tôi trồng rau, nuôi gà, nuôi vịt, nuôi ngỗng. Gà nuôi cả bầy hàng chục con, trứng mỗi ngày thu được cả rỗ. Anh em chúng tôi tha hồ làm bánh bao, bánh ga tô, bánh xà quẫy, bánh rán, nấu mì sợi. Lúc đó mẹ thường mua mỗi lần cả thùng mỡ thực vật mười ký. Bột mì mẹ cũng mua thêm từng bao lớn.<br />Một lần ba về thăm, thấy anh em chúng tôi thích chăn nuôi, ba đạp xe mấy chục cây số tới một nông trường quốc doanh, mua về cho chúng tôi bốn con ngỗng sư tử con. Đó là giống ngỗng to lớn, con nít đi ngang qua, đứa nào cũng sợ, bởi vì chúng vừa gióng cổ rượt đuổi, vừa kêu quàng quạc inh ỏi, nom khiếp lắm. Ba khuyên chúng tôi nên nuôi chó cho vui. Mẹ lên bản người Mường, mua về cho chúng tôi một con chó săn lông trắng. Thằng Sơn đặt tên nó là Giôn Xơn, hàng ngày kiên trì dạy cho nó đứng lên đi bằng hai chân sau, và đi nhặt đồ. Tôi thì chỉ thích dạy Giôn Xơn săn chuột và rượt đuổi chồn cáo trong lùm bụi. Giôn Xơn là con chó cái tinh khôn và dũng mãnh; không một con chó to lớn nào trong xóm có thể thắng được nó. Mỗi lần cần bắt gà, chỉ việc chỉ tay hay ném đá về phía con gà nào, Giôn Xơn liền phóng đi, ngoạm ngang cần cổ con gà tha về. Sau này Giôn Xơn đẻ cho anh em chúng tôi một bầy chó con, mẹ cho hết, chỉ giữ lại một con lông màu xám tro, đặt tên là con ky. Ky lớn nhanh vùn vụt. Cùng với mẹ, nó giữ đàn gà rất kỹ, không một con chồn con cáo nào dám bén mảng.<br />Cùng với việc chăn nuôi, mấy anh em chúng tôi cũng rất thích trồng trọt. Chúng tôi trồng đủ thứ rau. Từ rau cải, bắp cải, củ cải, su hào tới hành, tỏi, và cả rau diếp, rau xà lách, rau muống cạn giống Trung Quốc. Một lần về thăm, ba khuyên nên đào đất thành ao cạn, dẫn nước ruộng vào trồng rau muống nước. Rồi ba xắn tay áo cùng đào ao với tôi. Chỗ đất đắp cao lên, ba nói tôi nên trồng mía, đu đủ và chuối để có quà mà ăn. Bấy giờ tôi với thằng Sơn rất siêng đi củi trên rừng Lạch Quèn. Chủ nhật nào hai anh em tôi cũng dẫn con Giôn Xơn, con Ky theo trẻ làng đi củi. Đống củi nhà tôi chất cao ngồn ngộn. Ba nói: “Ở rừng, chẳng cần phải trữ củi nhiều làm gì. Thời gian phải để dành mà học”. Thằng Sơn nghe theo lời ba, học rất chăm, rất giỏi. Còn Hải, Hòa, Hùng, cả ba đứa, năm nào cũng được tặng danh hiệu cháu ngoan Bác Hồ. Mỗi lần như vậy, bao giờ ba cũng có quà gởi về. Thường là quần áo mới và sách vở. Biết tôi với thằng Sơn thích đọc truyện, mỗi lần về thăm, bao giờ ba cũng mua cho chúng tôi cả đống truyện. Ba còn khuyên tôi nên làm thêm cái gì đó hợp với sức của mình để kiếm tiền mua sách. Vậy là tôi mượn xe ba gác đi chở nước mắm, chở thực phẩm cho khoa Toán. Tôi còn cùng Hiệp Ruốc đi đào giếng, đi xúc đá. Nhờ vậy mà tôi mua được rất nhiều sách. Sống ở nơi sơ tán, vậy mà anh em chúng tôi có cả một thư viện vài trăm cuốn sách. Thấy tủ sách toàn là sách truyện, ba khuyên tôi nên mua thêm sách khoa học kỹ thuật. Thói quen đọc sách khoa học kỹ thuật của tôi được hình thành từ bé chính là nhờ ba dạy cho. Sau này, khi đã thành người viết văn chuyên nghiệp tôi vẫn giữ được thói quen ấy. Và cả con gái tôi sau này, có lẽ cũng ảnh hưởng rất nhiều thói quen thích đọc sách báo của ông nội. Nhưng thôi, đó là chuyện sau này.<br />Năm ấy, ba hẹn sẽ về thăm nhà vào dịp Tết, nên mẹ quyết định mua hai con lợn con về nuôi. Nhưng gần Tết thì ba thư về, nói bận công tác ở mấy nông trường trên Tây Bắc, không thể về được. Qua Tết mẹ quyết định đi thăm ba, tiện thể mua giấy và mua sách cho chúng tôi. Lúc bấy giờ ở miền Trung giấy rất hiếm và rất đắt. Tôi với thằng Sơn ở nhà, bày trò rủ Hiệp Ruốc xuống chơi, rồi đè cổ một con lợn hơn ba mươi ký ra thịt. Chúng tôi thịt vì tò mò muốn xem lục phủ ngũ tạng của nó bố trí ra làm sao. May mà cô Liễu vợ chú Luyện biết được, ới bạn bè tới chia mỗi người vài ký.<br />Khi mẹ về, không biết ba gởi bao nhiêu tiền, mà mẹ nói sẽ mua cho tôi một chiếc xe đạp Favorit để đi học. Đây là xe Tiệp, lúc bấy giờ không phải ai cũng mua nổi. Nhưng đang lúc tìm mua xe thì mẹ nhận được phiếu mua xe cung cấp, hiệu thống nhất. Chị Dung giữ chiếc xe ấy, đến khi đi học ở nước ngoài chị mới giao cho tôi. Qua Liên Xô, chị gởi về cho anh em chúng tôi một thùng đồ chơi, có cả chiếc đàn gõ kiểu như đàn t/rưng bằng kim loại. Riêng tôi còn được tặng một cái đồng hồ hiệu Slava. Khi ba đem quà về, ba tặng luôn cho tôi cái đài Xionmao ba băng. Tôi biết đây là cái đài ba rất qúy, bởi thương chúng tôi đang sơ tán ở miền núi, nên ba mới cho.<br />Sau này tôi ra Hà Nội chờ đi học, ba khuyên tôi nên học thêm âm nhạc và khí nhạc. Tôi được ba dẫn đến trung tâm dạy ghita của giáo sư nhạc sĩ Nguyễn Văn Phúc. Nhưng ngay ngày hôm đó tôi nhận được giấy triệu tập lên trường đại học Mỏ – Địa chất ở Phổ Yên- Thái Nguyên, nên xin xóa tên khỏi danh sách. Ba cho tôi ít tiền và năm ký mì sợi để lên trường. Vậy mà hàng tuần tôi vẫn về Hà Nội. Lần nào ba cũng cho vài đồng và vài ký mì sợi. Mì là lương thực mua theo bìa phiếu cung cấp. Ba cho tôi mì, có nghĩa là ba phải ra chợ mua thứ khác để ăn. Sau này tôi mới biết, ba vẫn thường xuyên ăn phở “không người lái”- tức là phở chay không có thịt, giá một hào một tô.<br />Đến lúc ba theo phái đoàn tiếp quản kinh tế vào Nam, ba bàn giao cho tôi chiếc xe phượng hoàng màu cánh trả. Với chiếc xe đạp đó, tôi đã ngao du ngang dọc suốt cả tỉnh Thái Nguyên. Căn phòng của ba, ba cũng giao chìa khóa cho tôi, nên thỉnh thoảng tôi vẫn về Hà Nội vào chiều thứ bảy và ngày chủ nhật. Một lần tôi vừa về tới nhà để chuẩn bị sắp xếp vào Nghệ An thăm mẹ và các em, thì ba cũng từ trong Nam mới ra. Ba nói, tình hình này còn phải đánh đấm vài năm nữa mới thống nhất được.<br />Tôi chưa thể viết hết ra được những hồi ức về ba, nhưng tôi biết ba, dù ở xa, vẫn rất chú tâm để ý tới từng bước đi của chúng tôi trong cuộc đời. Bằng chứng là mãi sau này, khi tôi đã trưởng thành, ba vẫn giữ cái tông đơ Liên Xô tôi mua về cắt tóc cho mấy đứa em, giữ cái đèn bão tôi mua bằng tiền đi xúc đá, giữ mấy cuốn sổ nhật ký, mấy cuốn sổ tay chép thơ sáng tác của tôi, cả tấm bản đồ theo dõi đường tiến công chiến dịch Hồ Chí Minh để hy vọng tôi sẽ theo đoàn quân chiến thắng trở về.<br /><br />6.<br />Sau 30 tháng 4 năm 75, trung đoàn tôi lên đóng quân ở miệt Tân Thành, gần sông Trăng biên giới Việt Nam – Campuchia. Do đám tàn quân Sài Gòn chạy qua đất bạn móc nối gây rối, tôi chưa thể nghỉ phép về thăm nhà. Trong một lần đi công tác, ba đã đến thăm tôi, rủ tôi đi thị xã Long Xuyên mua cho mẹ cái tủ lạnh 20 lít, mua cho tôi cái đồng hồ titoni tự động. Rồi cha con cùng nhau lên Sài Gòn, lùng mua một dàn tex nghe nhạc, một bộ salon bọc len gởi ra Hà Nội. Kể từ đó, ba thường xuyên đi công tác các tỉnh đồng bằng châu thổ. Riết rồi thành duyên, ba xin chuyển hẳn vào Nam. Không biết bằng cách nào mà một thân một mình ba vẫn nuôi heo. Ba nuôi heo trong buồng tắm. Con nào cũng trên một tạ rưỡi mới xuất chuồng. Khi thằng Hải xin vào Nam làm việc, cùng với nó, ba nuôi heo càng tích cực hơn. Từ heo jorsea tới cả heo bò. Được bao nhiêu tiền cũng mua đồ gởi về Hà Nội cho mẹ.<br />Một lần đến thăm tôi ở Long Hồ, ba mua tặng vợ chồng tôi một con heo giống ngoại F1 chính hiệu. Con heo này lớn phì phì, to khỏe sạch sẽ tới mức chiều nào đứa con gái ba tuổi của tôi cũng trèo lên lưng nó cưỡi chơi như cưỡi ngựa. Thấy tôi nuôi được, ba cho tiếp một con heo bò. Con này tôi nuôi lớn tới 185 kg mới bán.<br />Khi cả nhà tôi chuyển vào Nam, ba mới thôi không nuôi heo trong buồng tắm. Đó cũng là lúc ba nghỉ hưu. Tiếng là nghỉ nhưng ba lại tham gia Ban chấp hành đảng bộ phường Bến Nghé, trực tiếp làm chủ tịch mặt trận phường. Để khuây khỏa tuổi già, ba đưa cháu nội là con gái tôi lên sống với ông bà. Hàng ngày ông nội lọm khom chở cháu gái đến trường bằng cái xe đạp cà tàng, không cần chuông người ta cũng nghe tiếng kêu của nó mà tránh ra. Cháu học hết lớp một với ông, mẹ nó nhớ con mới xin cho nó về nhà. Từ đó ông rất siêng xuống Long Hồ thăm cháu.<br />Từ khi nghỉ hẳn công việc ở phường, tưởng ba lão giả an chi, nào ngờ ba lại tích cực tham gia Hội người cao tuổi, Hội thơ Bến Nghé, Hội cựu chiến binh, Hội đồng hương Quảng Trị. Và ba bắt đầu làm thơ, bắt đầu ngồi mày mò viết hồi ký. Ba viết nhanh và nhiều tới chóng mặt. Thơ của ba giản dị, chân thật và tình cảm như con người của ba. Có dễ giờ này đã lên tới vài trăm bài. Bận bịu viết lách nhưng ba vẫn không quên bà con, bè bạn, người làng người xóm. Hàng năm, cứ rủng rỉnh để dành được ítt tiền là ba lên đường. Lúc thì lên Tây Nguyên, ra Bình Thuận thăm bà con đi kinh tế mới; lúc thì về quê viếng ông bà cha mẹ; lúc thì đạp xe cọc cạch đi thăm bè bạn trong thành phố. Các em tôi nói: ông nội đi đâu cũng như phóng viên. Nghĩa là ba cụ bị theo nào là máy ảnh, máy ghi âm, sổ sách. Tất nhiên có một thứ ba không bao giờ quên, đó là các tập thơ mới sáng tác để tặng bạn bè, mấy bộ quần áo tặng con cháu ở quê; kể cả tiền để xây mộ, xây nhà thờ họ và tổ chức cúng quãy ở làng. Đó là làng Gia Độ, nơi mệ tôi, ông tôi đã nằm xuống, chú tôi đã nằm xuống.<br /><br />7.<br />Vào mùa hè đỏ lửa năm 72, tôi quyết định sung vào quân đội. Từ Phổ Yên, tôi về Hà Nội thăm ba. Ba cho tôi 15 đồng, với một ruột tượng gạo và năm ổ bánh mì, một bọc mì lát khô tẩm đường, cùng lời nói: con phải về Yên Thành thăm mẹ, thăm các em; chiến tranh ác liệt, một đi biết bao giờ trở lại.<br />Năm tháng sẽ trôi đi, nhưng ngày ấy thì đọng mãi trong tâm thức.<br />Tôi sẽ không kể ra đây tất cả những gì đã thành kỷ niệm. Chỉ xin nói rằng, khi tôi tình nguyện đầu quân tại đoàn 568 Quân khu Tả ngạn, ba viết thư gởi lên vùng Yên Tử - Đông Bắc, nói rằng: Ba muốn con đổi tên Hồ Xuân Tâm thành Hồ Tĩnh Tâm.<br />Và cái tên của hồ sen trắng Thành Nội, gắn với tôi tới tận bây giờ.<br /><br /> <em> </em><span style="font-family:arial;"><em>Vĩnh Long, ngày 11 tháng 11 năm 2005<br /></em> Hồ Tĩnh Tâm<br /> Hội viên Hội Nhà Văn Việt Nam<br /> ĐT: 0913. 648732<br /> E-Mail: </span><a href="mailto:hotinhtam52@yahoo.com.vn"><span style="font-family:arial;">hotinhtam52@yahoo.com.vn</span></a></div><div><span style="font-family:arial;"> </span><a href="mailto:tinhtam.ho@gmail.com"><span style="font-family:arial;">tinhtam.ho@gmail.com</span></a></div><div><span style="font-family:Arial;"> </span><br /></div><div><strong><span style="color:#339999;"></span></strong></div><br /><br /><div></div></div></div><br /><br /><p></p><br /><br /><p></p></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/5604750889174997694-4311689846969243484?l=hoxuanlaiqt.blogspot.com' alt='' /></div>Hồ Xuân Laihttp://www.blogger.com/profile/14051781023484286715noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-5604750889174997694.post-27926829350624795722007-07-04T16:42:00.000-07:002007-07-04T16:42:06.874-07:00<a href="http://i147.photobucket.com/albums/r311/hotinhtam/tetdinhhoivoigiadinh036.jpg"><img style="FLOAT: left; MARGIN: 0px 10px 10px 0px; WIDTH: 200px; CURSOR: hand" alt="" src="http://i147.photobucket.com/albums/r311/hotinhtam/tetdinhhoivoigiadinh036.jpg" border="0" /></a><br /><div><a href="http://i147.photobucket.com/albums/r311/hotinhtam/tamdieuthuoc.jpg"><img style="FLOAT: left; MARGIN: 0px 10px 10px 0px; WIDTH: 200px; CURSOR: hand" alt="" src="http://i147.photobucket.com/albums/r311/hotinhtam/tamdieuthuoc.jpg" border="0" /></a> <span style="font-family:arial;color:#ff6666;"><strong>SỐNG GIỮA LÒNG DÂN</strong></span><br /></div><div><span style="font-family:arial;color:#ff6666;"><strong></strong></span></div><div><span style="font-family:arial;color:#ff6666;"><strong>Hồ Xuân Lai</strong></span></div><div><br /></div><div><strong><span style="font-family:Arial;color:#ff6666;"></span></strong></div><div align="justify"><br />Sở dĩ tôi còn sống đến hôm nay là nhờ được nhân dân hết lòng nuôi dưỡng, che dấu. Không chỉ một mình tôi mà tất cả cán bộ, du kích xã sở dĩ tồn tại và chiến đấu công tác được ngay giữa lòng địch suốt cả thời gian kháng chiến là nhờ được dân che giấu đùm bọc.<br /><br />Mặc dù sống dưới sự kiểm soát gắt gao của địch, bọn Hội tề, mật vụ theo dõi dòm ngó ngày đêm. Nhưng lòng dân vẫn hướng về cách mạng, không quản ngại gian khổ hy sinh, hết lòng nuôi giấu, bảo vệ chúng tôi, trừ một số rất ít bọn phản động làm tay sai cho địch. Có người đào hầm bí mật, nuôi giấu cán bộ và du kích trong nhà, bị địch nghi vấn, bắt giam và tra tấn dã man, vẫn kiên quyết không khai báo, không chỉ hầm bí mật, sẵn sàng chịu đựng hy sinh để bảo vệ cán bộ cách mạng. Lòng dân đối với cách mạng biểu hiện muôn màu muôn vẻ ở khắp mọi nơi, sát ngay đồn địch, nhưng để tránh tai mắt của địch, mọi người đều phải tuyệt đối giữ bí mật. Cán bộ, dân quân không được để lộ cơ sở của mình, nhân dân không nói việc làm của mình cho ai biết, kể cả người thân.<br />Lòng dân bao la như trời biển, làm sao nói hết và viết hết, tôi chỉ kể một số việc làm của bà con có liên quan đến bản thân tôi.<br />Chỉ hơn nửa năm không liên lạc được với cơ sở, lần đầu tiên từ chiến khu trở về địa phương tình hình hết sức đen tối. Về đến An Lợi khoảng 2 giờ sáng vào một đêm tối trời, tôi tìm đến nhà đồng chí Bích một đảng viên nằm vùng gọi cửa. Cánh cửa vừa hé mở tôi đã lọt vào nhà, đứng ngay trước mặt đồng chí Bích, bấm đèn pin vào mặt mình hỏi: nhìn mặt coi có nhớ ra tôi là ai không? Lai đây, ở trên rừng về đây! Đồng chí Bích trả lời: tôi nhớ ra rồi, đồng chí Lai đây rồi. Nói xong đồng chí Bích chạy đi gọi vợ và bà cụ thân sinh dậy trao đổi gì đó rồi trở lại kéo tôi vào buồng. Trong buồng hai mẹ con đã thắp sẵn ngọn đèn dầu che sau một cái thúng để ánh sáng không hắt ra ngoài. Vừa ngồi xuống giường đồng chí Bích liền hỏi: Đồng chí về làm gì mà nguy hiểm thế? Tôi nói: Hôm nay cấp ủy phân công tôi về giao nhiệm vụ cho đồng chí. Nhiệm vụ gì? Đồng chí Bích hỏi. Nhiệm vụ thì nhiều nhưng trước mắt là tạo điều kiện nuôi giấu tôi ở lại đây độ vài tháng để nắm tình hình, bắt liên lạc với cơ sở các thôn, chuẩn bị cho cán bộ xã trở về hoạt động. Cả ba mẹ con đều tỏ vẻ vừa mừng vừa lo, hỏi thăm sức khoẻ anh em ở chiến khu và chuẩn bị giường chiếu bảo tôi đi ngủ.<br />Sáng hôm sau đồng chí Bích đã tìm thêm hai đồng chí là đồng chí Oa và đồng chí Thùy, đem đến gặp tôi, sau khi bàn bạc thông suốt nhiệm vụ, các đồng chí này đã luân phiên nhau nuôi giấu tôi, ở nhà này năm ba ngày lại chuyển sang nhà khác, suốt hai tháng trời, ban ngày nằm ở trong buồng viết truyền đơn khẩu hiệu, ban đêm đi rải truyền đơn dán khẩu hiệu, thăm viếng nhân dân và liên lạc vận động cơ sở đào hầm bí mật chuẩn bị cho cán bộ và du kích trở về hoạt động.<br />Trong thời gian trở về bám dân, sống trong lòng địch suốt cả thời gian kháng chiến lâu dài, riêng bản thân tôi đã được nhiều người trong các tầng lớp nhân dân hết lòng thương yêu đùm bọc, nuôi dưỡng che giấu, đồng thời còn là những cánh tay đắc lực, những tai mắt nhạy cảm, giúp đỡ tôi hoàn thành nhiệm vụ và tồn tại đến ngày nay. Biết bao cử chỉ và hành động tốt đẹp đầy tinh thần dũng cảm hy sinh để lại trong tôi lòng biết ơn vô hạn và những tình cảm sâu đậm không bao giờ quên. Sau đây là những đồng bào đồng chí và những gia đình đã trực tiếp nuôi giấu tôi mà tôi vẫn còn nhớ được.<br />Ông Từ một nông dân công giáo ở thôn Dương Lộc đã giúp tôi liên lạc được với Chánh Thiệp và Thất Đệ, cung cấp nhiều tin hoạt động của bọn phản động Dương Lộc, đặc biệt đã phát hiện được quy luật hoạt động giữa đồn Dương Lộc với đồn Gia Độ, giúp cho bộ đội địa phương huyện Triệu Phong, tiêu diệt đồn Dương Lộc không tốn một viên đạn.<br />Anh Tân, một thợ may ở An Lợi, ở ngay đường Cái, cách đồn Dương Lộc khoảng 500m, là một trong những người làm tai mắt cho cấp ủy rất tích cực đã phát hiện nhiều tên tay sai chỉ điểm và đã báo cho xã biết bọn Hương vệ chuẩn bị chuyển một số hồ sơ tài liệu và vàng bạc của bọn phản động đi Đông Hà bằng đường sông. Xã đã báo cho một tổ công an xung phong phục kích tại bờ sông phía An Giạ, bắn chìm đò, một số Hương vệ chết, thu được một khẩu súng và một va ly đựng hồ sơ tài liệu và vàng bạc của bọn phản động.<br />Anh Hoàng Mốc (Mốc con) ở thôn Gia Độ là một nông dân chăn vịt, nhà anh có chiếc thuyền nan (chiếc ghe), ở cạnh bờ sông Thạch Hãn, gần đồn Gia Độ, sẵn sàng đưa đón cán bộ du kích qua sông những khi cần thiết, mặc dù ca nô địch thường xuyên tuần tiểu trên sông, anh đã trở thành chiếc cầu nối liền đôi bờ Gia Độ và Vinh Quang suốt trong thời gian kháng chiến chống Pháp.<br />Gia đình ông Hoàng Ninh một nông dân nghèo và gia đình anh Nguyễn Thống con một cán bộ cách mạng lão thành, là hai cơ sở dùng để gặp nhau giữa tôi, đồng chí Tấn với Cai Sướng đồn trưởng, là một cơ sở địch vận và là người chỉ huy một tổ binh vận tại đồn Gia Độ.<br />Gia đình Bà Bát Y ở thôn Gia Độ là nơi tôi đã ở lại ba ngày cùng với hai Hương vệ là anh Hồ Cọi và Hồ Dục, vẽ bản đồ và bàn bạc kế hoạch đánh lô cốt Hương vệ ở cuối thôn Gia Độ.<br />Gia đình Bà Hồ Thị Sâm ở Xuân Thành, gia đình Chị Bộ Khản ở sát hàng rào đồn Phú Tài, tôi đã ở tại đây một ngày một đêm và Chị Khản là người trực tiếp liên lạc gọi ba Hương vệ gồm các anh Đỗ Cáo, Trương Hy và Trương Khả đến gặp tôi tại nhà chị, để cùng nhau bàn bạc kế hoạch phối hợp đánh đồn Hương vệ Phú Tài.<br /><br />Trong thời gian hoạt động ở vùng địch hậu. Khắp các thôn trong xã, thôn nào tôi cũng có từ một đến ba hầm bí mật cá nhân để ẩn núp khi có địch càn hoặc lính đồn thỉnh thoảng đi tuần tiểu.<br /><br />Tôi còn nhớ được một số gia đình đã đào hầm bí mật trong nhà, ngoài vườn hoặc giữa lũy tre để nuôi giấu tôi suốt trong 9 năm kháng chiến chống Pháp như: Chị Chiêm, Ông Hồ Khoa, Bà Bát Y, Ông Hoàng Thí, Ông Hồ Thành (Ông Côốc) ở thôn Gia Độ. Ngoài ra một số gia đình tuy không có hầm bí mật, nhưng tôi vẫn về ở lại được, khi có khách đến thì lẫn tránh vào buồng như nhà chị Hồ Thị Cầm, Hồ Kinh, Hồ Quy, Ông Trần Tốn, ông Thỏn Hành v.v... đều là những gia đình ở gần đồn, dưới sự kiểm soát gắt gao của giặc.<br /><br />Gia đình Ông Thừa, Ông Mục Cừ ở Giáo Liêm.<br />Gia đình bà Tôn, Bà Mục Kiển ở Thanh Liêm.<br />Gia đình Anh Ngữ, Ông Mục Vỹ một nông dân công giáo và Ông Cần thợ rèn ở Phan Xá.<br />Gia đình Ông Ngô Cà và Ông Bộ Khản ở Phú Tài v.v...<br /><br />Trong thời gian tôi được Huyện ủy điều động tăng cường Ban Chỉ huy quân sự Huyện đội Triệu Phong, phạm vi hoạt động rộng hơn, nhưng đến đâu cũng được nhân dân thương yêu nuôi giấu và cũng có những hình ảnh hết sức cảm động như:<br /><br />Bà Ngọa ở thôn Ngô Xá Đông và Bà Quì ở thôn Vĩnh Huề là hai bà mẹ chiến sĩ, đã nhận tôi làm con đỡ đầu và đã nuôi dưỡng tôi như con đẻ. Mỗi khi nghe tin tôi đau ốm, dù ở đâu các mẹ cũng tìm đến chăm sóc thăm viếng, mỗi lần tôi ghé thăm các mẹ, lúc ra đi các mẹ đều cho tiền, cho gạo mang theo.<br />Giữa năm 1948, tôi được Tỉnh ủy Quảng Trị cử đi dự Hội nghị Tôn giáo vận tại khu IV. Sau mấy ngày trèo đèo, lội suối, hai mắt tôi bị sưng tấy, đến chân đèo Ba Rếp thì mù hẳn không đi được nữa. Đoàn đã liên lạc với một xã miền núi thuộc tỉnh Quảng Bình nhờ một đội viên du kích đưa tôi trở lại thôn Dương Phao, một xã giáp giới giữa Vĩnh Linh và Quảng Bình. Một gia đình không quen biết đã nuôi dưỡng chăm sóc tôi hơn một tuần lễ và tích cực chạy chữa thuốc thang giúp tôi sáng mắt để trở về.<br />Một bà mẹ ở thôn Mai Xá, đã cứu tôi khỏi bị giặc bắt, tôi bị địch bao vây bốn phía, mẹ đã dẫn tôi ra bụi chuối trước sân, bảo tôi nằm vào giữa bụi chuối, rồi ôm một bó củi lá Sim đang phơi đầy giữa sân ủ lên người tôi để che mắt giặc, nhờ vậy mặc dù địch vào thôn lục soát gắt gao, nhưng chúng không phát hiện ra tôi, trong lúc tôi đang nằm ngay dưới mũi súng của chúng.<br />Một chị nông dân vợ đồng chí Thôn đội ở Vĩnh Huề, một hôm tôi đang công tác tại thôn Vĩnh Huề gần đồn Cửa Việt, bị giặc càn vào thôn, tôi ẩn núp dưới hầm bí mật ngay trong nhà chị. Chị đã nghi trang hầm bí mật cho tôi, khi địch vào nhà tra hỏi chị kiên quyết không khai, khi địch xăm hầm tích cực chị đã mưu trí đuổi địch bằng cách hy sinh 400 đồng bạc Đông Dương (tiền bán cá) cho một tên lính Pháp cướp, để đấu tranh đuổi chúng ra khỏi thôn cứu tôi thoát chết.<br />Đúng là giặc đến nhà đàn bà cũng đánh.<br />Một bà mẹ ở thôn Đạo Đầu tôi chưa hề quen biết. Một lần tôi về công tác bị giặc càn, đồng chí Xã đội dẫn tôi xuống hầm bí mật ngay trong nhà bà cụ.<br />Khi bị địch đốt nhà, bà không lo cứu nhà, cứu tài sản đang bị cháy, mà chỉ lo xách nước tưới hầm để cứu anh bộ đội cụ Hồ.<br />Giặc đi bà dỡ nắp hầm kéo tôi lên, tôi bị ngất xỉu, bà cụ đã chăm sóc tôi suốt đêm cho đến khi tôi tỉnh dậy, mới trở lại căn nhà đã biến thành tro bụi của mình.<br />Ôi lòng dân thật bao là trời biển, một bà cụ gần đất xa trời, nhà cửa bị giặc đốt, tài sản bị thiêu cháy thành tro bụi không lo, chỉ lo tìm cách cứu sống một anh lính cụ Hồ.<br />Nếu không gặp nạn làm sao hiểu hết lòng dân.<br /><br />* * *<br />Tóm lại, trong những năm tháng chiến tranh quần nhau với giặc, tôi cũng như đồng đội, đồng chí của tôi đã trải qua biết bao hy sinh gian khổ vào tù ra tội, mạng sống như treo đầu sợi tóc. Nhưng cuối cùng chúng tôi vẫn sống và tồn tại mãi cho đến hôm nay.<br />Những kẻ đi xâm lược và bọn phản động tay sai không sao hiểu nổi: Trên một địa bàn nhỏ hẹp, đồn bót bao vây bốn phía, bọn chúng kiểm soát ngày đêm, càn đi quét lại, mà những người cách mạng vẫn sống được và tồn tại một cách kỳ diệu, xuất quỷ nhập thần, huyền thoại như truyện cổ tích, bao phen làm cho chúng thất điên bát đảo, mất ăn mất ngủ?<br />Câu trả lời rất đơn giản : Lòng dân.<br /><br /> <span style="color:#993399;">Viết tại TP. Hồ Chí Minh.<br /> Tháng 12 năm 2000.<br /> Hồ Xuân Lai.</span></div><div align="justify"><span style="color:#993399;"> </span><a href="mailto:hoxuanlai@gmail.com"><span style="color:#3366ff;">hoxuanlai@gmail.com</span></a><span style="color:#993399;"><br /></span> </div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/5604750889174997694-2792682935062479572?l=hoxuanlaiqt.blogspot.com' alt='' /></div>Hồ Xuân Laihttp://www.blogger.com/profile/14051781023484286715noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-5604750889174997694.post-67940679628716365272007-07-04T16:27:00.000-07:002007-07-04T16:27:03.868-07:00<a href="http://i147.photobucket.com/albums/r311/hotinhtam/tammayamh.jpg"><img style="FLOAT: left; MARGIN: 0px 10px 10px 0px; WIDTH: 200px; CURSOR: hand" alt="" src="http://i147.photobucket.com/albums/r311/hotinhtam/tammayamh.jpg" border="0" /></a><br /><div><a href="http://i147.photobucket.com/albums/r311/hotinhtam/tetdinhhoivoigiadinh036.jpg"><img style="FLOAT: left; MARGIN: 0px 10px 10px 0px; WIDTH: 200px; CURSOR: hand" alt="" src="http://i147.photobucket.com/albums/r311/hotinhtam/tetdinhhoivoigiadinh036.jpg" border="0" /></a> <strong><span style="font-family:arial;color:#ff6666;">NHỮNG DẤU ẤN </span></strong></div><div><strong><span style="font-family:arial;color:#ff6666;">KHÔNG QUÊN</span></strong></div><strong><span style="font-family:arial;color:#ff6666;"></span></strong><br /><p><strong><span style="font-family:arial;color:#ff6666;"></span></strong> </p><p align="justify"><span style="font-family:arial;color:#ff6666;"><span style="color:#666600;">IX. NHỮNG LẦN THOÁT CHẾT<br /></span><br />1. Chủ quan khinh đỊch:<br /><br />Tháng 3 năm 1947, chỉ sau Tết Nguyên đán mấy ngày, địch tổ chức trận càn lớn đầu tiên vào xã Phong Gia, mục tiêu trận càn là đánh vào thôn Gia Độ vì Gia Độ là nơi trung tâm đầu não của xã, nên lực lượng dân quân du kích của xã cũng tập trung ở đây. Sau khi địch đánh chiếm thị xã Quảng Trị, xã đã huy động toàn dân thực hiện vườn không nhà trống, đập phá nhà cửa, đào hào chiến đấu, chặt tre rào làng, lập phòng tuyến cản địch cả dưới sông và trên bộ.<br />Địch hành quân bằng cơ giới theo đường Cửa Việt đổ quân tại ngã ba Đại Hào, bí mật vượt qua các thôn, tập kết tại thôn Dương Lộc, huy động đồng bào công giáo phối hợp tiến về thôn Gia Độ. Khi gặp phòng tuyến và lực lượng du kích cản trở chúng bắt đầu nổ súng dữ dội vào thôn Gia Độ. Đồng bào bắt đầu chạy giặc và cán bộ cùng rút dần về phía Giáo Liêm. Tôi cũng đi dần về cuối thôn rồi bắt đầu dừng lại quan sát tình hình, vì tin rằng lực lượng du kích của ta đang giao chiến với giặc ở đầu làng. Mãi nhìn về hướng có tiếng súng nổ, thì bỗng thấy một toán địch xuất hiện trước mặt, chỉ cách khoảng 40-50m, tôi liền chạy theo một con đường nhỏ lui về phía sau thôn, nhưng vừa ra khỏi thôn lại gặp ngay một toán địch khác đang đi tới, chạy trở lại cũng không được tôi liền nhảy xuống cánh đồng ruộng nước chạy về phía Xuân Thành, bọn địch không thể nhảy xuống ruộng đuổi theo tôi, nên chúng dừng lại trên đường và tập trung súng bắn theo tôi, liều chết tôi cứ chạy, đạn nổ trên đầu, đạn cày dưới chân, đạn găm trước mặt, đạn xẹt hai bên, may sao toán địch không có súng máy nên tôi thoát chết.<br />Trong trận này gần một trung đội du kích và một số cán bộ hy sinh, nhiều đồng bào và dân quân bị thương và bị bắt.<br /><br />2. VưỢt sÔng Mai XÁ:<br /><br />Tháng 7-1947 địch phối hợp tổ chức một trận càn quét lớn vào 2 xã Phong Đăng và Phong Gia. Chúng hành quân theo lối bao vây bọc kín : quân thị xã đổ về theo hướng Phúc Lộc, Dương Lệ, quân Đại Hào phối hợp với quân đồn Bố Bản tiến vào hướng Đại Hòa, Quảng Lượng, Quảng Điền, Hương vệ Nhu Lý, tiến sang phía Việt Yên, quân Cửa Việt hành quân bằng thuyền theo dọc sông Thạch Hãn.<br />Cả ba mặt đều có địch, chúng tôi chỉ còn một cách gọi thuyền chài vượt sông Thạch Hãn sang phía Gio Linh. Tôi và một số cán bộ du kích ngồi kín trong mui một chiếc thuyền, sang được 2 phần ba sông thì gặp một chiếc thuyền của địch từ phía Cửa Việt lên, anh thuyền chài kêu: Các anh ơi thuyền địch gần quá rồi làm sao đây ? May sao trong thuyền có một anh bộ đội biệt động chỉa súng vào anh thuyền chài bảo: anh chèo mau lên, nếu buông chèo tôi bắn. Chiếc thuyền ghé vào bờ chúng tôi nhảy lên chạy vào làng Cồn Soi, đồng thời chiếc thuyền địch cũng ghé vào bờ đuổi theo chúng tôi. Bí đường buộc chúng tôi phải liều nhảy xuống sông vượt sang Mai Xá. Cách bờ Mai Xá chỉ còn 4-5m thì bọn địch đến kịp chúng dừng lại trên bờ xả súng bắn theo chúng tôi. Tôi đuối sức không bơi được nữa, định đứng xuống để lội vào bờ, nhưng nước còn sâu, nên bị chìm luôn xuống nước, tôi ngoi lên mấy lần nhưng không bơi được nữa, may sao có một người bơi phía sau tôi đã cầm tay tôi lôi lên mặt nước, đẩy mạnh vào bờ, tôi đứng xuống thì chân chạm đất, nên đã lội được lên bờ, chúng tôi chạy vào làng Mai Xá, may sao không ai trúng đạn cả.<br />Âm mưu của địch trong trận càn quét này là bao vây tìm diệt, nên chúng tàn sát rất dã man. Nhiều cán bộ, du kích và đồng bào, không kịp vượt sông Thạch Hãn đã bị bắn giết hoặc bị bắt. Trong đó một số cán bộ cách mạng lão thành bị giết tại chỗ và bị thủ tiêu mất tích như các ông Hồ Khắc, Hồ Kiệm, Trần Thưởng, Nguyễn Y, Nguyễn Lẩm, Hoàng Phùng ở Gia Độ v.v...<br /><br />3. Bị địch bao vây:<br /><br />Khoảng tháng 10 năm 1947 địch phối hợp lực lượng lớn càn quét một lúc vào địa bàn 2 huyện Gio Linh và Triệu Phong. Khoảng 8 giờ sáng quân địch đã áp sát 2 xã Phong Đăng và Phong Gia. Phía Gio Linh còn yên tĩnh, nên chúng tôi đều vượt sông chạy sang các thôn Vinh Quang, Mai Xá.<br />Tôi và một số cán bộ, du kích xã chạy vào làng Mai Xá, tình hình rất vắng vẻ, một số bà con cho biết, được tin địch càn từ hôm qua, nên cán bộ và nhân dân đã sơ tán hết rồi, chỉ còn các cụ già và phụ nữ có con mọn ở lại thôi. Tình hình vẫn yên tĩnh, nên chúng tôi vẫn nghỉ lại Mai Xá, đợi địch rút sẽ trở về. Nhưng vào khoảng 10 giờ thì có tin báo địch xuất hiện tại Vinh Quang đang tiến về Mai Xá, nhân dân bắt đầu xôn xao và chúng tôi bảo nhau chạy ra hướng Lâm Xuân, Nhĩ Hạ. Không ngờ vừa ra khỏi Mai Xá thì gặp lực lượng địch phục kích sẵn, bắn xối xã vào chúng tôi, chúng tôi chạy ngược về Mai Xá và lạc nhau mỗi người mỗi ngã. Tôi vào làng chạy vào hết nhà này sang nhà khác, nhưng không còn gặp một ai, có lẽ bà con đã xuống hầm tránh đạn hết. Khi chạy ngang qua một căn nhà lá trống trải, thấy có bà cụ già khoảng trên dưới 60 tuổi, ăn mặc rách rưới, đang ngồi trước cửa tôi mừng quá chạy vào nhờ cụ giúp đỡ chỉ cho chỗ ẩn núp để tránh giặc! Cụ bảo, nhà tôi trống trải không có chỗ nào ẩn núp được đâu, con tôi nó cũng chạy hết từ sáng rồi! Tôi năn nỉ: bốn phía đều có địch bao vây, không thể chạy đi đâu được nữa, mẹ cho núp ở đâu đây trong nhà hoặc núp dưới bàn thờ cũng được, nhà mẹ trống trải thế này chúng không lục soát đâu!<br />Suy nghĩ một lát bà cụ bảo tôi theo cụ ra góc sân có bụi chuối, ở giữa bụi chuối có cái hầm nhỏ để tránh đạn pháo địch đã sập đất, chỉ còn mấy cây gỗ gác bên trên. Cụ bảo tôi nằm xuống hầm, rồi ôm củi sim đang phơi đầy sân phủ kín lên nắp hầm liền với số củi sim đang phơi ở trên sân, xong cụ vừa trở vào nhà, thì đã nghe tiếng địch gọi nhau ơi ới, tiếng chân giẫm lên đám củi sim lạo xạo và tiếng gà kêu oang oác, có lẽ bọn lính đang đuổi bắt đàn gà ở gần đâu đó, may mà đàn gà không chạy vào bụi chuối, nên tôi thoát chết.<br /><br />Sau trận càn lớn này địch đóng thêm đồn Gia Độ và đồn Mai Xá.<br /><br />4. Nằm trong tầm pháo:<br /><br />Thời gian địch đóng thêm đồn Gia Độ và đồn Mai Xá, hai xã Phong Đăng và Phong Gia nằm trong thế bị địch bao vây bốn phía. Bọn Tề lưu vong bắt đầu trở về hoạt động công khai. Cán bộ và du kích xã bắt đầu thoát ly, chuyển cơ quan vào đóng tại thôn Linh Yên phía bên kia đường Cửa Việt và chuyển hướng công tác vào ban đêm.<br />Một buổi sáng vào khoảng 9 giờ được tin báo một đoàn xe cơ giới đổ quân xuống thôn Mỹ Lộc, Duy Phiên, đang tiến về phía Long Quang, Linh Yên. Thu dấu tài liệu xong, chúng tôi cùng đồng bào chạy vào hướng Hải Lăng, thì gặp bọn địch từ Thi Ông, Ngô Xá chặn đường ở Linh Chiểu, Chợ Cạn. Bị bít cả hai đầu, đoàn người chạy giặc buộc phải băng qua bãi cát trống chạy về phía biển, bất chấp chiếc đầm già đang quần lượn trên đầu. Phát hiện được đoàn người, chiếc máy may đầm già đuổi theo, lượn quanh mấy vòng rồi bắn pháo hiệu gọi pháo binh bắn chặn tới tấp. Tôi liều mạng vừa bò, lăn, vừa chạy, đến cách thôn Gia Đẳng khoảng 200-300 mét thì pháo bắn cấp tập, không thể chạy được nữa, tôi lăn vào một động cát moi một hàm ếch nằm xuống tránh đạn, pháo nổ dồn dập trước mặt, sau lưng, bên phải, bên trái, may nhờ các động cát che chở và các cánh quân địch cũng tập kết ở chợ Cạn rồi rút theo đường Qui Thiện về thị xã, không ra thôn Gia Đẳng nên tôi đã thoát nạn.<br /><br />5. Gặp địch phục kícH:<br /><br />Tuy cơ quan chính quyền và các đoàn thể đã dời ra khỏi xã, nhưng đêm nào cán bộ và du kích cũng vượt đường Cửa Việt trở về hoạt động.<br />Một đêm tháng 3 năm 1948 vào khoảng 9 giờ đêm chúng tôi gồm có 7 cán bộ và du kích về đến thôn Xuân Thành, đi qua một con đập người ta đắp để đơm cá, thì gặp dịch phục kích ở bìa làng Xuân Thành bắn ra xối xả, chúng tôi nhảy xuống đầm nước, mạnh ai nấy chạy về phía thôn Giáo Liêm. Khoảng12 giờ đêm mới gặp nhau đông đủ tại một điểm tập kết đã quy định, chỉ thiếu anh Nguyễn Hẹ, một du kích dẫn đường đã bị địch bắn chết ngay từ loạt đoạn đầu. Sáng hôm sau nhân dân đã tìm được thi hài và chôn cất tử tế.<br /><br />6. Bị kẹt giữa Vạn đò:<br /><br />Một hôm một số cán bộ và du kích xã về hoạt động ở thôn Gia Độ. Khoảng hai giờ sáng anh em rút về Linh Yên bên kia đường Cửa Việt, tôi ngủ lại tại nhà ông Hồ Khoa ở Gia Độ để sáng hôm sau xuống gặp bà con Vạn đò ngã ba Gia Độ sơ tán tại bãi Cồn Nôông, giáp địa phận thôn Xuân Thành và Duy Phiên. Anh Thái đại biểu Hội đồng Nhân dân xã triệu tập một số quần chúng tốt tập trung trên một chiếc thuyền đậu giữa Vạn đò để nghe tôi phổ biến một số tình hình và nhiệm vụ mới.<br />Vào khoảng 9 giờ sáng bỗng có hai chiếc ca nô địch xuất hiện từ phía ngã ba Gia Độ chạy về hướng Cồn Nông. Bà con xôn xao ai về thuyền nấy, vì bọn lính tuần tiểu trên sông, thỉnh thoảng ghé vào Vạn đò kiểm tra bắt nạt để cướp tôm cá của dân.<br />Anh Thái gọi một chiếc Tròng Ngao do một phụ nữ chèo bảo đưa tôi vào Bãi Sa- Gia Độ để tránh giặc. Tôi bước xuống Tròng và bảo chị lái đò không chèo vào bờ, mà chèo ngược lên hướng hai chiếc ca nô. Chị lái đò bảo tôi năm sát xuống tròng và đậy chiếc sạp lên người tôi, chị đứng lên trên sạp chèo ngược về phía hai chiếc ca nô đang đi tới.<br />Vừa sợ nhưng cũng rất buồn cười, vì khi đậy chiếc sạp lên người tôi thì cái đầu tôi bị kê chiếc sạp lên, làm chị không thể đứng lên sạp để chèo được, buộc tôi phải để đầu ra ngoài sạp, vì phải nằm ngửa nên tôi nhìn rất rõ nét mặt lo sợ của chị ta. Nhưng rồi chị ta cũng nhanh trí lấy chiếc nón đang đội trên đầu ném úp lên mặt tôi và bình tĩnh chèo tròng thẳng về hướng địch.<br />Bọn địch hình như cũng muốn trêu ghẹo chị ta nên cho hai chiếc ca nô chạy kèm hai bên, mỗi bên chỉ cách chiếc tròng ngao khoảng 5-6 mét làm cho chiếc tròng ngao chòng chành chao đảo dữ dội, tôi có cảm giác như chiếc tròng ngao sắp bị lật. Bọn giặc không ngờ rằng trên chiếc tròng nhỏ bé ấy lại có một tên Việt minh gan dạ đang qua mặt chúng, nên đã cho ca nô chạy thẳng về phía Cửa Việt, và chiếc tròng ngao cũng thong thả ghé vào thôn Gia Độ, đưa tôi lên bờ thoát chết.<br /><br />7. Chạm trán quân thù:<br /><br />Đầu năm 1948, khoảng tháng 2 âm lịch có hai anh bộ đội địa phương mang thư Huyện ủy ra triệu tập tôi về huyện họp gấp. Hôm đó đang mùa mưa dầm gió Bấc, lại nhằm ngày chủ nhật, chúng tôi nhận định có thể địch không hoạt động nên quyết định vượt đường Cửa Việt ban ngày (thông thường thì lợi dụng vượt đường vào khoảng chập choạng tối).<br />Khoảng 10 giờ sáng tôi và hai đồng chí bộ đội bắt đầu xuất phát tại thôn Phú Tài, đi đến giữa cánh đồng giáp ranh với thôn Hiền Lương, bỗng thấy một toán địch xuất hiện từ thôn Dương Lộc, băng qua cánh đồng đi về phía chúng tôi, chúng tôi phán đoán có lẽ bọn Hương vệ Nhu Lý đi xem lễ ở nhà thờ Dương Lộc trở về và khoảng cách giữa ta và địch quá gần, nên bảo nhau cứ đi tự nhiên, khi nào chúng gọi hoặc bắn thì mới chạy! Khi địch cách chúng tôi chỉ còn một đám ruộng nước hơi sâu không lội sang được, chúng dừng lại trên bờ ruộng và gọi chúng tôi đứng lại. Đang đi trên đường, ba anh em chúng tôi đều nhảy xuống ruộng chạy dạt ra thành hàng ngang, mỗi người cách nhau khoảng 5-6 mét để phân tán mục tiêu và địch cũng bắt đầu nổ súng bắn đuổi theo chúng tôi. Đạn bay vèo vèo trên đầu, dưới chân, sau lưng, trước mặt. Cũng may là bọn Hương vệ không có súng máy, nên cả 3 anh em đều chạy thoát được vào thôn Hiền Lương. Chạy đến bãi tha ma gần bìa làng, thì tối tăm mặt mũi không còn chạy được nữa, mỗi người lăn vào cạnh một ngôi mộ nằm bất tỉnh.<br />Một lúc sau tiếng súng im lặng, chúng tôi dần dần tỉnh lại gọi nhau. Tôi và một anh đội viên ngồi dậy được, còn anh tiểu đội trưởng có mang theo khẩu súng thì nằm bất động. Chúng tôi đến gọi anh dậy để đi tiếp, nhưng anh không dậy được nữa, hai mắt nhắm nghiền, máu ra lênh láng, anh bị một viên đạn xuyên qua lồng ngực và đã hy sinh!<br />Ngồi với anh đứa nào cũng khóc! Cuối cùng chúng tôi bồng anh để xuống một cái ao (hào) cạnh lũy tre làng rồi cùng nhau trở về huyện báo tin!<br /><br />Tối hôm đó Huyện đội cử một tiểu đội ra thôn Hiền Lương cùng với nhân dân chôn cất anh tử tế.<br /><br />8 . Bị đạn pháo địch bắn đuổi:<br /><br />Một buổi sáng tôi về thôn Đại Hòa, tổ chức họp mặt các cụ phụ lão để phát động phong trào quần chúng thực hiện khẩu hiệu 3 không (Không biết, không nghe, không thấy).<br />Đang họp thì có tin báo địch ở đồn Đại Hào sang. Cuộc họp giải tán, đồng bào ai về nhà nấy, tôi và một số cán bộ định rút về phía Hiền Lương, Quảng Điền. Vừa ra khỏi thôn Đại Hào khoảng 150 m thì địch phát hiện được, tập trung các loại súng bắn theo chúng tôi. Giữa cánh đồng trống trải, đoàn cán bộ chúng tôi chỉ có 4-5 người nhưng chạy cách xa nhau mỗi người một ngả để phân tán mục tiêu. Bỗng một quả đạn pháo nổ phía sau tôi rất gần, tôi có cảm giác lưng tôi hơi bị tê nhức, nhưng không nghĩ là mình đã trúng đạn, nên vẫn tích cực chạy.<br />Về đến thôn Hiền Lương, thì tiếng súng cũng bắt đầu im lặng. Tôi vào một nhà dân xin nước uống, người nhà phát hiện bảo: Anh bị thương rồi! Tôi sờ tay về phía lưng thì máu dính đầy tay, lúc đó mới cảm thấy đau nhức khó chịu. Bà con gọi cô y tá ở gần đó, đến băng bó vết thương cho tôi và đã lấy ra 5-6 mảnh đạn pháo bằng hạt bắp hạt đậu, may mà các mảnh đạn còn bám ở phần mềm chưa xuyên vào lồng ngực.<br /><br />9. Giữa đường gặp nạn:<br /><br />Cuối năm 1949 Huyện ủy cử đoàn cán bộ đi dự Hội nghi tôn giáo do Khu ủy triệu tâp họp tại Thanh Chương- Nghệ An.<br />Đoàn gồm 5 người do một Huyện ủy viên phụ trách, một cán bộ huyện ủy và ba bí thư Đảng ủy xã. Bắt đầu xuất phát tại Trấm vào ngày 28 Tết âm lịch. Ra đến Quảng Bình thì tôi bị đau mắt, đến Liên U - Ba Rền vào chiều 30 Tết. Chúng tôi quyết định nghỉ lại dưỡng sức để sáng mai vượt đèo. Vì không biết phong tục tập quán ở đây thế nào, nên không dám vào nhà dân, cùng nhau nằm ở vệ đường để nghỉ! Sáng ngày mồng một, hai mắt tôi bị sưng vù, nhắm tít, không còn thấy rõ đường sá! Vì đường còn xa núi non hiểm trở nên anh em rất lúng túng, bỗng có mấy người dân đi chúc tết sớm, thấy chúng tôi đang ngồi ở vệ đường bà con ghé lại hỏi chuyện, biết chúng tôi là cán bộ trên đường gặp khó khăn, nên đã dẫn chúng tôi vào một nhà dân gần đó, được gia đình đón tiếp và cho ăn uống tử tế và bà con đề nghị nên để tôi ở lại vì đường còn xa phải đi mất mấy ngày đường nữa, lại phải vượt qua nhiều đèo núi, khe suối, lỡ có chuyện gì giữa rừng núi thì rất khó khăn! Nhưng ở lại đây cũng rất nguy hiểm, vì bọn địch ở Hòa Luật Nam và Ngã ba Chè thường bắn pháo và phục kích dưới chân đèo để rình bắt Việt minh, nên đồng chí trưởng đoàn quyết định tôi phải trở lại Dương Phao thuộc huyện Vĩnh Linh giáp giới Quảng Bình nghỉ lại, đợi lành mắt mới trở về và nhờ bà con dẫn đồng chí trưởng đoàn đi gặp xã đội địa phương, xin một dân quân đưa tôi trở lại Dương Phao. Về đến Dương Phao trời vừa tối, anh dân quân Quảng Bình phải tìm đến nhà một cán bộ Ủy ban xã để bàn giao và Ủy ban xã đã gởi tôi nghỉ lại một nhà dân.<br />Ở đây tôi được bà con chăm sóc rất chu đáo và đã tìm thầy chữa mắt cho tôi. Khoảng một tuần lễ sau mắt tôi dần dần sáng lại và từ giã bà con trở về địa phương. Công ơn này biết bao giờ tôi mới trả được.<br /><br />10. Vượt đường số Một:<br />Tháng 6 năm 1950 là Bí thư Đảng bộ, tôi đi theo đoàn dân công xã gánh thóc thuế nông nghiệp lên chiến khu. Đoàn gồm trên 50 dân công và một tổ du kích dẫn đường.<br />Đoàn xuất phát từ 7 giờ tối đến Đâu kênh, vì phải đợi nước ròng mới lội sang sông Thạch Hãn được, nên phải gần 4 giờ sáng mới đến Trấm, giao lương xong, đoàn dân công phải về Tràu (Triệu Sơn) nghỉ lại đợi đến tối mới vượt đường số Một trở về địa phương. Vào khoảng 8 giờ tối, chuẩn bị qua đường, đoàn đi theo hàng dọc, khoảng cách từ 3-4 mét, người sau phải nhìn lưng người trước để khỏi lạc. Đến gần đường sắt cách quốc lộ khoảng một cây số, thì gặp tổ phục kích của địch bắn xối xả, đoàn người chạy tán loạn, mải đến 12 giờ đêm anh chị em mới gặp nhau đông đủ tại địa điểm tập kết đã định trước và khoảng 2 giờ sáng đoàn dân công lại tiếp tục vượt đường, vượt sông trở về xã an toàn. Trong trận này một dân công đã hy sinh tại chỗ là anh Đạt người thôn Thanh Liêm và một vài người khác bị thương nhẹ.<br /><br />11. Bị đốt dưới hầm bí mật:<br /><br />Năm 1953 bộ đội địa phương huyện có hai nhiệm vụ: vừa tập trung phối hợp đánh các trận tập kích lớn vào các đồn bót địch, vừa phân tán xây dựng và phát triển lực lượng dân quân du kích khắp các xã trong toàn huyện. Một hôm tôi về kiểm tra một tiểu đội bộ đội địa phương đang hoạt động ở thôn Đạo Đầu. Sáng hôm sau được tin báo có một đơn vị quân địch từ thôn Ngô Xá đang tiến sang Đạo Đầu. Tôi cùng với tiểu đội bộ đội địa phương và một số du kích triển khai bố trí lực lượng dọc hào giao thông về hướng Ngô Xá với mục đích bắn chặn tiêu hao địch rồi rút xuống hầm bí mật tại chỗ.<br />Khi địch tiếp cận, vì lực lượng địch đông lại có máy bay đầm già yểm trợ, nên quân ta chỉ bắn vài loạt súng trường rồi rút xuống hầm bí mật. Tôi xuống hầm trong một nhà dân đã được bố trí sẵn, lúc đó chỉ có một bà cụ già khoảng gần 60 tuổi ở nhà. Bà cụ nghi trang hầm cho tôi vừa xong, chỉ một lát sau thì địch vào làng, chúng lục soát bắn phá và đốt một số nhà dân. Ngồi dưới hầm tôi nghe rõ tiếng địch la hét, tiếng dân kêu khóc, tiếng lửa cháy rần rần và tiếng tre nổ lốp bốp. Nhà tôi đang ẩn núp cũng bị đốt, nhiệt độ trong hầm càng lúc càng tăng, nhất là lúc nhà bị sập, khói lùa vào lỗ thông hơi. Người tôi vừa nóng vừa ngạt thở, tưởng như sắp chết, muốn nhảy ra khỏi hầm, nhưng lại sợ địch còn ở bên trên. Thỉnh thoảng tôi nghe có tiếng xèo xèo trên miệng hầm, tôi đoán có người đang dội nước cứu tôi, nhưng mỗi lần có tiếng dội nước bên trên thì sức nóng dưới hầm tăng lên, rất khó thở. Mãi đến một giờ chiều, nắp hầm mới được dỡ lên, tôi nhảy lên hầm chạy qua đám lửa, ra đến giữa sân thì té xỉu, không còn biết gì nữa.<br />Mãi đến nửa đêm tôi mới dần dần tỉnh dậy và thấy bà cụ già đã cứu tôi đang ngồi cạnh với bát cháo đậu xanh, bà cụ vừa khóc vừa nói: Chúng đốt nhà tôi không sợ, mà chỉ sợ anh chết! Tôi muốn dỡ hầm cứu anh, nhưng lại sợ chúng bắt anh! May mà anh còn sống, phúc đức lắm anh ơi. Tôi đã khóc theo bà cụ và vô cùng cảm động trước tấm lòng của một người dân chưa một lần quen biết đã hy sinh vì nghĩa lớn.<br /><br />12. Bị xăm hầm bí mật :<br /><br />Đầu năm 1954, tôi về công tác tại thôn Vĩnh Huề ở gần đồn Cửa Việt nhằm củng cố lực lượng dân quân du kích và phát động phong trào bất hợp tác với địch.<br />Một hôm đang họp với anh em du kích và một số cơ sở quần chúng, thì được tin từ Cửa Việt báo: sáng mai địch càn từ Cửa Việt vào Hải Lăng. Họp xong tôi mời anh em cán bộ ở lại để bàn biện pháp đối phó với trận càn ngày mai. Không ngờ từ khi địch tập trung Hội tề về đồn Cửa Việt, mỗi khi được tin giặc càn thì cán bộ du kích Vĩnh Huề đều rút vào thôn Cửa Việt dựa vào dân để tránh địch. Hôm đó anh em đề nghị tôi cùng đi với anh em ra Cửa Việt để đảm bảo an toàn hơn. Tôi nghĩ là cán bộ chỉ huy Huyện đội, xuống cơ sở phát động phong trào chiến tranh du kích, nghe địch càn lại chạy vào đồn địch trốn, thì sẽ nói với bà con như thế nào! Tôi yêu cầu cán bộ và du kích ở lại chống càn xong rút xuống hầm bí mật. Nhưng anh em đều không nhất trí với lý do, ta chỉ bắn năm ba phát súng cũng không cản được địch, mà chỉ tạo cớ cho địch tàn sát nhân dân, và đề nghị tôi nên cùng anh em vào Cửa Việt tránh giặc để bảo vệ dân.<br />Tôi kiên quyết ở lại một mình, cuối cùng đồng chí Thôn đội trưởng dẫn tôi về nhà chỉ hầm bí mật và bảo nếu mai địch vào làng thì anh xuống hầm để tránh. Tôi kiểm tra hầm bí mật xong, yên trí lên giường nằm ngủ và sáng hôm sau tôi dậy sớm đi quan sát tình hình. Vĩnh Huề là một thôn nhỏ ít dân, tôi đi quanh khắp mọi nơi, thôn xóm vẫn yên tĩnh và vắng vẻ không thấy bóng một thanh niên hay cán bộ, mà chỉ gặp các cụ phụ lão và một số phụ nữ có con mọn ở nhà (vợ đồng chí thôn đội trưởng cũng có con mọn ở nhà) gặp tôi ai cũng bảo địch càn sao anh không tránh! Tôi mỉm cười và bảo: biết nó có càn không mà tránh.<br />Khoảng 8 giờ 30 sáng tôi trèo lên một cây cao phía rìa làng quan sát thì thấy địch xuất hiện, chúng tiến hàng ngang băng qua các bãi cát trống bao vây Vĩnh Huề từ phía Cửa Việt vào và Long Quang xuống, chỉ còn phía Gia Đẳng còn bỏ ngỏ.<br />Địch bắt đầu nổ súng tôi chạy về nhà đồng chí Thôn đội trưởng xuống hầm và dặn vợ đồng chí Thôn đội nghi trang xong cứ bồng con ngồi ở nhà không đi đâu cả.<br />Khoảng sau vài chục phút tôi nghe thấy tiếng lính gọi nhau í ới và tiếng thuổng xăm hầm thình thịch. Hầm tôi ẩn tránh ở trong nhà, nhưng lỗ thông hơi thì ra phía ngoài hè. Hầm và lỗ thông hơi đều phải xây và chắn bằng gạch để chống cát sập. Đang ngồi đưới hầm bỗng nghe một tiếng cạch và viên gạch che lỗ thông hơi bị lật, cát chảy xuống hầm, tôi nghĩ là địch đã xăm trúng hầm, thế nào cũng bị bắt và đã bắt dưới hầm bí mật thì thế nào cũng bị bắn. Tôi tự bảo kiên quyết không để địch bắt và lấy quả lựu đạn mang theo, rút chốt an toàn cầm ở tay, địch gọi không lên, chờ chúng mở nắp hầm sẽ ném lựu đạn lên và giẫm lên xác giặc mà chạy, may ra còn có đường thoát! Bỗng nhiên nghe tiếng la khóc của chị vợ đồng chí Thôn đội và tiếng chân chạy thình thịch trên nhà. Tiếng la khóc xa dần, xa dần cho đến khi không còn nghe tiếng và tình hình trên mặt đất cũng dần dần yên lặng. Khoảng 30 phút sau chị dỡ nắp hầm gọi tôi lên vì địch đã đi xa, chị bồng con đứng nhìn tôi với nét mặt buồn rầu đau khổ.<br />Tôi hỏi: Bọn chúng đánh chị đau lắm phải không? Ngồi dưới hầm tôi nghĩ chắc chị bị tra tấn dã man và bắt đi cả mẹ lẫn con! Không ngờ chị còn sống. Chị chủ nhà vừa nói vưa rưng rưng nước mắt: Hai tên lính vào nhà hỏi tôi nhà có hầm bí mật không? Tôi trả lời không có, chúng nó bắt đầu xăm hầm. Sợ quá, tôi định bồng con đi khỏi nhà, nhưng khi ra giữa sân tôi nghĩ nếu bỏ đi, chúng nó nghi sẽ tìm hầm tích cực và thế nào anh cũng bị bắt nên tôi ngồi lại ở cửa, nghĩ cách cứu anh, vì nếu anh bị bắt trong nhà thì mẹ con tôi cũng bị chúng giết. Tôi nhớ trong túi yếm của tôi có 400 đồng bạc Đông Dương vừa bán cá hôm qua, bèn lấy ra giả vờ vừa cho con bú vừa đếm bạc. Bỗng một tên lính Pháp đi qua, nó nhìn tôi một lúc rồi xông vào cướp nắm tiền trên tay tôi rồi bỏ chạy. Tôi bồng con đuổi theo nó, vừa chạy vừa la khóc vừa kêu cứu. Mấy tên lính đang xăm hầm đứng nhìn ngơ ngác rồi bỏ chạy theo tên Pháp, bọn lính khác cũng lần lượt kéo ra khỏi làng, đợi chúng đi xa tôi mới dám trở về gọi anh lên, rất mừng là anh không bị bắt! Đúng là chị đã cứu tôi thoát chết.<br />Tối hôm đó, tôi cho triệu tập đồng bào và cán bộ đến họp để kiểm điểm tinh thần chống càn của nhân dân. Sau khi nghe tôi báo cáo tình hình, bà con đã động viên nhau đóng góp đủ số tiền bị địch cướp để giúp đỡ gia đình đồng chí Thôn đội đỡ bớt khó khăn. Đây là một sự hy sinh cao cả và một hành động mưu trí dũng cảm của một người dân bình thường đối với đất nước. Bọn cướp nước làm sao hiểu nổi.<br /><br />13. Hai lần suýt chết trong đồn giặc:<br /><br />Đầu năm 1953 bộ đội địa phương Huyện phối hợp với D- 230 tỉnh tổ chức đánh đồn Phú Tài. Tổ đột phá khẩu vừa cắt xong ba lớp rào kẽm, vừa vào đến sân đồn chưa kịp hành động thì gặp tổ tuần tra của địch phát hiện, chúng bắn pháo hiệu kêu cứu viện và hai bên bắt đầu nổ súng bắn nhau, nhưng chỉ một lát sau thì pháo ở Thị xã Quảng Trị, ở Đông Hà và Cửa Việt bắn cấp tập vào trận địa, quân ta không tổ chức xung phong được, buộc phải rút lui trong tầm pháo và bị hy sinh gần một tiểu đội. Tôi cũng nằm trong vùng lửa, rất may là không trúng đạn.<br />Cuối năm 1953 bộ đội địa phương Huyện phối hợp với bộ đội chủ lực tỉnh đánh đồn Linh Chiểu. Khi tổ đặc công diệt xong Sở chỉ huy và các hỏa điểm phòng ngự của địch, bộ đội lập tức xung phong chiếm đồn, bọn địch hoàn toàn tê liệt, chỉ còn một vài tiếng súng và lựu đạn nổ lẻ tẻ không hiểu của quân ta hay quân địch bắn. Tôi vào ngay Sở chỉ huy, căn phòng vẫn trống trải và im lặng, quét đèn pin xem xét bốn phía thấy bên cạnh có một phòng ngủ, hai vợ chồng tên đồn trưởng đang nằm chết ở trên giường. Tôi bước vào phòng đến đầu giường đang loay hoay tìm khẩu súng ngắn, bỗng nghe tiếng lựu đạn nổ ở phòng ngoài, không hiểu của địch hay của ta, mảnh đạn bay xuyên cả vào phòng tôi đang đứng, may mà mảnh đạn xuyên qua tấm ván ngăn phòng đã yếu đi, nên tôi không chết.<br />Trận này ta tiêu diệt và bắt sống toàn bộ binh lính trong đồn. Khi rút lui ta cho một tổ phóng hỏa đốt đồn và khi pháo địch bắn chi viện thì quân ta đã tập kết về Gia Đẳng toàn vẹn, không một ai bị chết hoặc bị thương.<br /><br />14. Bị bom trên đường đi công táC:<br /><br />Trong chiến dịch ném bom miền Bắc, máy bay địch tích cực săn lùng các đoàn xe vận tải, hòng cắt đứt viện trợ của hậu phương cho tiền tuyến. Con đường số Một bị máy bay địch tập kích bắn phá thường xuyên. Một hôm tôi đi công tác ở miền Trung về bằng xe đạp, đến địa phận tỉnh Ninh Bình bỗng nghe tiếng máy bay, vừa nhìn lên trời đã thấy một phi đội phản lực bay lượn trên đầu. Ba chiếc phản lực đang bay về hướng Hà Nội, bỗng quay lại lượn mấy vòng rồi thay nhau bổ nhào cắt bom xuống mặt đất. Không kịp tìm chỗ ẩn tránh, tôi ném chiếc xe xuống vệ đường rồi lăn ngay xuống ruộng. Quả bom rơi gần chỗ tôi nằm, nhưng đều nổ ở bên kia đường, có một quả nổ ngay trên mặt đường, nhưng vì tôi nằm dưới ruộng nên mảnh đạn chỉ bay qua người và tôi không chết.<br /><br />15. Qua cầu gặp địch:<br /><br />Một hôm tôi làm việc ở nông trường Bãi Trành ở Thanh Hóa xong, lúc trở về Hà Nội, ra khỏi nông trường khoảng 2 cây số thì gặp một chiếc cầu. Người ta đã dỡ hết mặt cầu để đánh lừa máy bay địch, ban đêm người ta ráp mặt cầu cho xe qua, ban ngày thì tháo dỡ đem đi dấu, chỉ gác lại mỗi vì cầu một tấm ván cho người đi bộ. Tôi vác xe đạp trên vai rồi đi qua cầu. Trên chiếc xe đạp có chiếc ba lô quần áo và đồ dùng hơi nặng, nên qua khỏi vì cầu thứ nhất đến vì cầu thứ hai vừa đi được mấy bước, thì tấm ván quá mỏng nhún lên nhún xuống không bước tiếp được nữa, muốn trở lại cũng không dỡ chân lên được đành phải đứng im tại chỗ, chờ gặp người giúp đỡ. May sao có hai người đi đến, một người ra đỡ chiếc xe đạp và dắt tôi trở lại. Nhưng vừa ra khỏi cầu đang đứng nói chuyện thì có hai chiếc máy bay đến ném bom. Chúng tôi chỉ kịp lăn xuống mố cầu thì hai quả bom đã nổ liên tiếp ở giữa cầu, có lẽ chúng thấy mục tiêu đã bị phá hủy, nên chỉ ném một loạt bom rồi bay thẳng nên cả ba chúng tôi đều thoát chết.<br /><br />16. Chìm cầu giữa sông:<br /><br />Thời gian địch ném bom ác liệt nhất, mọi sinh hoạt trên đường số Một đều chuyển về ban đêm. Một lần tôi đi công tác ở Nghệ Tĩnh về đến Thanh Hóa thì trời sáng phải nghỉ lại một nhà dân ở huyện Hoàng Hóa, chờ đến tối mới tiếp tục đi, đến cầu Họ Ninh Bình vào khoảng 8 giờ đêm. Cầu Họ ban đêm chỉ dành riêng cho xe cơ giới, người đi bộ và xe đạp phải qua sông bằng cầu phao về phía hữu ngạn, cách cầu chính khoảng 500 mét. Trên bến cầu phao lúc đó người và xe đạp ùn lại rất đông, ai cũng muốn tranh thủ qua cầu trước để tránh nguy hiểm, nên đoàn người chen chúc nhau xuống cầu, bất chấp cả sự điều khiển của Ban quản lý cầu, tôi cũng nằm trong số đó. Khi ra đến một phần ba cầu, vì chiếc cầu quá tải nên chìm dần, một số người đã rơi xuống sông kêu la inh ỏi, lúc đó muốn trở lại vào bờ cũng không được! Khi chỗ tôi đứng nước đã lên quá đầu gối, tôi liền buông chiếc xe đạp và nhảy xuống sông bơi trở lại vào bờ và tìm đến Ban quản lý cầu, yêu cầu giúp đỡ. Nhưng mãi đến gần 2 giờ sáng, khi mọi người đã qua cầu hết, Ban quản lý cầu mới cho người lặn xuống sông tìm được chiếc xe đạp, tôi mới có phương tiện tiếp tục qua cầu trở về Hà Nội.<br /><br />17. Nằm giữa tọa độ chết:<br /><br />Phủ Qùi thuộc tỉnh Nghệ An là một vùng kinh tế chiến lược, gồm có 2 nông trường quốc doanh, 3 nông trường quân đội, một nhà máy cơ khí trung đại tu và một thị trấn khoảng trên dưới hai vạn dân. Do đó nên Phủ Quì là một trong những mục tiêu quan trọng trong chiến dịch ném bom phá hoại miền Bắc của địch, máy bay phản lực hết phi đội này đến phi đội khác bắn phá suốt ngày đêm, càn đi quét lại, băm nát con đường 48 từ ngã ba Diễn Châu đi Phủ Quì giáp biên giới Lào, các cơ sở nông trường và nhà máy trở thành những đống gạch vụn, nhiều vườn cây bị bom đạn cày xới, sản xuất bị đình trệ, đời sống cán bộ và công nhân bị uy hiếp, các cơ sở sản xuất mất liên lạc với trung ương.<br />Trước tình hình đó, giữa năm 1965, Bộ cử 3 cán bộ trong đó có tôi vào Phủ Quì cùng với địa phương thành lập Ban đại diện thay mặt Bộ giải quyết khó khăn tại chỗ. Ban đại diện đóng giữa một vườn cà phê cạnh một đội sản xuất, tại nông trường Đông Hiếu. Một hôm khoảng 11 giờ đêm tôi đang ngủ bỗng nghe bom nổ phía nông trường 3 tháng 2. Tất cả anh em cán bộ cơ quan đều thức dậy chạy ra sân quan sát tình hình, thấy nơi máy bay địch đang bắn phá cách cơ quan đại diện đang ở khoảng 10 cây số, nên chủ quan mọi người đều vào lán ngủ tiếp. Chỉ một lát sau vừa nghe tiếng máy bay đồng thời với hai quả bom nổ liên tiếp tại đội sản xuất sát cạnh chúng tôi đang ngủ. Tiếp theo là tiếng kêu khóc thảm thiết. Chúng tôi đều chạy sang đội sản xuất chỗ vừa bị ném bom thì thấy một số lán trại bị sụp đổ, một số người chết và nhiều người bị thương. Anh em chúng tôi cùng với cán bộ nông trường phân công nhau đi điều động công nhân ở các đội sản xuất khác đến giải quyết hậu quả, mãi đến 9-10 giờ sáng mới xong. Khi trở về lán, tôi thấy ở chỗ tôi nằm có nhiều mảnh bom xuyên qua chiếc phản lá cạnh giường, tôi ngồi vào giường ướm thử, có một số mảnh bom xuyên qua phên có tầm ngang đầu ngang ngực, may mà lúc đó tôi đang nằm ngủ, nếu còn thức thì đã mất mạng.</span></p><p align="justify"><span style="font-family:arial;color:#ff6666;"><span style="color:#3366ff;"><em>còn tiếp...</em></span></p></span><br /></span><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/5604750889174997694-6794067962871636527?l=hoxuanlaiqt.blogspot.com' alt='' /></div>Hồ Xuân Laihttp://www.blogger.com/profile/14051781023484286715noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-5604750889174997694.post-52646195851816751092007-07-04T16:16:00.001-07:002007-07-04T16:16:24.130-07:00<a href="http://i147.photobucket.com/albums/r311/hotinhtam/tetdinhhoivoigiadinh033.jpg"><img style="FLOAT: left; MARGIN: 0px 10px 10px 0px; WIDTH: 200px; CURSOR: hand" alt="" src="http://i147.photobucket.com/albums/r311/hotinhtam/tetdinhhoivoigiadinh033.jpg" border="0" /></a> <span style="font-family:arial;"><strong><span style="color:#ff6666;">NHỮNG DẤU ẤN KHÔNG QUÊN</span></strong></span><br /><p align="justify"><span style="font-family:arial;color:#333399;">VIII. ĐỐI MẶT VỚI KẺ THÙ<br /><br />Đầu tháng 5 năm 1949, một hôm tôi về dự lễ kết nạp một đảng viên mới tại liên chi bộ An Lợi, Trung Yên, dự lễ xong khoảng 2 giờ sáng, tôi về nhà anh Trinh đảng viên và là du kích ở thôn Trung Yên ngủ lại. Khoảng 5 giờ sáng nghe tiếng súng nổ ở thôn Đại Lộc, vì chủ quan Trung Yên là một cồn nổi xung quanh đều có sông bao bọc, chỉ có khoảng 50 nhà dân, địch ít chú ý nên vào nằm ngủ lại. Không ngờ lúc đó triều xuống, nước sông cạn, một số thanh niên Đại Lộc lội sông chạy sang Trung Yên và địch đuổi theo vào Trung Yên lục soát.<br />Được người nhà anh Trinh gọi, tôi và anh Trinh vừa vùng dậy chưa kịp xuống hầm bí mật thì đã có hai tên lính áp sát vào nhà. Thấy chúng tôi đều là thanh niên liền hỏi và chúng tôi bình tỉnh trả lời.<br />- Hai anh người xã nào ?<br />- Chúng tôi là dân Trung Yên.<br />- Dân Trung Yên cũng phải về đồn, nếu đúng thì Lý trưởng sẽ bảo lãnh sau.<br /><br />Thế là cả tôi và anh Trinh đều bị bắt. Ra giữa đồng gặp Lý trưởng đang cuốc đất (Lý trưởng là anh Trương Đỉnh, một quần chúng tốt) chúng gọi đi theo về đồn để nhận dạng.<br />Đi hết cánh đồng Trung Yên chúng dừng lại gọi đò chở qua sông để về đồn Gia Độ. Lợi dụng lúc chúng không để ý, anh Đỉnh, Lý trưởng nói nhỏ với tôi: về đồn Gia Độ sẽ gặp người quen không thể nhận chú là dân Trung Yên được, phải khai thật thôi, chú có bề gì cũng là hy sinh cho cách mạng, mong chú thông cảm!<br />Tôi bảo với anh Đỉnh và anh Trinh: Về đồn chúng có hỏi thì hai anh cứ bảo tôi là ông Hồ Xuân Lai, Phó chủ tịch Ủy ban xã, nhưng từ ngày có đồn Gia Độ thì đi đâu không biết, chúng tôi không hề gặp. Nếu chúng hỏi anh Trinh: không biết tại sao bắt được ông Lai tại nhà anh, thì trả lời không hiểu từ đâu ông Lai vừa chạy vào nhà tôi, thì các ông vào bắt, tôi không biết ông ấy ở đâu đến cả. Về đồn tôi đã có cách khai với chúng nó, còn các anh dù chúng có tra tấn như thế nào, cũng kiên quyết không được khai thêm điều gì ngoài lời tôi dặn. Chúng tôi đã thống nhất được với nhau.<br />Đúng như chúng tôi đã phán đoán, về đến đồn Gia Độ, tôi đang ngồi giữa đám đông vừa thanh niên, vừa nông dân của 2 thôn Đại Lộc và Trung Yên gần 20 người vừa bị chúng bắt tại đám đất trước sân đồn (chùa Gia Độ), chỉ khoảng 15 phút sau, có 2 tên lính lách đám đông đến dắt tay tôi đưa vào đồn gặp tên đồn trưởng (đồn trưởng là tên Thượng sĩ Thắng có vợ là con tên lý trưởng làng Gia Độ).<br />Tên Thắng hỏi và tôi trả lời :<br />- Anh tên gì, làm gì, ở đâu ?<br />- Tôi tên Hồ Xuân Lai, Phó chủ tịch Ủy ban kháng chiến hành chánh, khi xã bị chiếm đóng tôi chạy lên rừng tăng gia sản xuất và ở luôn trên đó.<br />- Anh bảo anh ở trên rừng, tại sao anh lại bị chúng tôi bắt tại Trung Yên.<br />- Nhớ gia đình quá, hôm qua tôi định về thăm, nhưng về đến Lập Thạnh, gặp lúc nước sông lên cao không lội qua được tôi phải nghỉ lại chờ đến sáng nay, vừa mới sang sông thì gặp các ông bắt.<br />- Nếu lời khai của anh là đúng sự thật, tôi hứa sẽ giúp đỡ anh, nếu khai láo thì anh hoàn toàn chịu trách nhiệm. Bây giờ hết giờ, anh tạm ngồi đây, chiều chúng ta sẽ tiếp tục làm việc.<br />Trưa hôm đó ngồi một mình trong đồn giặc, tôi quan sát rất kỹ hệ thống bố phòng của chúng. Sau 3 lớp rào bằng tre vót nhọn đan chéo nhau, còn có một lớp rào bùng nhùng bằng dây kẽm gai, tôi phát hiện có một chỗ gần cửa lô cốt tạm giam người bị bắt, các lớp hàng rào bị đẩy dạt ra hai bên, nghiêng người có thể lòn qua được và từ đó có một lối mòn nhỏ đi ra phía trại gia binh của chúng. Trong đầu tôi hình thành một phương án trốn khỏi đồn giặc ngay đêm hôm đó và đêm đó tôi đã 3 lần lòn ra khỏi trại giam, nhưng lần nào cũng gặp bốn năm tên lính ngồi nói chuyện hút thuốc gần ngay trước trại giam nên không thể trốn được.<br />Khoảng 1 giờ 30 phút chiều đó chúng bắt đầu tổ chức lấy cung. Tôi ngồi đối diện với tên Thắng đồn trưởng, bàn bên cạnh là một thư ký ghi chép thỉnh thoảng tên đồn trưởng gọi tên là trung sĩ Tâm. Tên đồn trưởng hỏi và tôi trả lời.<br />- Anh tên gì ?<br />- Tôi tên Hồ Xuân Lai.<br />- Làm gì ?<br />- Làm Phó chủ tịch Ủy ban Kháng chiến Hành chánh xã Triệu Bình.<br />- Anh ở nhà nào và làm việc với những ai ?<br />- Tôi ở chiến khu tăng gia sản xuất, không còn làm việc nữa, nên cũng không quan hệ với ai cả.<br />- Anh ở chiến khu tại sao anh bị bắt ở làng Trung Yên, ngay gần đồn chúng tôi ?<br />- Lâu ngày không gặp bà cụ và vợ con, tôi nhớ nhà quá, hôm qua định về thăm nhà, gặp nước lớn không lội qua được, chờ đến sáng nước ròng tôi vừa lội qua khỏi sông thì bị bắt.<br />- Anh có dám cam đoan những lời khai của anh là đúng không ? Nếu tôi phát hiện lời khai của anh không đúng thì sao ?<br />- Tôi cam đoan lời khai của tôi là sự thật, nếu không đúng tôi hoàn toàn chịu trách nhiệm.<br />- Nếu anh khai đúng sự thật thì tôi hứa sẽ tìm cách giúp đỡ anh, anh muốn làm việc tôi sẽ xin việc cho anh làm, anh muốn ở nhà làm ăn tôi sẽ bảo vệ anh, không để cho ai dọa nạt anh cả. Nhưng theo luật nhà binh thì anh bị tạm giam, anh ra trại giam nghỉ, mai sẽ tiếp tục làm việc. Tên đồn trưởng bảo tôi ký vào biên bản, xong bảo tên thư ký đưa tôi ra trại giam và sau đó tên đồn trưởng bận đồ thường dân, đội nón cối, đi ra cổng vào thôn Gia Độ.<br />Tên đồn trưởng vừa đi xong, tên thư ký ra mở cửa trại giam gọi tôi vào đồn. Nó đang kéo ghế mời tôi ngồi thì tôi chủ động hỏi ngay.<br />- Xin lỗi anh có phải là trung sĩ Tâm (vì trong lúc lấy cung tên đồn trưởng thỉnh thoảng gọi tên nó là trung sĩ Tâm ) .<br />Tên trung sĩ chưa kịp trả lời thì tôi hỏi tiếp :- Trước đây anh Tâm có yêu cô Trương ở Gia Độ phải không ?<br />Tên Tâm hỏi lại :<br />- Làm sao anh biết ? Thấy thái độ của nó có vẻ thật thà, tôi trả lời tiếp.<br />- Anh tưởng chúng tôi ở ngoài không hiểu gì trong đồn này cả sao! Trong đồn này có bao nhiêu người, bao nhiêu súng đạn và ai thế nào chúng tôi đều biết cả.<br /> Im lặng một lúc rồi nó bảo :<br />- Trước đây tôi có yêu cô Trương, nhưng sau nghe bà con bàn tán: con Trương lấy Việt gian, sợ liên lụy đến cô ta tội nghiệp nên chúng tôi bỏ nhau rồi.<br /> Tôi giải thích tiếp :<br />- Nhân dân rất sáng suốt, họ biết không phải ai đi lính cho Pháp đều là Việt gian cả. Họ hiểu có người là Việt gian phản động thật, nhưng cũng có người bị bắt, vì hoàn cảnh gia đình hoặc vì kinh tế, họ không vơ đủa cả nắm như anh tưởng đâu. Nó thanh minh :<br />- Tôi là học sinh ở Huế, bị chúng bắt đi lính, nhưng tôi sợ bà con hiểu lầm, tội cho cô Trương. Nói xong nó bảo: ông Thắng đồn trưởng sắp về rồi, thôi anh ra lô cốt nghỉ, để ông ấy gặp thì lôi thôi lắm. Tôi vào lô cốt, tên trung sĩ lấy tấm tôn đóng cửa và từ đó trở đi thỉnh thoảng nó đưa nước và thuốc ra cho tôi uống.<br />Chiều hôm đó khoảng 5 giờ chiều tên Tâm mở cửa trại giam gọi tôi ra ăn cơm. Ra sân tôi nhìn ra phía hàng rào cổng trước để tìm người nhà, thấy mẹ tôi hai tay vịn vào hàng rào đang khóc, thì một tên lính cầm nắm cơm và gói thịt gà đưa cho tôi bảo là cơm của bà cụ gởi vào.<br />Tôi vừa cầm nắm cơm thì một tên lính khác đến giật nắm cơm bẻ làm nhiều mảnh và trả lại cho tôi. Xong nó dùng tay chỉ ngược vào mặt nó và bảo :<br />- Tao là Việt gian đây, bọn bây làm gì tao thì làm, vợ con tao có tội gì mà giết vợ tao ?<br />Trong lúc đó đã có đám đông lính đứng vòng quanh tôi (vì là giờ nghỉ). Nhìn quanh tôi thấy trung sĩ Tâm cũng đang đứng phía sau lưng. Tôi nghĩ bụng bọn này là lính chiến, không liên quan gì đến việc cung khai, tên Tâm thư ký phụ trách công tác lấy cung, thì tôi đã gây được cảm tình với nó. Tôi suy nghĩ trong hoàn cảnh này, nếu ta tranh thủ cảm hóa, làm chuyển hướng được tư tưởng một vài tên lính trong đồn thì cũng như đã tiêu diệt được một vài tên địch ngoài mặt trận, nên không sợ, tôi bình tĩnh và tranh thủ thời cơ làm công tác tuyên truyền. Thế là bắt đầu một cuộc đấu khẩu giữa tôi với nó, tôi nói :<br />- Tôi cam đoan với anh là chúng tôi không bao giờ giết vợ con các anh cả. Đóng quân ở đây chắc anh đã thấy rõ: các thôn xung quanh đồn các anh đóng đều có người đi lính cho Pháp mà vợ con họ vẫn ở nhà, chúng tôi có bắt ai, giết ai đâu, vì chúng tôi biết các anh đi lính có nhiều hoàn cảnh khác nhau, vợ con các anh đều là nạn nhân vô tội, nên không những không bắt, không giết, mà chúng tôi còn đối xử với vợ con các anh rất tử tế, chúng tôi muốn thông qua vợ con các anh, lôi kéo các anh bắt tay với chúng tôi để cùng nhau kháng chiến cứu nước. Nếu thực tế vợ anh bị nhân dân giết thì có lẽ vợ anh là người đã có nhiều tội ác với nhân dân (một số lính cười).<br />- Các anh bảo các anh kháng chiến, chúng tôi không muốn kháng chiến sao ? Nhưng các anh có gì để kháng chiến, trong lúc Pháp thì súng lớn súng nhỏ, tàu bay tàu bò! Có giỏi thì dàn trận đánh nhau với nó, tại sao cứ rình trong bụi chờ tụi nó đi qua giật quả bom cái rầm, rồi chạy trốn, để cho nó bắn giết tàn sát nhân dân. Kháng chiến theo kiểu các anh thì dân chết hết, độc lập ai hưởng ?<br />- Anh nói rất đúng, Pháp có súng lớn súng nhỏ tàu bay tàu bò, còn ta thì mới giành được được độc lập, trong tay không có tấc sắt. Vì lẽ đó nếu dàn trận đánh tay đôi thì ta sẽ bị Pháp tiêu diệt ngay. Do đó mà ta chủ trương đánh du kích, vì đánh du kích thì vũ khí gì cũng đánh được, không có súng thì đánh bằng gậy gộc, dao mác, cuốc xẻng, một hai người cũng đánh được, ai đánh cũng được, đàn ông, đàn bà, người già trẻ con đều là chiến sĩ; ở đâu đánh cũng được, trong nhà ngoài ngõ, giữa chợ trên đường, trong rừng, dưới sông vv... ở đâu cũng là chiến trường. Có như vậy mới đánh lâu dài với Pháp được, chính giặc Pháp rất sợ lối đánh du kích của ta. (Một số lính cười). Còn tàn sát nhân dân, đó là bản chất của kẻ đi xâm lược, giận cá chém thớt là hành động dã man, không phải là quân tử (một số lính cười). Nói đến đây trung sĩ Tâm, đến dắt tay tôi đưa vào trại giam, vừa đi vừa cho tôi biết đó là tên trung sĩ rể thầy Đẹo (vợ thầy Đẹo là người làng tôi), anh bảo tôi rằng nó say rượu anh cãi với nó làm gì. Có lẽ trung sĩ Tâm thấy tình hình có thể xảy ra bất lợi cho tôi, nên đã cắt ngang câu chuyện<br />Sáng hôm sau tên đồn trưởng gọi tôi vào và gọi trung sĩ Tâm chuẩn bị lấy cung lần thứ hai. Lần này tên đồn trưởng không ngồi, nó đứng đối diện với tôi, với bộ mặt giận dữ nó chỉ tay vào mặt tôi nói:<br />- Tôi cho anh biết, những lời khai của anh hôm qua đều là láo cả. Hiện nay anh còn làm việc và ở ngay giữa xã này, không phải đã nghỉ việc và ở chiến khu như anh nói. Bây giờ tôi cho phép anh khai lại cho đúng sự thật, tôi sẽ bảo đảm lời hứa hôm qua đối với anh. Nếu anh không khai lại cho đúng thì anh đừng trách tôi.<br />Tôi bình tỉnh trả lời :<br />- Tôi hiểu hôm qua ông ra ngoài làng chắc có kẻ đã đâm điểm, xuyên tạc sự thật để ông giết tôi, đây cũng là chuyện thường tình. Vì trong thời gian tôi làm việc cho Việt minh, một trăm người thương thế nào cũng có năm ba người ghét do một sự bất mãn nào đó, cho nên tôi bị bắt là một dịp tốt để họ trả thù! Cũng như ông làm việc cho Pháp ông có tin rằng tất cả nhân dân ở đây đều thương ông không ? Chắc chắn có người thương nhưng cũng có người ghét, những người ghét ông chắc họ cũng rình rập, nếu có dịp tốt chắc họ cũng sẽ giết ông. Tôi yêu cầu ông không nên nghe những lời bậy bạ, mà giết người vô tội. Còn tôi, tôi đã khai hết sự thật với ông rồi, không lẽ tôi lại bịa ra một sự thật giả dối để khai lại với ông. Ông giúp đỡ được gì thì tốt, không giúp đỡ được thì tôi đành chịu chứ tôi không còn gì là sự thật để khai lại cả.<br />- Tôi không biết nghe ai cả, nhưng tôi biết là anh khai láo, nếu anh không khai lại tôi sẽ đưa anh lên cấp trên; anh khôn thì anh sống, anh bống thì anh chết.<br />Thế là sáng hôm sau chúng áp giải tôi lên cho an ninh huyện Triệu Phong.<br />Đến chi an ninh tại đồn Bộ Kẹo ở chợ Sải, chúng giam 3 ngày rồi mới gọi lên lấy cung, khi chúng đưa tôi vào phòng Chi trưởng an ninh thì lại gặp một chuyện rất bất ngờ. Chi trưởng an ninh Triệu Phong là tên Hoàng Xuân Lãm, Lãm không phải là bạn thân, nhưng rất quen biết nhau. Sau ngày khởi nghĩa tôi làm ở Ủy ban Thị xã, Lãm là cán bộ thông tin tỉnh Quảng Trị, tôi ở Gia Độ, Lãm ở Phúc Lộc nên tuần nào chiều thứ bảy tôi đợi Lãm để cùng về nhà và sáng chủ nhật Lãm đợi tôi để cùng đi. Có lẽ vì thế mà Lãm phải giam tôi tới 3 ngày để suy nghĩ cách đối xử khi đối diện với tôi. Hoàng Xuân Lãm hỏi và tôi trả lời :<br />- Anh tên gì ở đâu và làm gì ?<br />- Anh lạ gì tôi mà hỏi.<br />- Tôi không quen biết gì anh cả, anh khai đi.<br />- Anh bảo không quen, nhưng với tôi thì rất quen, mới xa nhau hơn một năm làm sao quên nhau được.<br />Số nhân viên cán bộ ngồi các bàn bên cạnh ngơ ngác nhìn nhau và cười. Tên Lãm đổi sắc mặt quát lớn : <br />- Anh nên nhớ, anh đã bị bắt, là một tên tù, không được ăn nói bậy bạ.<br />Bỗng có một tên lính Lê dương xuất hiện đưa giấy báo Phòng Nhì mượn anh Hồ Xuân Lai. Tên Lãm bảo chưa lấy cung yêu cầu chậm lại mấy phút, nhưng tên lính Lê dương tiến lại gần tôi đưa ra chiếc còng số 8, tôi đút tay vào và tên lính dẫn đi với sự ngơ ngác của tên Hoàng Xuân Lãm và bọn an ninh huyện Triệu Phong. Lên đến phòng Nhì Quảng Trị không ngờ lại gặp Trợ Phong đại biểu Hội đồng Nhân dân và anh Đậu thôn An Cư, lúc đó đã 12 giờ trưa cơ quan phòng Nhì đã đóng cửa, tên Lê dương để tôi ngồi tại gốc cây cạnh Trợ Phong. Sau khi hỏi thăm nhau về tình hình bị bắt, chúng tôi đã thống nhất với nhau không khai báo gì cả, chúng có hỏi thì bảo không quen biết nhau để chúng khỏi hỏi lằng nhằng phiền phức. Khoảng 13 giờ 30 chúng đẩy tôi vào phòng giam kín và ở đây hơn hai tuần lễ, mỗi ngày chỉ cho ra hai lần để ăn cơm trưa và tối; xong lại đẩy vào phòng giam. Cùng giam ở phòng kín còn có một số người khác không quen biết, chỉ hỏi nhau về hoàn cảnh bị bắt và tình hình gia đình vợ con, ngoài ra không ai nói với ai điều gì cả.<br />Lần đầu tiên chúng gọi lên gặp tên chủ mật thám. Tên này người Tham Triều tên gọi là Đội Trọng. Tôi đứng đối diện với nó cách bức tường phía sau lưng khoảng nửa mét . Câu hỏi đầu tiên của tên Đội Trọng là:<br />- Mày có quen với Trợ Phong không ?<br />Đúng là câu hỏi mà chúng tôi đã dự đoán trước.Tôi trả lời ngay:<br />- Không quen biết gì cả!<br />Thế là tên Trọng bắt đầu đấm đá túi bụi, vừa đánh vừa bảo:<br />- An Cư và Gia Độ mà không quen nhau à?<br />Tôi trả lời tiếp :<br />- Vì hai làng cách nhau một con sông lớn, nên chưa bao giờ tôi biết Trợ Phong là ai cả!<br /> Tên Trọng lại tiếp tục đánh, vừa đánh nó vừa bảo :<br />- Mày làm Phó Chủ tịch, Trợ Phong là Hội đồng Nhân dân tại sao không biết ?<br />Tôi trả lời vì hai xã khác nhau. Nó lại đánh. Tên Trọng đang đánh thì tên Đội Hưởng, Phó mật thám xuất hiện. Tên Hưởng nguyên là đại biểu Hội đồng Nhân dân thôn Dương Lộc, thuộc xã Phong Gia nay là xã Triệu Độ. Tên Hưởng bảo tên Trọng: Anh này quen, để anh khai, đánh anh làm gì. Tên Trọng ngưng đánh, hai tên nói chuyện với nhau một hồi, xong tên Hưởng đưa tôi về phòng riêng của nó, kéo ghế mời tôi ngồi, pha nước mời tôi uống. Xong nó bảo : May tôi sang kịp, nếu không thì thằng Trọng sẽ đánh chết anh, tôi với anh không có thù hiềm gì với nhau cả, anh đừng sợ tôi, anh cứ khai báo thật thà, tôi sẽ tìm cách giúp đỡ anh.<br />Tôi trả lời :<br />- Trước đây anh và tôi đều cùng làm việc cho Việt minh, không những quen biết nhau, mà còn rất hiểu nhau, bây giờ gặp nhau trong hoàn cảnh này, anh giúp đỡ được gì thì tốt, không giúp được thì thôi, có gì đâu mà sợ nhau.<br />Tên Hưởng đưa giấy viết cho tôi, bảo anh cứ khai đi, tôi sẽ nói chuyện với tên quan Hai xin tha cho anh. Tôi viết một mạch những lời khai y như đã khai ở đồn Gia Độ, ký tên rồi đưa cho nó. Nó đọc xong, nói :<br />- Anh khai thế này thì khó đấy! Những việc anh khai trước đây nó biết cả rồi, nó chỉ cần biết hiện nay anh đang làm gì và làm với ai, anh phải khai sự thật thì tôi mới có điều kiện để giúp anh.<br />Tôi trả lời :<br />- Sự thật hiện nay tôi đã khai cả rồi : Ở chiến khu, tăng gia sản xuất, nhớ nhà về thăm thì bị bắt! Còn gì đâu là sự thật nữa để khai thêm.<br />Tên Hưởng suy nghĩ một hồi rồi bảo:<br />- Thôi được anh cứ về trại nghỉ, để tôi xem có cách gì cứu anh được không. Nhưng khai như thế này thì hơi khó đấy!<br />Sau lần này, chúng còn gọi lên hai lần nữa, mỗi lần cách nhau khoảng một tuần, và như những điệp khúc Đội Trọng đánh thì Đội Hưởng đến can rồi đưa về phòng đưa giấy viết, động viên tôi khai lại, cả ba lần tôi đều viết lại tờ khai y như những lời khai tại đồn Gia Độ. Cuối cùng tên Hưởng thốt lên:<br />- Anh kiên quyết quá! Tôi muốn giúp anh, nhưng chúng biết anh khai chưa thật, nên rất khó. Tôi sẽ cố gắng, nhưng nếu không được thì anh thông cảm cho. (Không hiểu thật tình hay giả dối). Nằm xà lim tiếp tục thêm khoảng ba tuần nữa.<br />Một hôm tên đội Hưởng cùng với tên lính Lê dương mở cửa gọi tên tôi. Ra khỏi xà lim tên Hưởng nói với tôi : Thế là anh khỏi chết, nhưng anh còn phải bị giam, vì chúng chưa tin anh đâu? Tên lính Lê dương đưa tôi đến nhà giam ở đình Thạch Hãn và tôi trở thành một tên tù thật sự.<br /><br />Tóm lại trong quá trình đối mặt với kẻ thù từ đồn Gia Độ, đến chi an ninh Triệu Phong và Ty mật thám của địch, tôi đã đánh lừa được bọn chúng, bọn chúng không khai thác được một điều gì ở tôi, mặc dù bọn chúng biết rất rõ những hoạt động cách mạng của tôi, đồng thời tôi còn cảm hóa được một số binh lính địch tại đồn Gia Độ và đồn Bộ Kẹo ở chợ Sải.<br /><br />TỔ CHỨC VƯỢT NGỤC<br />Tuy không đủ chứng cớ để xử bắn tôi, nhưng chúng biết tôi là phần tử nguy hiểm, nên Sở mật thám mật báo cho đề lao Quảng Trị quản thúc tôi tại trại giam, không cho đi lao động khổ sai. Mỗi buổi sáng tôi đều phải xếp hàng điểm danh, nhưng khi phân phối tù đi lao động xong, tôi lại bị đẩy vào trại giam cùng với số người bệnh nặng không đi lao động được, mặc dù tôi chẳng ốm đau gì cả. Suốt ngày quanh quẩn trong trại giam, sách báo không có để đọc, xung quanh mình chỉ có một số anh em đau ốm bệnh tật, do bị đánh đập tra khảo kiệt sức! Buồn quá, tôi nghĩ ra cách nhờ một số chị em đi lao động bên ngoài, kiếm cho một ít vải và cây bút chì, vẽ khăn mặt và áo gối, rồi nhờ chị em thêu giúp để gửi tặng anh em chiến sĩ ở ngoài mặt trận. Dần dần những chị em bị bắt có người thân tham gia kháng chiến đều nhờ tôi vẽ khăn và áo gối để thêu tặng cho người thân và chiến sĩ.<br />Một hôm tên Huấn đề lao, vào kiểm tra trại giam, thấy tôi đang vẽ khăn mặt, nó đứng xem, thấy tôi vẽ đẹp, đã nhờ tôi vẽ giúp một đôi áo gối để nhờ chị em thêu giúp, tên Huấn tâm sự : Hoàn cảnh của tôi cũng giống như anh, tôi là thư ký Ủy ban Kháng chiến xã ở Cam Lộ, một hôm địch càn, tôi đang sốt rét không chạy được, nên bị địch bắt đưa về Quảng Trị. Chúng giam tôi một năm rồi cho ra làm đề lao. Khi đưa anh đến trại giam, bên phòng Nhì thông báo cho tôi: Không được cho anh đi làm, phải quản thúc anh tại chỗ, thấy anh buồn tôi muốn giúp anh, nhưng không biết bằng cách nào! Chỉ còn một cách là bố trí cho anh làm cai, để anh có việc làm cho đỡ buồn.<br />Tôi hỏi : Cai gì ? Nó bảo : Cai tù!<br />Tôi trả lời là tôi không biết làm cai. Hơn nữa tôi là tù lại làm cai tù, thì anh chị em tù họ còn coi tôi ra cái gì! Nếu anh thương tôi, thì cho tôi đi lao động khổ sai, còn làm cai tù thì tôi không làm được! Có lẽ tôi bị giam đã hơn 3 tháng, hơn nữa ở đây còn có hàng ngàn tù nhân, chắc phòng Nhì cũng chẳng còn quan tâm đến tôi nữa, anh cố gắng sắp xếp cho tôi đi làm, tôi rất cảm ơn. Tôi cũng như anh, chỉ mong hết tù để ra làm ăn, còn trốn tránh đi đâu mà anh sợ. Tên Huấn làm thinh, nhưng khoảng hai tuần sau, một buổi sáng, sau khi phân phối tù đi làm hết, Huấn gọi tôi bảo: Sở quan Ba đã có 2 người làm, nay xin thêm một người nữa, tôi bố trí cho anh xuống làm ở đó cho đỡ buồn. Có lẽ Huấn biết ở sở tên quan ba Pháp có lính gác cẩn thận khó bề trốn thoát nên đã bố trí cho tôi đi làm ở đó và mỗi ngày 2 lần tên lính ở sở quan ba Pháp đến nhận tù và trả tù tại trại giam.<br />Làm ở đây hơn một tháng thì tên trung sĩ Thí lính bồi của tên quan ba Pháp (cũng là người áp giải tù đi về từ trại giam đến sở làm việc) tổ chức cưới vợ. Hôm đó tôi được ở lại sở cả ngày để phụ giúp đám cưới.<br />Cô dâu là người thị xã, sau khởi nghĩa có quen biết bạn bè với tôi. Lúc tan tiệc khách về hết, hai vợ chồng đang ngồi nói chuyện, tôi đang dọn dẹp bàn ghế, thấy vợ tên lính là người quen nhưng không dám hỏi! Bỗng nhiên cô ta hỏi trước: Ủa anh Lai làm gì ở đây ? Tôi trả lời : Làm tù chứ làm gì! Cô ta hỏi tiếp: Anh làm gì mà bị bắt? Tôi trả lời: Họ muốn bắt ai thì họ bắt, chứ tôi có làm gì đâu. Tên lính ngạc nhiên hỏi vợ: Em cũng quen anh Lai à? Cô vợ trả lời: Anh Lai là người thị xã với nhau làm sao không quen!<br />Từ đó trở đi trung sĩ Thí tin tôi là người thị xã và thông qua cô vợ nó bắt đầu có cảm tình và tin tưởng tôi không trốn nên dần dần tên Thí không quản lý tôi chặt chẽ như trước nữa, thỉnh thoảng nó còn sai tôi ra chợ mua các thứ lặt vặt cho vợ nó! Một thời cơ rất thuận lợi để tôi tổ chức vượt ngục an toàn. Nhà lao Thạch Hãn lúc đó chưa có chi bộ Đảng, tôi biết một người là đảng viên cũng bị giam lỏng như tôi là đồng chí chủ tịch, người ở Tham Triều, nhưng là chú ruột của tên Trọng chủ mật thám, nên chỉ quan hệ bình thường không dám bàn bạc việc tổ chức chi bộ Đảng. Tuy thế tôi đã tìm hiểu, tổ chức được một nhóm quần chúng tốt tại nhà lao, gồm các đồng chí bộ đội thuộc Trung đoàn 95 bị bắt gồm có: Anh Lý Đình Đảng Trung đội trưởng, anh Thành Tiểu đội trưởng và anh Gia trinh sát trung đoàn và một số chị em phụ nữ tốt gồm có: cô Ba, cô Con ở Đông Hà, cô Ngọc ở Nại Cửu, chị Trợ Tân ở Hải Lăng và chị Bí vợ anh Lương An cán bộ Tỉnh ủy Quảng Trị. Chúng tôi thống nhất với nhau, đi làm bên ngoài ai nắm được tình hình gì của ta và của địch tối về phải thông báo cho nhau biết.<br />Riêng tổ nam giới có thêm nhiệm vụ điều tra đường sá, tình hình nhân dân vào ra thị xã và quy luật canh gác ở các sở làm việc, chuẩn bị cho kế hoạch vượt ngục. Khó khăn nhất là trong tổ chức vượt ngục của chúng tôi có 4 người lại đi làm ở 3 sở khác nhau, đặc điểm lao động khác nhau, sự canh gác quản lý của địch cũng khác nhau nên rất khó hành động thống nhất khi có thời cơ thuận lợi. Sau một thời gian nắm được đường sá, tình hình đi lại của nhân dân và quy luật bố phòng của địch. Chúng tôi quyết định ngày vượt ngục và thống nhất cùng trốn một ngày, nếu trong ngày đó ai chưa trốn được thì hôm sau cũng phải tiếp tục trốn ngay, nếu chậm trễ khi địch có kế hoạch đối phó thì sẽ gặp khó khăn! Một buổi trưa đi làm về, thì được tin anh Lý Đình Đăng và anh Gia đã trốn được, lập tức chiều hôm đó tôi tranh thủ trốn ngay bằng cách trà trộn trong dòng người đi chợ về qua cầu nổi trước nhà máy nước, qua khỏi cầu đi dọc theo bờ sông, về đến Hậu Kiên thì trời bắt đầu tối, tôi ghé vào một nhà dân cạnh đường xin nước uống, nghỉ chân chờ tối tìm cách vượt đường số một lên chiến khu. Tôi trình bày hoàn cảnh trốn tù và yêu cầu gia đình giúp đỡ dẫn qua đường để khỏi đi lạc vào đồn địch hoặc gặp các ổ phục kích của giặc. Cụ chủ nhà cảnh giác bảo: Thôn này có Hội tề, không ai biết đường lên chiến khu cả, anh nên đi ngay, ngồi lâu Hội tề biết thì chúng bắt nộp lại cho Tây đấy! Thấy tôi có vẻ lo lắng buồn rầu, ông cụ nói tiếp: Thôi anh ngồi đây một lát, có ai đến thì tránh đi, để tôi đi hỏi thăm có ai biết đường tôi sẽ nhờ họ giúp đỡ.<br />Khoảng 30 phút sau ông cụ trở về cùng với 3-4 người xô cửa bước vào nhà, tôi thấy trong số đó có đồng chí Trương Huyện ủy viên. Đồng chí Trương chạy đến ôm lấy tôi và nói : Đúng anh Lai đây rồi, làm sao trốn được? Thôi về nhà tôi nghỉ, đợi tôi họp xong sẽ về huyện luôn. Đúng 2 giờ sáng chúng tôi vượt qua đường số Một lên chiến khu (Trấm) gặp Huyện ủy. Tay bắt mặt mừng và từ đó tôi đã trở lại cuộc sống tự do và tiếp tục công tác bình thường. Đồng chí Hào, bí thư Thị ủy nói: Tôi thường xuyên theo dõi tình hình của anh ở trại giam, chưa kịp tổ chức đưa anh ra thì anh đã tự ra trước rồi.</span></p><p align="justify"><span style="font-family:Arial;color:#cc9933;"><em>còn tiếp...</em></span></p><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/5604750889174997694-5264619585181675109?l=hoxuanlaiqt.blogspot.com' alt='' /></div>Hồ Xuân Laihttp://www.blogger.com/profile/14051781023484286715noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-5604750889174997694.post-26382300915216089572007-07-04T16:07:00.000-07:002007-07-04T16:07:51.587-07:00<a href="http://i147.photobucket.com/albums/r311/hotinhtam/tetdinhhoivoigiadinh039.jpg"><img style="FLOAT: left; MARGIN: 0px 10px 10px 0px; WIDTH: 200px; CURSOR: hand" alt="" src="http://i147.photobucket.com/albums/r311/hotinhtam/tetdinhhoivoigiadinh039.jpg" border="0" /></a><br /><strong><span style="font-family:arial;color:#ff6666;">NHỮNG DẤU ẤN KHÔNG QUÊN</span></strong><br /><br /><a href="http://i147.photobucket.com/albums/r311/hotinhtam/tetdinhhoivoigiadinh049.jpg"><img style="FLOAT: left; MARGIN: 0px 10px 10px 0px; WIDTH: 200px; CURSOR: hand" alt="" src="http://i147.photobucket.com/albums/r311/hotinhtam/tetdinhhoivoigiadinh049.jpg" border="0" /></a><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><div align="justify"><span style="font-family:arial;"><span style="color:#996633;">VII. SÚNG TRE ĐUỔI GIẶC</span><br /><br />Đầu năm 1950 Tỉnh đội Quảng Trị chủ trương tổ chức trường huấn luyện tân binh để thành lập tiểu đoàn bộ đội địa phương, thay thế cho bộ đội chủ lực (Trung đoàn 95) rút ra Bắc tăng cường cho chiến dịch biên giới.<br />Lúc đầu đồng chí Thanh là giám đốc, tôi là Bí thư kiêm Chính trị viên, xong khóa I, đồng chí Thanh tỉnh đội rút về xây dựng bộ khung cho tiểu đoàn, tôi Chính trị viên kiêm luôn Giám đốc tiếp tục mở thêm 2 khóa. Để thao trường huấn luyện gắn liền với địa hình địa vật chiến trường, tỉnh đội chủ trương đơn vị không đóng cố định mà thực hiện thao trường di động tại đồng bằng 2 huyện Triệu Phong và Hải Lăng, đóng ở thôn này từ 3 đến 5 ngày thì dời đi thôn khác để tránh tai mắt địch.<br />Một hôm từ Ngô Xá chuyển về Linh Chiểu, tối hôm trước thì sáng hôm sau, bộ đội đang chuẩn bị ra thao trường thì có tin báo địch ở đồn Chợ Cạn ra đang đi về hướng Linh Chiểu (quân số địch ở Chợ Cạn khoảng một trung đội và Chợ Cạn cách Linh Chiểu khoảng hơn một cây số). Lúc này dân đã bắt đầu xôn xao chạy giặc, tôi nghĩ bụng tình hình địch đang tiếp cận với Linh Chiểu không đủ thời giờ để tổ chức rút quân một cách trật tự được, nhưng nếu cho bộ đội di tản tự do thì làm sao thu hồi quân số cho được, tôi chỉ còn cách cho đơn vị nghi binh chiếm đập Linh Chiểu để dọa địch rút lui, nếu địch vẫn tiến quân thì chờ địch đến gần, ra lệnh ném lựu đạn gỗ đồng loạt và xung phong dùng súng tre đánh xáp lá cà, quyết sống chết với địch. Tôi cho liên lạc triệu tập cán bộ trung đội hội ý khẩn cấp và ra lệnh công khai tập hợp đơn vị, phân công mỗi trung đội chiếm lĩnh một đoạn đê, cự ly hành quân cách nhau 5 mét. Chấp hành lệnh các trung đội thổi còi tập họp đơn vị inh ỏi, bộ đội mang lá nghi trang và súng tre đầy đủ, lần lượt công khai chiếm lĩnh trận địa. Quân số toàn trường lúc đó có trên 150 người, nếu đánh xáp lá cà thì 3 chọi một còn thừa sức.<br />Chợ Cạn và Linh Chiểu cách nhau một truông cát, chỉ có sim me lúp xúp nên 2 bên đều quan sát nhau rất rõ. Khi quân ta chiếm lĩnh xong trận địa, địch chỉ còn cách ta khoảng vài ba trăm mét, chúng dừng lại quan sát chỉ trỏ, bắn vài viên đạn phóng lựu sang phía ta rồi rút lui có trật tự.<br />Có lẽ chúng nghi là bộ đội chủ lực và chúng thấy lực lượng ta quá đông nên không dám đụng độ.<br />Qua trận này quân ta rút ra được một bài học: Nếu bình tĩnh, gan dạ thì súng tre, lựu đạn gỗ cũng đánh lui được địch.<br /></span></div><div align="justify"><em><span style="font-family:arial;color:#3366ff;">còn tiếp...</span></em></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/5604750889174997694-2638230091521608957?l=hoxuanlaiqt.blogspot.com' alt='' /></div>Hồ Xuân Laihttp://www.blogger.com/profile/14051781023484286715noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-5604750889174997694.post-71034095563801679922007-07-04T15:36:00.000-07:002007-07-04T15:36:35.311-07:00<a href="http://i147.photobucket.com/albums/r311/hotinhtam/tetdinhhoivoigiadinh010.jpg"><img style="FLOAT: left; MARGIN: 0px 10px 10px 0px; WIDTH: 200px; CURSOR: hand" alt="" src="http://i147.photobucket.com/albums/r311/hotinhtam/tetdinhhoivoigiadinh010.jpg" border="0" /></a><br /><strong><span style="color:#ff6666;">NHỮNG DẤU ẤN KHÔNG QUÊN<br /></span></strong><br /><div align="justify"><a href="http://i147.photobucket.com/albums/r311/hotinhtam/tetdinhhoivoigiadinh032.jpg"><img style="FLOAT: left; MARGIN: 0px 10px 10px 0px; WIDTH: 200px; CURSOR: hand" alt="" src="http://i147.photobucket.com/albums/r311/hotinhtam/tetdinhhoivoigiadinh032.jpg" border="0" /></a> </div><div align="justify"> </div><div align="justify"> </div><div align="justify"><span style="font-family:arial;"><span style="color:#009900;">VI. MƯU TRÍ DIỆT ĐỒN ĐỊCH</span><br /><br />Được cơ sở quần chúng cho biết quy luật phối hợp hoạt động giữa đồn Gia Độ và đồn Dương Lộc : thỉnh thoảng đồn Gia Độ gọi Hương vệ Dương Lộc phối hợp đi bắt Việt minh vể hoạt động ban đêm. Thường thường đồn Gia Độ lên gọi mở cổng vào khoảng từ 8 đến 9 giờ đêm và bao giờ cũng trở về vào khoảng 11 đến 12 giờ đêm.<br />Chúng thống nhất với nhau ban đêm bất cứ lính ở đơn vị nào gọi cũng không mở cổng, khi nào người Pháp gọi mới được mở cửa. Với tư cách Bí thư tôi báo cáo tình hình với Huyện ủy và đề nghị cho đánh đồn Dương Lộc, theo chiến thuật nghi binh, đóng giả một trung đội com-măng-đô và hai hàng binh giống lính đồn Gia Độ, đến gọi cổng, đột nhập bất ngờ. Huyện đội đồng ý, thương lượng với trung đoàn 95 mượn hai hàng binh Đức giả 2 tên cố vấn Pháp và mượn một số quân trang lấy được của địch, trang bị thành một trung đội Com-măng-đô (đồn Gia Độ chỉ có một trung đội) đồng thời thống nhất thời gian và cách đánh.<br />Một đêm tối trời, một trung đội Com-măng-đô vượt đường Cửa Việt tập kết tại thôn Phú Tài, có lực lượng du kích xã phối hợp với tư cách Hương vệ Gia Độ. Tôi vừa là người đề xuất trận đánh, vừa là chính trị viên xã đội, nên cũng tham gia trận đánh.<br />Khoảng 8 giờ đêm đơn vị bắt đầu xuất phát, băng qua mấy cánh đồng đến con đường cái đoạn giữa thôn An Lợi và thôn Dương Lộc, tập họp đơn vị tiến về đồn Dương Lộc. Đồn Gia Độ đã có 2 tổ du kích bịt cổng từ lúc trời mới tối.<br />Lúc đến cổng đồn, quân ta gọi trước chúng vẫn im lặng thỉnh thoảng ta quét đèn pin qua lại để chúng thấy trang phục và hai hàng binh mũi lỏ. Khi một hàng binh Đức gọi cổng bằng tiếng Pháp, Hương vệ mới chịu ra mở cổng. Vừa vào đến sân đồn ta đã gọi trưởng đồn tập họp Hương vệ để phối hợp đi bắt Việt minh. Trong lúc đó quân ta đã rải khắp trước sân đồn; Hương vệ vừa tập họp xong, tên đồn trưởng vừa hô nghiêm, thì quân ta áp vào 2 người trói một, bộ đội lấy súng đạn, du kích dẫn tù binh đi.<br />Kết quả ta tiêu diệt hoàn toàn đồn Dương Lộc, không tốn một viên đạn. Bắt được 30 tên trong đó có tên Chánh Thiệp, địch chỉ chạy thoát một số ít, trong đó có tên Kiểm Phu đồn trưởng, thu 30 khẩu súng trường và 5 két lựu đạn.<br />Sau trận này tòa án binh mở phiên tòa xét xử bọn phản động tại chiến khu Ba Lòng. Tôi được tòa mời đại diện cho địa phương. Tại phiên tòa nhiều người được tha bổng, một số tuyên án từ 2 đến 5 năm. Có 3 người kết án tử hình, trong đó có ông Chánh Thiệp. Sau khi nhận bản án tử hình, ông Chánh Thiệp xin được nói lời cuối cùng và khiếu nại là ông bị bắt buộc làm Chánh tổng, nhưng tôi có liên lạc với chính quyền địa phương, gặp ông Hồ Xuân Lai là người đại diện, hiện đang có mặt tại phiên tòa, mong tòa hỏi ông Lai để biết sự thật và xem xét giảm án cho tôi. Tòa tạm nghỉ 15 phút, ông Lê Nam Thắng trung đoàn trưởng làm chánh án phiên tòa, đã cho mời tôi vào trao đổi, tôi đã trình bày sự thật, phiên tòa tiếp tục làm việc và tuyên giảm án tử hình cho ông Chánh Thiệp xuống 20 năm tù giam, còn 2 người bị xử bắn ngay tại phiên tòa.<br />Sau đó ông Chánh Thiệp cũng chỉ bị giam có hai năm thì được tha về giao cho địa phương quản lý.<br /> </span></div><div align="justify"><span style="font-family:arial;color:#3366ff;"><em>còn tiếp...</em></span><br /><br /></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/5604750889174997694-7103409556380167992?l=hoxuanlaiqt.blogspot.com' alt='' /></div>Hồ Xuân Laihttp://www.blogger.com/profile/14051781023484286715noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-5604750889174997694.post-65614169418583344322007-07-01T21:29:00.000-07:002007-07-01T21:29:01.341-07:00<a href="http://i147.photobucket.com/albums/r311/hotinhtam/tetdinhhoivoigiadinh007.jpg"><img style="FLOAT: left; MARGIN: 0px 10px 10px 0px; WIDTH: 200px; CURSOR: hand" alt="" src="http://i147.photobucket.com/albums/r311/hotinhtam/tetdinhhoivoigiadinh007.jpg" border="0" /></a><br /><div><a href="http://i147.photobucket.com/albums/r311/hotinhtam/tetdinhhoivoigiadinh015.jpg"><img style="FLOAT: left; MARGIN: 0px 10px 10px 0px; WIDTH: 320px; CURSOR: hand" alt="" src="http://i147.photobucket.com/albums/r311/hotinhtam/tetdinhhoivoigiadinh015.jpg" border="0" /></a><br /><br /></div><div> </div><div> </div><div> </div><div> </div><div> </div><div> </div><div> </div><div> </div><div align="justify"> </div><div align="justify"><strong><span style="color:#ff6666;">NHỮNG DẤU ẤN KHÔNG QUÊN</span></strong></div><div align="justify"> </div><div align="justify"> </div><div align="justify"><span style="font-family:arial;"><span style="color:#333399;">IV. BỒI DƯỠNG SỨC DÂN</span><br /><br />Đầu năm 1947, sau khi chiếm đóng xong thị xã Quảng Trị và Đông Hà, địch liên tiếp mở những đợt càn quét lớn, phạm vi rộng từ cửa Thuận An đánh ra và từ Cửa Việt đánh vào, phạm vi hẹp thì bao vây càn quét từng huyện hoặc liên huyện. Riêng xã Triệu Độ chúng có âm mưu tiêu diệt hết Việt Minh để mở rộng thêm hệ thống đồn bót, nên chúng càn đi quét lại, bắn giết đốt phá, hãm hiếp và cướp bóc rất dã man, đồng bào một mặt lo sơ tán tránh giặc, không làm ăn gì được, mặt khác mỗi lần giặc càn vào xã đều bắt đồng bào công giáo thôn Dương Lộc mang quang gánh đi theo để xúc lúa, cướp trâu bò và bắt heo gà đưa về đồn giặc, nhằm thực hiện âm mưu thâm độc của chúng: chia rẽ lương giáo, lấy chiến tranh nuôi chiến tranh và làm cho đồng bào ta nghèo đói kiệt quệ để đầu hàng chúng. Do đó khi đồng bào trở về quê cũ với hai bàn tay trắng, tài sản bị cướp bóc hết, ruộng đồng bị địch dày xéo, trâu bò không còn để cày kéo, trong thôn không tiếng heo kêu, gà gáy... cuộc sống bà con hết sức khó khăn!<br />Trước tình hình đó cán bộ chúng tôi phân công xuống các thôn vận động nhân dân giúp nhau thu hoạch lúa hè thu, những nơi gần đồn địch thì thu hoạch ban đêm, có du kích canh gác, nếu địch ra thì báo động cho dân biết. Toàn dân xuống đồng gặt lúa, không kể ruộng của ai, cứ gặt về là phân tán ngay cho mỗi nhà một ít để sống.<br />Mặt khác vận động bà con góp vốn cử người ra miền núi Quảng Bình mua một số bò đem về làm sức kéo để tiếp tục sản xuất.<br />Hàng chục mẫu ruộng xung quanh các đồn bót địch cấm không cho cày cấy và gần 20 mẫu ruộng của ông Ngự ở Giáo Liêm bỏ hoang, vì không có tá điền nhận ruộng. Chính quyền xã đã vận động gia đình ông Ngự cho dân mượn để sản xuất. Đồng thời tổ chức cho nhân dân quanh các đồn bót đấu tranh, buộc địch phải thu hẹp lệnh cấm sản xuất chỉ còn cách hàng rào 10 mét. Ngoài phạm vi đó nhân dân được tự do cày cấy, nhưng khi đến làm phải báo cho đồn biết. Xã còn vận động toàn dân phát triển chăn nuôi, và yêu cầu một gia đình phải nuôi ít nhất 5 con gà, vịt, trong đó có một con mái đẻ và bình quân 3 gia đình thì có một gia đình nuôi heo.<br />Xã còn vận động nhân dân Giáo Liêm đắp đập ngăn mặn để mở rộng diện tích, từ đó đời sống nhân dân dần dần ổn định và đến năm 1950 đã hăng hái đóng thuế nông nghiệp vượt mức.<br /><br />V. CÔNG TÁC BINH VẬN<br /><br />Lực lượng đồn Gia Độ gồm có một trung đội com-măng-đô cộng với trên 20 hương vệ thôn Gia Độ, do Cai Sướng làm đồn trưởng và Cai Dành làm đồn phó và tên Trần Văn Trí làm hương vệ trưởng dưới sự điều khiển của 2 tên lính Pháp làm cố vấn.<br />Sau khi xây dựng được một số cơ sở quần chúng làm chỗ dựa và chiến dịch trừ gian diệt tề kết quả tốt, tôi liền nghĩ đến công tác vận động binh lính địch. Một hôm vợ anh Trương Tấn, một đảng viên bí mật nằm vùng, cho tôi biết anh Tấn bị địch bắt làm Lý trưởng và đưa về đồn Gia Độ ở, tôi cho đây là thời cơ thuận lợi, nên động viên chị yên tâm bảo anh Tấn cứ ở yên trong đồn theo dõi nắm tình hình binh lính địch và tạo mọi điều kiện phối hợp với Ủy ban tiến hành công tác địch vận và thông qua cô vợ để liên lạc thường xuyên với ủy ban. Ngoài ra còn có anh Ngô Cháu, đảng viên ở Phú Tài và anh Trương Đỉnh, quần chúng tốt ở Trung Yên hình thành một tổ binh vận nằm ngay trong đồn địch.<br />Để hỗ trợ cho đồng chí Tấn có cơ sở làm công tác tuyên truyền vận động trong hàng ngũ binh lính địch, tôi bàn với xã đội cho du kích quấy rối thường xuyên, làm cho chúng mất ăn mất ngủ, đồng thời bố trí hai thanh nữ ở thôn Gia Độ là cô Hoàng Thị Diệm và cô Nguyễn Thị Trương thực hiện mỹ nhân kế, thường xuyên giao thiệp với bọn lính trong đồn, đặc biệt chú ý tên cai Sướng và tên cai Giành là hai tên đồn trưởng và đồn phó.<br />Do có thế lực trong đồn, hai tên đồn trưởng và đồn phó thỉnh thoảng dẫn cô Diệm và cô Trương vào đồn chơi và dần dà cá đã mắc câu, cai Sướng bắt bồ với cô Diệm, cai Giành kết bạn với cô Trương.<br />Sau một thời gian đồng chí Tấn cho biết tình hình binh lính ở đồn Gia Độ đã có sự phân hóa rõ rệt, nhiều người tỏ thái độ chán nản bi quan, cai Giành, cai Sướng đã có những bất đồng với hai tên cố vấn người Pháp, đối xử với binh lính tốt hơn, thường hay tâm sự về hoàn cảnh gia đình và thỉnh thoảng biểu hiện tâm lý chán nản sợ chết.<br />Được tin tôi liền viết thư thay mặt Ủy ban Kháng chiến Hành chánh xã kêu gọi cai Sướng và cai Giành hãy bắt tay với chính quyền cách mạng, cùng nhau tham gia kháng chiến cứu nước, cứu dân và về ngay thôn Gia Độ gặp cô Diệm và cô Trương, động viên hai cô tìm mọi cách trực tiếp hay gián tiếp đưa tận tay cho cai Giành và cai Sướng. Ít lâu sau cai Sướng gửi thư trả lời và hứa hẹn sẽ phối hợp với chính quyền địa phương đánh đồn Gia Độ. Khi cơ sở địch vận đã tổ chức xây dựng được một tiểu đội, cai Sướng thấy việc bắt cá hai tay rất nguy hiểm nên đề nghị với tôi bàn kế hoạch đánh đồn Gia Độ. Công việc đánh đồn do tổ địch vận và lực lượng nội công giải quyết, anh em du kích chịu trách nhiệm bắt tù binh, thu chiến lợi phẩm và đưa anh em cơ sở lên chiến khu trong đêm là được, không cần lực lượng quân đội chính quy phối hợp.<br />Tôi vào xin ý kiến Huyện ủy và báo cáo chủ trương đánh đồn Gia Độ với Huyện đội. Đồng chí Thoan Huyện đội trưởng đề nghị hoãn lại một thời gian để huyện cử cán bộ theo dõi thử thách thêm sẽ đánh vì sợ bị phản địch vận.<br />Huyện đội cử đồng chí Cận, một cán bộ địch vận về xã tiếp tục theo dõi, nhưng sau hai tháng thì bị lộ cơ sở do tên Hòa, một tên phản động gian ác người Giáo Liêm đã lên ở tại thị xã Quảng Trị, hôm đó về tìm anh Tấn là lý trưởng để chứng nhận giấy tờ cho con đi học, đã gặp anh Tấn và Cai Giành đang họp với một người lạ mặt có mang theo súng ngắn tại nhà anh Thống thôn Gia Độ, tên Hòa nghi là cán bộ Việt Minh định xông vào cướp súng nhưng không được đã tri hô la lối om sòm và chạy vào đồn báo cho hai tên Pháp biết. Bọn cố vấn Pháp nghi vấn, nên chỉ sau một tháng cả trung đội Com-măng-đô đều bị điều về thị xã, thay thế bằng một trung đội lính Bảo an. Tình hình trở lại khó khăn như trước. Vụ này gia đình anh Thống bị địch gây thiệt hại nặng nề, chúng ví bò, xúc lúa, phà nhà và bắt cô Hân em ruột anh Thống đem về đồn tra tấn rất dã man.<br />Đến năm 1953 địch đóng thêm đồn Hương vệ Phú Tài và xây thêm một lô cốt Hương vệ cuối thôn Gia Độ. Thời gian này tôi đang công tác tại Ban Chỉ huy Huyện đội Triệu Phong. Rút kinh nghiệm ở đồn Gia Độ, chỉ sau hơn một tháng tôi đã liên lạc tổ chức được 2 tổ cơ sở địch vận tại đồn Phú Tài và lô cốt cuối thôn Gia Độ và đã mấy lần trực tiếp làm việc với cơ sở nắm quy luật hoạt động và kế hoạch bố phòng của địch, xác định cửa khẩu đột phá, vẽ bản đồ chuẩn bị cho phương án đánh đồn.<br />Cụ thể ở đồn Phú Tài tôi đã gặp trực tiếp các anh Đỗ Cáo, Trương Hy và Trương Khả tại nhà ông Bộ Khản ở sát hàng rào đồn địch do vợ ông Khản làm trung gian liên lạc. Đêm đánh đồn Phú Tài anh Đỗ Cáo bị hy sinh do địch sát hại, hai anh Trương Hy và Trương Khả vẫn còn sống. Ở lô cốt Gia Độ đã làm việc trực tiếp với anh Hồ Sành, Hồ Dục tại nhà bà Bát Y, chỉ cách lô cốt mấy đám ruộng, do chị Nguyễn Thị Chút làm trung gian liên lạc. Huyện đội đang chuẩn bị, chưa kịp đánh thì chị Chút, anh Cọi và anh Dục đều bị bắt. Sau này mới biết sở dĩ cơ sở bị lộ là do một tên lính ở Gia Độ về phép vì sự thù hiềm cá nhân, đã chỉ điểm bắt chị Chút. Bị tra tấn dã man nên chị Chút đã khai báo, các anh Hồ Sành, Hồ Dục. Anh Dục bị địch thủ tiêu mất tích, chị Chút và anh Sành bị tù, sau hòa bình được trao trả, hiện nay còn sống.</span></div><div align="justify"><span style="font-family:arial;"></span> </div><div align="justify"><em><span style="font-family:arial;color:#3366ff;">còn tiếp...</span></em></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/5604750889174997694-6561416941858334432?l=hoxuanlaiqt.blogspot.com' alt='' /></div>Hồ Xuân Laihttp://www.blogger.com/profile/14051781023484286715noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-5604750889174997694.post-19913994183913448922007-07-01T21:10:00.000-07:002007-07-01T21:10:59.738-07:00<a href="http://i147.photobucket.com/albums/r311/hotinhtam/tetdinhhoivoigiadinh009-1.jpg"><img style="FLOAT: left; MARGIN: 0px 10px 10px 0px; WIDTH: 200px; CURSOR: hand" alt="" src="http://i147.photobucket.com/albums/r311/hotinhtam/tetdinhhoivoigiadinh009-1.jpg" border="0" /></a><br /><div><a href="http://i147.photobucket.com/albums/r311/hotinhtam/tetdinhhoivoigiadinh020.jpg"><img style="FLOAT: left; MARGIN: 0px 10px 10px 0px; WIDTH: 200px; CURSOR: hand" alt="" src="http://i147.photobucket.com/albums/r311/hotinhtam/tetdinhhoivoigiadinh020.jpg" border="0" /></a><br /><br /><div> </div><div> </div><div> </div><div> </div><div> </div><div><strong><span style="font-family:arial;color:#ff6666;">NHŨNG DẤU ẤN KHÔNG QUÊN</span></strong></div><div align="justify"><span style="font-family:arial;"></span> </div><div align="justify"><span style="font-family:arial;"></span> </div><div align="justify"><span style="font-family:arial;"><span style="color:#993399;">II. TRỪ GIAN DIỆT TỀ.</span><br /><br />Công việc đầu tiên khi trở về xã là mở chiến dịch trừ gian diệt tề. Chỉ trong một đêm tất cả Hội tề ở các thôn đều bị giải tán và số phản động tay sai được nhân dân tố giác đều bị bắt. Số còn lại ẩn núp trong các đồn địch đều được Ủy ban Kháng chiến Hành chánh gởi công văn cảnh cáo thông qua vợ con của chúng. Tiếp theo những ngày sau đó lực lượng Hương vệ các thôn cũng lần lượt tan rã, số quần chúng tốt trong tổ chức Hương vệ của địch được ta biến thành dân quân du kích, dưới sự chỉ huy của xã đội. Bị cú đánh bất ngờ, bọn địch các đồn hoang mang và lúng túng, mãi đến 3, 4 ngày sau chúng mới lần lượt nống ra các thôn lập lại Hội tề. Nhưng chúng lập tề ở thôn này thì ta giải tán tề ở thôn khác, giằng co mãi, cuối cùng chúng phải đưa Hội tề tập trung về đồn và bắt dân đóng góp để nuôi.<br />Được cơ sở báo tin một số phụ lão đang bí mật vận động nhân dân đóng góp để nuôi Hội tề, vì địch dọa thôn nào không đóng góp sẽ bị ví bò và xúc lúa đưa về đồn, ai chống lại sẽ bị đốt nhà và bắn bỏ.<br />Ủy ban xã mời đại diện các cụ đến giải thích âm mưu địch và cho phép các cụ vận động công khai để che mắt địch, nhưng số tiền thu được thì nộp cho chính quyền sung vào quỹ kháng chiến, các cụ cử đại diện đi nộp tiền công khai, Ủy ban sẽ bố trí du kích chặn đường bắn súng, tạo điều kiện cho các cụ chạy vào đồn đấu tranh hợp pháp với địch.<br />Sau vài ba lần đấu tranh hợp pháp, Hội tề không có lương ăn đều bỏ lên Đông Hà và thị xã Quảng Trị làm ăn, binh lính địch cũng bắt đầu chán nản, không dám hung hăng như trước và cũng từ đó, bắt đầu hình thành một vùng du kích chiến tranh ngay giữa lòng địch kéo dài từ thôn Giáo Liêm đến thôn Quảng Lượng. Chính quyền và các đoàn thể cũng bắt đầu hoạt động công khai, cơ quan hoạt động di chuyển giữa các thôn Hiền Lương, Phú Tài, Thanh Liêm Và Giáo Liêm.<br /><br />III. XÂY DỰNG CƠ SỞ<br /><br />Sau khi trở về bám trụ, cán bộ đi sát dân, ngày đêm tích cực làm công tác tuyên truyền vận động bằng nhiều biện pháp, đồng thời mở ngay chiến dịch trừ gian diệt tề, đặc biệt là đánh mạnh vào bọn tay sai chỉ điểm, hỗ trợ cho phong trào đấu tranh hợp pháp của nhân dân. Nhờ vậy mà dần dần đã làm cho quần chúng nhân dân yên tâm, tin tưởng, nhiều người hăng hái tham gia làm tai mắt và nuôi dấu cán bộ dân quân, phong trào quần chúng ngày càng lên cao, từng bước hình thành một vùng du kích chiến tranh ngay trong vùng địch hậu và chính quyền bắt đầu hoạt động công khai.<br />Đặc biệt thôn Dương Lộc đến giữa năm 1948 vẫn còn là vùng trắng, chưa có cơ sở Đảng và quần chúng. Dương Lộc là thôn công giáo toàn tòng, bọn phản động hoạt động rất tích cực, lập đồn hương vệ, rào làng chiến đấu rất kiên cố chống lại cách mạng. Chúng phối hợp chặt chẽ với các đồn giặc lân cận thường xuyên lùng bắt cán bộ và cướp bóc tài sản của dân các thôn trong xã. Huyện ủy chỉ thị bất cứ giá nào cũng phải xây dựng cho được cơ sở ở thôn Dương Lộc. Cấp ủy họp bàn mấy lần vẫn chưa tìm ra biện pháp.<br />Cuối cùng với tư cách chính quyền tôi viết thư mời 3 người có uy tín nhất hiện đang giữ các chức vụ trong Ban Hội tề ở Dương Lộc, trong đó có 2 người là đại biểu Hội đồng nhân dân khóa đầu tiên của xã gồm Ông Chánh Thiệp được giặc phục hồi chức Chánh tổng, Ông Kiểm Phu làm đồn trưởng đồn Hương vệ và Ông Thất Đệ hiện làm lý trưởng ra gặp chính quyền xã đúng 12 giờ đêm tại bãi tha ma giữa cánh đồng giáp giới giữa An Lợi và Dương Lộc. Thư viết rồi làm sao đưa tận tay các người đó là một việc hết sức khó khăn, tôi nhớ lại có ông Từ, là một quần chúng tốt ở thôn Dương Lộc mỗi lần lên công tác Dương Lộc, tôi thường nghỉ trưa và ăn cơm tại đây, nhà ông ở sau lưng nhà ông Thất Đệ, cạnh lũy tre bao quanh làng. Tôi quyết định gặp ông Từ để nhờ ông làm nhiệm vụ đưa thơ. Vào Dương Lộc rất nguy hiểm, nên trước khi đi tôi báo cho cấp ủy biết và nếu gặp bất trắc thì báo ngay cho Huyện ủy là tôi đã bị bắt.<br />Một đêm tối trời vào khoảng một hai giờ sáng tôi đã đột nhập vào nhà ông Từ. Sau khi thăm hỏi và trao đổi tình hình, tôi ngỏ ý nhờ ông chuyển thư của chính quyền xã cho những người nói trên, lúc đầu ông từ chối vì lo sợ, tôi động viên ông không phải đưa thơ trực tiếp, mà lợi dụng đêm tối khi các người trên đã vào nhà thờ tập trung, ông chỉ cần ném thư vào cổng, sáng về thế nào các ông ấy cũng nhặt được. Vì thấy không nguy hiểm, nên cuối cùng ông đã nhận lời.<br />Kết quả ông Chánh Thiệp và ông Thất Đệ đã ra gặp Ủy ban đúng thời gian và địa điểm quy định. Kiểm Phu không ra vì là Hương vệ trưởng.<br />Sau buổi tiếp xúc với Ủy ban mà tôi là người đại diện, các ông đều thề thốt do hoàn cảnh bắt buộc không bao giờ phản lại cách mạng, và ông Chánh Thiệp đã báo cáo cho chính quyền tình hình quân số và vũ khí ở đồn Dương Lộc, một bản danh sách phân loại thành phần Hương vệ nói rõ ai bị bắt buộc, ai thực tâm theo giặc, ai là phần tử hung hăng gian ác nhất, báo cáo kế hoạch phối hợp hành động giữa đồn Gia Độ và đồn Dương Lộc và thông qua hòm thư bí mật đặt tại một lăng mộ giữa cánh đồng, thỉnh thoảng ông Thiệp gửi thư báo cho Ủy ban biết địch chuẩn bị càn quét chỗ này, chỗ khác để ta chủ động đối phó. Nhưng chỉ sau một thời gian thì các ông này không còn liên lạc với địa phương nữa. Riêng ông Từ thì trở thành cơ sở của ta và đã cung cấp cho ta nhiều tin tức quan trọng, đặc biệt là cho ta biết quy luật phối hợp hoạt động giữa 2 đồn Gia Độ và Dương Lộc. Thỉnh thoảng đồn Gia Độ đến gọi đồn Dương Lộc phối hợp đi bắt Việt Minh về hoạt động, chúng đến vào khoảng 8-9 giờ đêm và về khoảng 11-12 giờ đêm và lần nào cũng vậy, chỉ có 2 tên cố vấn Pháp gọi thì Hương vệ mới mở cổng. Nhờ vậy ta đã tổ chức đánh đồn Dương Lộc, bắt sống trên 30 hương vệ, thu toàn bộ vũ khí đạn dược mà không tốn một viên đạn nào.</span></div><div><span style="font-family:arial;"></span> </div><div><em><span style="font-family:arial;color:#3366ff;">còn tiếp...</span></em></div></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/5604750889174997694-1991399418391344892?l=hoxuanlaiqt.blogspot.com' alt='' /></div>Hồ Xuân Laihttp://www.blogger.com/profile/14051781023484286715noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-5604750889174997694.post-47887737806190932962007-07-01T20:22:00.000-07:002007-07-01T20:22:51.704-07:00<a href="http://3.bp.blogspot.com/_I8jBC3SRRuM/Roadog5gQ0I/AAAAAAAAAAc/vcrJ99Zqvtg/s1600-h/006A.JPG"><img id="BLOGGER_PHOTO_ID_5081922548885635906" style="FLOAT: left; MARGIN: 0px 10px 10px 0px; CURSOR: hand" alt="" src="http://3.bp.blogspot.com/_I8jBC3SRRuM/Roadog5gQ0I/AAAAAAAAAAc/vcrJ99Zqvtg/s320/006A.JPG" border="0" /></a><br /><br /><div><span style="color:#993399;"><strong></strong></span></div><div><span style="color:#993399;"><strong></strong></span></div><div><span style="color:#993399;"><strong></strong></span></div><div><span style="color:#993399;"><strong></strong></span></div><div><span style="color:#993399;"><strong></strong></span></div><div><em><span style="font-size:78%;color:#3333ff;"></span></em></div><div><em><span style="font-size:78%;color:#3333ff;"></span></em></div><div><em><span style="font-size:78%;color:#3333ff;"></span></em></div><div><em><span style="font-size:78%;color:#3333ff;"></span></em></div><div><em><span style="font-size:78%;color:#3333ff;"></span></em></div><div><em><span style="font-size:78%;color:#3333ff;"></span></em></div><div><em><span style="font-size:78%;color:#3333ff;"></span></em></div><div><em><span style="font-size:78%;color:#3333ff;"></span></em></div><div><em><span style="font-size:78%;color:#3333ff;"></span></em></div><div><em><span style="font-family:arial;font-size:78%;color:#3333ff;"></span></em></div><div><em><span style="font-family:arial;font-size:78%;color:#3333ff;"></span></em></div><div><em><span style="font-family:arial;font-size:78%;color:#3333ff;"></span></em></div><div><em><span style="font-family:arial;font-size:78%;color:#3333ff;"></span></em></div><div><em><span style="font-family:arial;font-size:78%;color:#3333ff;"></span></em></div><div><em><span style="font-family:arial;font-size:78%;color:#3333ff;"></span></em></div><div><em><span style="font-family:arial;font-size:78%;color:#3333ff;"></span></em></div><div><em><span style="font-family:arial;font-size:78%;color:#3333ff;"></span></em></div><div><em><span style="font-family:arial;font-size:78%;color:#3333ff;"></span></em></div><div><em><span style="font-family:arial;font-size:78%;color:#3333ff;">c</span></em></div><div><em><span style="font-family:arial;font-size:78%;color:#3333ff;"></span></em> </div><div><em><span style="font-family:arial;font-size:78%;color:#3333ff;"></span></em> </div><div><em><span style="font-family:arial;font-size:78%;color:#3333ff;"></span></em> </div><div><em><span style="font-family:arial;font-size:78%;color:#3333ff;"></span></em> </div><div><em><span style="font-family:arial;font-size:78%;color:#3333ff;"></span></em> </div><div><em><span style="font-family:arial;font-size:78%;color:#3333ff;"></span></em> </div><div><em><span style="font-family:arial;font-size:78%;color:#3333ff;"></span></em> </div><div><em><span style="font-family:arial;font-size:78%;color:#3333ff;"></span></em> </div><div><em><span style="font-family:arial;font-size:78%;color:#3333ff;">ùng cháu nội Hồ Xuân Thiên Thư</span></em></div><div><em><span style="font-family:arial;font-size:78%;color:#3333ff;">bên bờ sông Hương - Huế</span></em></div><div><em><span style="font-family:Arial;font-size:78%;color:#3333ff;"></span></em> </div><div><em><span style="font-family:Arial;font-size:78%;color:#3333ff;"></span></em> </div><div><em><span style="font-family:Arial;font-size:78%;color:#3333ff;"></span></em> </div><div><em><span style="font-family:Arial;font-size:78%;color:#3333ff;"></span></em></div><div></div><div><em><span style="font-family:arial;font-size:78%;color:#3333ff;"></span></em></div><div><em><span style="font-family:arial;font-size:78%;color:#3333ff;"></span></em></div><div><em><span style="font-family:arial;font-size:78%;color:#3333ff;"></span></em></div><div><em><span style="font-family:arial;font-size:78%;color:#3333ff;"></span></em></div><div><em><span style="font-family:arial;font-size:78%;color:#3333ff;"></span></em></div><div><span style="font-family:arial;color:#993399;"><strong></strong></span></div><div><span style="font-family:arial;color:#993399;"><strong></strong></span></div><div><span style="color:#993399;"><span style="font-family:arial;"><strong>CÁC CHÁU CỦA ÔNG</strong><br />(Mến tặng các cháu nội – ngoại)</span></span></div><br /><div><span style="color:#993399;"><br /><br /><span style="font-family:arial;">Các cháu của ông<br />Đứa nào cũng khỏe<br />Đứa nào cũng ngoan<br />Chăm học chăm làm<br />Nói năng lễ phép<br />Tính nết thật thà<br />Sống ở trong nhà<br />Anh em hòa thuận<br />Tôn kính ông bà<br />Vâng lời cha mẹ<br />Không hay khóc nhè<br />Nhưng còn quậy phá<br />Thường bị ông la<br />Khi biết làm sai<br />Tìm ông xin lỗi<br />Đó là điểm tốt<br />Cần được phát huy.<br /><br />Lúc học ở trường<br />Siêng năng lao động<br />Bạn bè yêu thương<br />Học tập chăm chỉ<br />Được thầy cô khen<br />Học sinh xuất sắc<br />Tặng nhiều hoa sen.<br /><br />Ông mong các cháu<br />Chăm chỉ học hành<br />Bé làm việc nhỏ<br />Giúp đỡ gia đình<br />Mai ngày lớn khôn<br />Phấn đấu vươn lên<br />Xây dựng ước mơ<br />Thành người có ích.</span></span></div><br /><div><span style="font-family:arial;color:#993399;"></span></div><br /><div><span style="font-family:arial;color:#993399;">Hồ Xuân Lai</span></div><br /><div><span style="font-family:arial;"></span></div><br /><div><span style="font-family:arial;"></span></div><br /><div><span style="font-family:arial;"></span></div><br /><div><span style="font-family:arial;"></span></div><br /><div><span style="color:#339999;"><span style="font-family:arial;"><strong>TUỔI TÁC</strong> </span></span></div><br /><div><span style="font-family:arial;color:#339999;"></span></div><br /><div><span style="font-family:arial;color:#339999;"></span></div><br /><div><span style="font-family:arial;color:#339999;">Mới đó mà nay đã bảy lăm</span></div><br /><div><span style="font-family:arial;color:#339999;">Mà sao cứ ngỡ tuổi trăng rằm</span></div><br /><div><span style="font-family:arial;color:#339999;">Sức khỏe dồi dào ham thể dục</span></div><br /><div><span style="font-family:arial;color:#339999;">Tinh thần thanh thản thích thơ văn</span></div><br /><div><span style="font-family:arial;color:#339999;">Mới hay tuổi tác đâu quan trọng</span></div><br /><div><span style="font-family:arial;color:#339999;">Phương pháp dưỡng sinh mới thật cần. </span></div><br /><div><span style="font-family:arial;color:#339999;"></span></div><br /><div><span style="font-family:arial;color:#339999;">Hồ Xuân Lai</span></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/5604750889174997694-4788773780619093296?l=hoxuanlaiqt.blogspot.com' alt='' /></div>Hồ Xuân Laihttp://www.blogger.com/profile/14051781023484286715noreply@blogger.com1tag:blogger.com,1999:blog-5604750889174997694.post-26992860079848622262007-07-01T20:19:00.000-07:002007-07-01T20:19:29.095-07:00<a href="http://2.bp.blogspot.com/_I8jBC3SRRuM/RodXGA5gQ3I/AAAAAAAAAA0/TqubcGZhhRI/s1600-h/song+giua+long+dan+017.jpg"><img id="BLOGGER_PHOTO_ID_5082126465342915442" style="FLOAT: right; MARGIN: 0px 0px 10px 10px; CURSOR: hand" alt="" src="http://2.bp.blogspot.com/_I8jBC3SRRuM/RodXGA5gQ3I/AAAAAAAAAA0/TqubcGZhhRI/s320/song+giua+long+dan+017.jpg" border="0" /></a><br /><br /><p align="justify"><span style="font-family:arial;"><span style="color:#ff0000;">TIỂU SỬ CÁ NHÂN HỒ XUÂN LAI</span><br /><br /><strong><span style="color:#333399;">I.- THỜI NIÊN THIẾU:</span></strong><br /><br />Sinh ra và lớn lên trong một gia đình nghèo tại thôn Gia Độ, xã Triệu Độ, huyện Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị. Một vùng đất nghèo dinh dưỡng: chua, phèn, ngập mặn thật nặng, cát, phù sa, quanh năm hết gió lào, hạn hán lại bị bão lụt nặng nề. Gần 90% là nông dân nghèo, quanh năm đói cơm rách áo, phải tha phương cầu thực khắp nơi và tôi cũng là một người cùng chung cảnh ngộ. Cha mất lúc 5 tuổi, được 8 tuổi mẹ đẻ đi lấy chồng khác, ở với mẹ Cả. Năm 9 tuổi phải đi ở giữ con và làm việc vặt cho một tên địa chủ ở làng Hà Thanh, huyện Gio Linh. Năm 10 tuổi đi học nghề thợ Bạc, 11 tuổi bỏ nghề về ở với ông chú ruột ban ngày giúp việc gia đình, ban đêm tranh thủ học chữ quốc ngữ, nhờ có con ông bác là học sinh giúp đỡ. Năm 14 tuổi thi đỗ sơ học yếu lược. Năm 15 tuổi trở về dạy trẻ ở các thôn Bảng Sơn, Trung Yên, An Giạ và Gia Độ.<br />Trong cuộc đời niên thiếu, thời gian đi dạy học là thời gian tôi cảm thấy cuộc sống tương đối thoải mái nhất, được giao tiếp rộng rãi với bạn bè và cũng chính là thời gian tôi dần dần giác ngộ cách mạng.<br />Năm 1938, lúc đó tôi mới 15 tuổi, dạy học ở thôn Bảng Sơn, huyện Cam Lộ, được anh Trần Siêu, con ông cậu ruột thường kể cho nghe tình hình cực khổ của người dân lao động do sưu cao thuế nặng của bọn thực dân cai trị, do sự áp bức bóc lột của bọn vua quan phong kiến và bọn cường hào gian ác. Được anh Siêu rủ đi nghe một buổi diễn thuyết bí mật tại rú Cồn Trung. Năm 1939, lúc 16 tuổi, tôi dạy học ở thôn Trung Yên, thường chơi thân với anh Hoạt, con cụ Cử Luyện ở Lập Thạch và anh Diệu con ruột ông Lê San, Lê Hoạch là những người hoạt động cách mạng bí mật thời bấy giờ và được các anh kể cho nghe tình hình trong nước cũng như tình hình trên thế giới, cho xem truyện cấm “Bước đường cùng” và động viên bằng những câu hò cách mạng v.v…Có một chuyện hò các anh nói từ năm 1939 mà đến bây giờ tôi vẫn nhớ như sau:<br />“Ngó qua Châu Âu, nước Nga đang phất cao ngọn cờ tự do bình đẳng.<br />Ngó về Châu Á, cộng sản Tàu tiến bước rất nhanh.<br />Đạo làm trai như anh ngồi khoanh tay chịu vậy sao đành.<br />Không đứng lên phất cờ khởi nghĩa để cứu dân mình hỡi anh”.<br />Năm 1940, tôi 17 tuổi, dạy học tại thôn Gia Độ, nơi quê nhà và được ông Hồ Khắc, ông Trần Thưởng là những cựu chính trị phạm, tổ chức vào Hội Cứu tế đỏ là một tổ chức biến tướng của Hội tương tế, do cố thủ tướng Trần Hữu Dực sáng lập. Thời gian này được dự hai cuộc họp kín tại làng Giáo Liêm và Bãi Đạc ở Gia Độ. Được tham dự lễ kỹ niệm Cách mạng tháng Mười Nga tại Bàng Dương Lệ.v.v…</span></p><div align="justify"><span style="font-family:arial;"><br /></span></div><p align="justify"><span style="font-family:arial;"></span></p><div align="justify"><span style="font-family:arial;"><br /></span></div><div align="justify"><span style="font-family:arial;color:#6633ff;"><em>còn tiếp...</em></span></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/5604750889174997694-2699286007984862226?l=hoxuanlaiqt.blogspot.com' alt='' /></div>Hồ Xuân Laihttp://www.blogger.com/profile/14051781023484286715noreply@blogger.com2tag:blogger.com,1999:blog-5604750889174997694.post-69350922577430081682007-07-01T19:50:00.000-07:002007-07-01T19:50:41.764-07:00<a href="http://4.bp.blogspot.com/_I8jBC3SRRuM/Roaarw5gQzI/AAAAAAAAAAU/nx3Einz9DHM/s1600-h/078.jpg"><img id="BLOGGER_PHOTO_ID_5081919306185327410" style="FLOAT: left; MARGIN: 0px 10px 10px 0px; CURSOR: hand" alt="" src="http://4.bp.blogspot.com/_I8jBC3SRRuM/Roaarw5gQzI/AAAAAAAAAAU/nx3Einz9DHM/s320/078.jpg" border="0" /></a><br /><div><span style="font-size:180%;color:#ff0000;"><strong></strong></span></div><br /><div><span style="font-size:180%;color:#ff0000;"><strong></strong></span></div><br /><div><span style="font-family:arial;font-size:180%;color:#ff0000;"><strong>ÔNG VÀ CHÁU</strong></span></div><br /><div><span style="font-family:arial;"></span></div><br /><div><span style="font-family:arial;"><span style="color:#000099;"><strong></strong></span></span> </div><div><span style="font-family:arial;"><span style="color:#000099;"><strong></strong></span></span> </div><div><span style="font-family:arial;"><span style="color:#000099;"><strong></strong></span></span> </div><div><span style="font-family:arial;"><span style="color:#000099;"><strong></strong></span></span> </div><div><span style="font-family:arial;"><span style="color:#000099;"><strong></strong></span></span> </div><div><span style="font-family:arial;"><span style="color:#000099;"><strong></strong></span></span> </div><div><span style="font-family:arial;"><span style="color:#000099;"><strong>Hồ Xuân Lai<br /></strong></span><br /></div></span><span style="color:#cc6600;"></span><div><span style="font-family:arial;color:#cc6600;"></span></div><div><span style="font-family:arial;color:#cc6600;"></span></div><div><span style="font-family:arial;color:#cc6600;"></span></div><div><span style="font-family:arial;"><span style="color:#cc6600;">Ông tuổi già tóc bạc<br />Chơi với cháu trên sân<br />Cháu bảo ông làm lân<br />Cháu tranh quyền gõ trống<br /><br />Cắc tùng cheng trống giục<br />Ông răm rắp múa theo<br />Lúc lắc cái đầu bạc<br />Đôi chân nhịp bước đều<br /><br />Đến lúc ông mệt nhoài<br />Cháu vẫn không cho nghỉ<br />Bà trong nhà chạy ra<br />Gọi ông vào gỡ bí<br /><br />Ông vừa được giải vây<br />Cảm ơn bà rối rít<br />Bà mắng yêu ông rằng<br />Bạc đầu thua con nít</span><br /><br /><strong><span style="color:#663366;">HXL</span></strong></span></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/5604750889174997694-6935092257743008168?l=hoxuanlaiqt.blogspot.com' alt='' /></div>Hồ Xuân Laihttp://www.blogger.com/profile/14051781023484286715noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-5604750889174997694.post-62646252241145592282007-07-01T19:47:00.000-07:002007-07-01T19:47:49.254-07:00<a href="http://3.bp.blogspot.com/_I8jBC3SRRuM/Roag9g5gQ2I/AAAAAAAAAAs/OZK1GWuJNqA/s1600-h/240.jpg"><img id="BLOGGER_PHOTO_ID_5081926208197772130" style="FLOAT: left; MARGIN: 0px 10px 10px 0px; CURSOR: hand" alt="" src="http://3.bp.blogspot.com/_I8jBC3SRRuM/Roag9g5gQ2I/AAAAAAAAAAs/OZK1GWuJNqA/s320/240.jpg" border="0" /></a><br /><div><a href="http://1.bp.blogspot.com/_I8jBC3SRRuM/RoagjA5gQ1I/AAAAAAAAAAk/lMxqzg_P6D8/s1600-h/222.jpg"><img id="BLOGGER_PHOTO_ID_5081925752931238738" style="FLOAT: left; MARGIN: 0px 10px 10px 0px; CURSOR: hand" alt="" src="http://1.bp.blogspot.com/_I8jBC3SRRuM/RoagjA5gQ1I/AAAAAAAAAAk/lMxqzg_P6D8/s320/222.jpg" border="0" /></a><br /><br /></div><div><span style="font-family:courier new;color:#999900;"><strong></strong></span></div><div><br /><br /></div><div><span style="font-family:courier new;color:#999900;"><strong></strong></span></div><div><br /><br /></div><div><span style="font-family:courier new;color:#999900;"><strong></strong></span></div><div><br /><br /></div><div><span style="font-family:courier new;color:#999900;"><strong></strong></span></div><div><br /><br /></div><div><span style="font-family:courier new;color:#999900;"><strong></strong></span></div><div><br /></div><div><span style="font-family:courier new;color:#999900;"><strong></strong></span></div><div><span style="color:#333399;"><em></em></span></div><div><span style="color:#333399;"><em></em></span></div><div><span style="color:#333399;"><em></em></span> </div><div><span style="color:#333399;"><em></em></span> </div><div><span style="color:#333399;"><em></em></span> </div><div><span style="font-family:arial;color:#333399;"><em>cùng bà xã và bé Hồ Xuân Nguệt Cầm</em></span></div><div><span style="color:#333399;"><em><span style="font-family:arial;"><span style="color:#3333ff;">với Tổng bí thư Lê Khải Phiêu</span><br /></span></em></span></div><div><span style="font-family:arial;color:#999900;"><strong></strong></span></div><div><span style="font-family:arial;"><br /></span></div><div><span style="font-family:arial;color:#999900;"><strong></strong></span></div><div><span style="font-family:arial;"><br /></span></div><div><span style="font-family:arial;color:#999900;"><strong>TRỞ LẠI ĐỜI THƯỜNG</strong></span></div><div><span style="font-family:arial;"><br /><br /></span></div><div><span style="font-family:arial;color:#999900;">Cựu binh là người lính<br />Xưa đi khắp chiến trường<br />Xông pha bao trận mạc<br />Vì đất nước quê hương<br /><br />Nay trở lại đời thường<br />Đầu tóc đã điểm sương<br />Lời thề xưa vẫn giữ<br />Trung hiếu vẹn đôi đường<br /><br />Xưa vua Hùng dựng nước<br />Nay Cụ Hồ dẫn đường<br />Giành tự do độc lập<br />Quyết giải phóng quê hương<br /><br />Nhớ ơn người đi trước<br />Theo tổ tiên tiếp bước<br />Nguyện giữ trọn cuộc đời<br />Sống vì dân vì nước<br /><br />Lão giả bất an chi<br />Với con cháu cùng đi<br />Đầu xanh bên đầu bạc<br />Gian khổ chẳng ngại gì<br /><br />Mong sao đất nước mình<br />Càng tiến bộ văn minh<br />Sống hòa bình hạnh phúc<br />Rộn rã ánh bình minh<br /></span><span style="color:#999900;"></span></div><div><span style="font-family:arial;color:#999900;">Hồ Xuân Lai</span></div><div><span style="font-family:arial;"><br /><br /></span></div><div><span style="font-family:arial;"></span></div><div><span style="font-family:arial;"><br /><br /></span></div><div><br /><span style="font-family:arial;color:#000099;"><strong>ĐƯƠNG TRAI</strong></span></div><div><span style="font-family:arial;"><br /><br /></span></div><div><span style="color:#000099;"><br /><span style="font-family:arial;">Sáng dậy ra bờ sông<br />Chạy vài vòng khởi động<br />Dòng sông trong gió lộng<br />Không khí thật trong lành<br />Tập thể dục dưỡng sinh<br />Xong ngồi thiền thư giãn<br />Sức khỏe thêm dồi dào<br />Tâm hồn càng thanh thản<br />Tuổi thọ lại kéo dài<br />Càng già càng dẻo dai<br />Cuộc đời như trẻ lại<br />Vẫn thấy mình đương trai.<br /></span></span></div><div><br /><span style="font-family:arial;color:#000099;">Hồ Xuân Lai</span></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/5604750889174997694-6264625224114559228?l=hoxuanlaiqt.blogspot.com' alt='' /></div>Hồ Xuân Laihttp://www.blogger.com/profile/14051781023484286715noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-5604750889174997694.post-74525670839669521382007-07-01T19:46:00.000-07:002007-07-01T19:46:22.401-07:00<a href="http://i190.photobucket.com/albums/z102/lethihoaichau/300.jpg"><img style="FLOAT: left; MARGIN: 0px 10px 10px 0px; WIDTH: 200px; CURSOR: hand" alt="" src="http://i190.photobucket.com/albums/z102/lethihoaichau/300.jpg" border="0" /></a><br /><div><a href="http://s190.photobucket.com/albums/z102/lethihoaichau/?action=view&current=300.jpg"></a><br /><br /><div><a href="http://i190.photobucket.com/albums/z102/lethihoaichau/240.jpg"><img style="FLOAT: left; MARGIN: 0px 10px 10px 0px; WIDTH: 320px; CURSOR: hand" alt="" src="http://i190.photobucket.com/albums/z102/lethihoaichau/240.jpg" border="0" /></a><br /><br /><br /></div><div></div><div><br /><br /><br /></div><div></div><div><br /><br /><br /></div><div></div><div><br /><br /><br /></div><div></div><div><br /><br /></div><div></div><div><br /></div><div><span style="font-family:arial;font-size:180%;color:#cc33cc;">t</span></div><div><span style="font-family:arial;font-size:180%;color:#cc33cc;">h</span></div><div><span style="font-family:arial;font-size:180%;color:#cc33cc;">ơ</span></div><div><span style="font-family:arial;"></span></div><div><span style="font-family:arial;"><span style="font-size:180%;color:#993399;">Hồ Xuân Lai</span><br /></span></div><div><span style="font-family:arial;"></span></div><div><span style="font-family:arial;color:#339999;"><strong></strong></span></div><div><span style="font-family:arial;color:#339999;"><strong></strong></span></div><div><span style="color:#339999;"><span style="font-family:arial;"><strong>TẤC LÒNG VỚI QUÊ</strong><br /><br />Quê hương Quảng Trị mỏi mòn trông<br />Nẫu cả tim gan đốm lửa hồng;<br />Làng xóm đông vui, đồng bát ngát<br />Bến đò rộn rã khách sang sông. </span></span></div><span style="color:#339999;"><div><br /></span><br /><br /><span style="font-family:arial;"><span style="color:#cc6600;"><strong>NHỚ CHIẾN KHU XƯA</strong><br /><br />Ba Lòng ơi<br />Bao năm rồi xa cách<br />Bao năm rồi thương nhớ mãi chiến khu<br />Nhớ những cánh rừng cây lá âm u<br />Thức suốt ngày đêm canh thù giữ nước<br />Những ngọn núi giăng giăng sau trước<br />Như tường thành ngăn bước xâm lăng;<br />Những bãi bồi ngô lúa lên xanh<br />Nuôi chiến khu suốt bao mùa chiến dịch.<br />Nhớ con suối những chiều ra tắm giặt<br />Bàn chân giẫm phải rêu trơn<br />Ngã lăn theo những hòn đá cuội,<br />Nghe La La tuôn chảy nước nghiêng trôi<br />Nghe Thạch Hãn bần thần đá rịn mồ hôi;<br />Nghe thác Lo vẫn thường gây lo lắng<br />Xoáy ầm ào giữa đôi bờ lau trắng<br />Thuyền bè qua người phải lên bờ.<br />Nhớ đêm trăng dưới tán cây thưa<br />Mắc võng đòng đưa thả hồn theo gió<br />Hát say sưa bài “Tiến quân ca”;<br />Nhớ những đêm lạnh buốt xương da<br />Trong bóng tối từng đoàn quân ra trận<br />Rầm rập bước chân rừng Ba Lòng chuyển động.<br />Hành quân đêm<br />Dội khúc hành quân đêm<br />Các anh đi<br />Không kịp ghé thăm nhà,<br />không từ giã người thân<br />Các anh đi<br />điệp điệp trùng trùng<br />Vượt núi, xuyên rừng, băng qua khe suối<br />Nòng súng chong nghiêng<br />hướng thẳng tiền phương<br />Xốc tới!<br />Đêm không trăng sao<br />Đom đóm dẫn đường các anh ra trận<br />Cả chiến khu mòn đêm không ngủ<br />Thao thức chờ nghe tin súng nổ.<br />Sương mai chưa tan, rừng Ba Lòng bỗng rộ<br />Tiếng hoan hô bộ đội diệt đồn thù.<br /><br />Nhớ Ba Lòng. Ta nhớ lắm… chiến khu!..<br /><br /></span><br /><br /><br /><span style="color:#6600cc;"><strong>VỀ THĂM THÀNH CỔ</strong> </span></span></div><div><br /><br /><span style="font-family:arial;color:#6600cc;">Anh em mình về thăm Thành cổ<br />Nhớ một thời gian khổ đã qua<br />Tám mốt ngày đêm chuyển rung lịch sử<br />Đạn bom gầm dậy đất quê ta.<br />Một thời xưa đã đi qua<br />Đêm nay phố Cổ lụa là bên nhau<br />Trăng e ấp nhìn đèn điện sáng<br />Nụ cười nghiêng duyên dáng trên môi.<br />Đẹp như Thạch Hãn sông trôi<br />Hiền như làn gió nói lời phi lao<br />Đêm Thành cổ trời cao lồng lộng<br />Ngàn sao gieo ánh sáng cho đời.<br />Đi bên em như đi trong mộng<br />Anh chạnh lòng- Thành cổ- bóng hình em. </span></div></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/5604750889174997694-7452567083966952138?l=hoxuanlaiqt.blogspot.com' alt='' /></div>Hồ Xuân Laihttp://www.blogger.com/profile/14051781023484286715noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-5604750889174997694.post-14802322845659113382007-07-01T19:44:00.000-07:002007-07-01T19:44:22.120-07:00<a href="http://2.bp.blogspot.com/_I8jBC3SRRuM/RoaJOQ5gQyI/AAAAAAAAAAM/vXTBtWqVnZo/s1600-h/862.jpg"><img id="BLOGGER_PHOTO_ID_5081900107681514274" style="FLOAT: left; MARGIN: 0px 10px 10px 0px; CURSOR: hand" alt="" src="http://2.bp.blogspot.com/_I8jBC3SRRuM/RoaJOQ5gQyI/AAAAAAAAAAM/vXTBtWqVnZo/s320/862.jpg" border="0" /></a><br /><div><span style="font-family:arial;font-size:130%;color:#cc33cc;">t</span></div><br /><div><span style="font-family:arial;font-size:130%;color:#cc33cc;">h</span></div><br /><div><span style="font-family:arial;font-size:130%;color:#cc33cc;">ơ</span></div><br /><div><span style="font-family:arial;"></span></div><br /><div><span style="font-family:arial;font-size:180%;color:#6600cc;">hồ xuân lai</span></div><br /><div><span style="font-family:arial;font-size:180%;color:#6600cc;"></span></div><br /><div><span style="font-family:arial;font-size:180%;color:#6600cc;"></span></div><br /><div><span style="font-family:arial;"></span></div><br /><div><span style="font-family:arial;"></span></div><br /><div><br /><span style="font-family:arial;"><em><span style="color:#009900;">Đã lâu ngày đi xa<br />Chẳng được nghe chèo bẻo<br />Hót “tràng sưa, trẹt rách”<br />Chạnh lòng người tha phương.<br /></span></em><strong><span style="color:#666600;">h.x.l.</span></strong></span></div><strong></strong><br /><div><br /><br /><span style="font-family:arial;"><span style="color:#6600cc;">GIAI ĐIỆU TÌNH QUÊ<br /><br />Quê hương ơi! Tình tôi luôn xao xuyến<br />Mối duyên nồng gắn bó đến ngàn muôn<br />Giai điệu hằng đêm chạnh lòng thổn thức<br />Nhớ mùa mưa nước lũ ngập trắng đồng<br />Không thể nói- tình quê không thể nói<br />Bởi đâu là khát vọng của riêng tôi…<br />Quê xa xôi mà đốt tình rực lửa<br />Quảng Trị yêu thương tôi nhớ suốt cuộc đời!<br /></span><br /><br /><br /><br /></span><span style="font-family:arial;"><span style="color:#339999;">NẮM CƠM MÈ<br /><br />Nắm cơm mè em trao bữa nớ<br />Thơm tay anh tới tận bây chừ<br />Ngon dữ rứa<br />Mần răng quên đặng<br />Nắm cơm mè<br />Em tặng<br />Bữa hành quân.<br /></span><br /><br /></span><span style="font-family:arial;"><span style="color:#66cccc;">ĂN KHOAI LANG NƯỚNG Ở QUÊ<br /><br />Ngồi bên bếp lửa vàng<br />Chờ ăn khoai lang nướng<br />Bóc lớp vỏ mỏng tang<br />Vừa ăn vừa thổi thổi<br />Khói thơm bay khắp làng…<br /><br />Một chút chi khiến ngỡ ngàng<br />Ở quê khoai nướng “thiếp”, “chàng” cắn đôi…<br /><br />Mời bạn về thăm quê tôi<br />Ăn củ khoai nướng nhớ đời tình quê…<br /><br /><br /></span><br /><br /></span><span style="font-family:arial;color:#009900;">NHỚ QUÊ<br />(theo điệu hò mái nhì)<br /><br />đi mô cũng nhớ quê nhà<br />nhớ sông Hàn gió mát<br />nhớ đồng Nà trăng trong</span></div><br /><p><span style="font-family:arial;"></span></p><br /><p><br /><span style="font-family:arial;"><span style="color:#6666cc;">ĐƯỜNG VỀ QUẢNG TRỊ<br /><br />Xe ta lướt gió ào ào<br />Cỏ cây ven lộ rào rào chạy lui<br />Đường về Quảng Trị đông vui<br />Núi rừng, sông biển đều lùi lại sau<br />Nhường đường xe vượt qua mau<br />Cho ta sớm gặp lại nhau quê nhà<br /><br /></span><br /><br /></span><span style="color:#339999;"><span style="font-family:arial;">THĂM LẠI NHÀ XƯA<br /><br />Năm chục năm trời đã trôi qua<br />Hôm nay mới được về thăm nhà<br />Gió hiu hiu nắng xế tà<br />Trước hiên nhà cũ những mà xót đau<br />Mẹ cha nào thấy bóng đâu<br />Vườn hoang cũng đượm một màu nhớ thương<br />Cúi đầu thắp mấy nén hương<br />Lệ rơi thấm đất vô thường nặng thêm<br />Tần ngần đứng lặng bên thềm<br />Nhớ bao kỷ niệm êm đềm tuổi thơ<br />Mái nhà xưa tự bao giờ<br />Hãy còn đọng mãi không mờ trong tim</span>.</span></p><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/5604750889174997694-1480232284565911338?l=hoxuanlaiqt.blogspot.com' alt='' /></div>Hồ Xuân Laihttp://www.blogger.com/profile/14051781023484286715noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-5604750889174997694.post-9046988306044200202007-07-01T19:43:00.000-07:002007-07-01T19:43:05.903-07:00<a href="http://i147.photobucket.com/albums/r311/hotinhtam/tetdinhhoivoigiadinh036.jpg"><img style="FLOAT: left; MARGIN: 0px 10px 10px 0px; WIDTH: 320px; CURSOR: hand" alt="" src="http://i147.photobucket.com/albums/r311/hotinhtam/tetdinhhoivoigiadinh036.jpg" border="0" /></a><br /><div><strong><span style="font-family:arial;color:#ff6666;">NHỮNG CHẶNG ĐƯỜNG HOẠT ĐỘNG CÁCH MẠNG</span></strong></div><div><span style="font-family:arial;"></span></div><div><span style="font-family:arial;"></span></div><div align="justify"><span style="font-family:arial;"><span style="color:#996633;">II.- HAI MƯƠI NĂM CHỐNG MỸ CỨU NƯỚC:</span><br /><br />Năm 1954, sau khi hiệp định Giơ-ne-vơ được ký kết, đang công tác tại Huyện đội Triệu Phong, được cấp trên điều về công tác tại ban Liên lạc đình chiến. Sau khi làm việc với một số đồn bót địch, trong đó có đồn Gia Độ, ngay tại địa phương, để thực hiện chủ trương tháo gỡ bom mìn và điều động phương tiện vận chuyển cán bộ và bộ đội đi tập kết. Tôi cùng Ban Liên lạc đình chiến tập kết ra Bắc, đóng tại huyện Nhu Xuân – Hà Tĩnh để chỉnh huấn và thành lập trung đoàn 271, bao gồm tiểu đoàn bộ đội địa phương Quảng Trị, tiểu đoàn 20 ở Lào về, cùng các dân quân du kích và các huyện đội tập hợp lại.<br />Đang chỉnh huấn tại Hà Tĩnh thì được tin lụt lớn, đập Mai Lâm bị vỡ và trôi mất mấy làng, phải tập trung đơn vị đi chống lụt và tiếp theo là phân tán bộ đội xuống các địa phương giúp dân cứu đói.<br />Cuối năm 1954 lại tập trung chống địch cưỡng ép giáo dân di cư vào miền Nam. Bản thân tôi được Quân khu điều động bổ sung cho Tỉnh ủy Nghệ An, làm trưởng đoàn chống cưỡng ép di cư tại xã Diễn Hạnh, một xã gồm toàn đồng bào Công giáo bị địch kích động chống cách mạng khét tiếng ngay cả trong suốt thời kỳ kháng chiến chống Pháp. Phải gian nan vất vả lắm mới thâm nhập được vào các thôn và phải mất một thời gian dài mới ổn định được tình hình Giáo dân, mặc dù có một số ra đi nhưng nhiều giáo dân vẫn tự nguyện ở lại xây dựng quê hương.<br />Năm 1955, đơn vị tập trung huấn luyện quân sự tại đồi Rạng, huyện Thanh Chương – Nghệ An, là một chính trị viên đại đội trực thuộc trung đoàn, tôi đã lãnh đạo đơn vị, giật cờ thi đua Đại đội khá nhất và bản thân tôi được tặng danh hiệu “Chiến sỹ thi đua”.<br />Năm 1956, Sau khi tham dự khoá huấn luyện quân đội chính quy hiện đại xong tôi được Quân khu (đơn vị được bổ sung lực lượng công binh, thành lập tiểu đoàn), điều động vào xây dựng hệ thống đồn Công an giới tuyến. Chỉ sau một năm, đơn vị đã xây xong bảy đồn công an nằm dọc theo bờ Bắc sông Hiền Lương, từ Cửa Tùng đến Hơi Cụ. Sau khi bàn giao hệ thống đồn công an cho Đặc khu Vĩnh Linh xong, đơn vị lại được quyết định bổ sung cho lữ đoàn Giới tuyến. Riêng bản thân tôi được Quân khu điều về làm Bí thư Đảng ủy kiêm giám đốc nông trường Nghi Văn ở Nghệ An từ năm 1957 đến 1963. Đây là nông trường thí điểm đầu tiên của quân đội trong kế hoạch tám vạn quân chuyển sang sản xuất. Nông trường gồm trên 500 quân, toàn là yếu binh và phụ nữ nhưng năm nào cũng hoàn thành các chỉ tiêu kế hoạch trên giao, bản thân được bầu là “Chiến sỹ thi đua” trong ba năm liên tiếp. Chính trong thời gian này đã có lần tự lái xe ô tô đi công tác, gây tai nạn chết người, bị Toà án nhân dân Hà Tĩnh xử phạt 3 tháng tù giam và bản thân đã chấp hành nghiêm túc. Ty Công an Hà Tĩnh đã bố trí cho ở chung phòng biệt giam với tên Phú, một trưởng toán biệt kích ngoan cố không chịu khai báo đã bị kết án tử hình, và giao nhiệm vụ là đấu tranh thuyết phục để tên Phú chịu đầu hàng khai báo. Chỉ sau ba tháng làm công tác tư tưởng, đấu tranh thuyết phục, tên Phú đã chịu đầu hàng và khai ra bọn Quốc dân đảng nằm vùng tại làng Sen Hồ huyện Hương Sơn – Hà Tĩnh, đồng thời Phú còn chịu gọi điện vào Nam kêu gọi tiếp tế vàng bạc và thực phẩm cho toán biệt kích do công an bố trí. Chính nhờ thành tích đặc biệt này mà tôi được Tỉnh ủy Hà Tĩnh tổ chức chiêu đãi mừng công và gửi công văn cho Tỉnh ủy Nghệ An, do đồng chí Võ Thúc Đồng làm bí thư, đề nghị giữ nguyên vị trí công tác, không cắt giảm tuổi Đảng trong thời gian bị tù giam. Và cũng chính qua biến cố này, tôi được Bộ Nông trường quốc doanh điều động ra làm trưởng phòng Kế hoạch dài hạn, xây dựng ngành Nông trường quốc doanh tại Hà Nội, nay là Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn.<br />Trong những năm giặc Mỹ ném bom miền Bắc tôi lại được cử vào cơ quan đại diện chỉ đạo trực tiếp các nông trường quốc doanh tại Phủ Quỳ – Nghệ An. Đến cuối năm 1971, thực hiện lệnh điều động đi B của Trung ương, theo đoàn cán bộ chính phủ do đồng chí Lê Văn Lương làm trưởng đoàn, tham gia chiến dịch giải phóng Quảng Trị. Sau khi quê hương được giải phóng, Bộ lại rút về tiếp tục làm chuyên viên kế hoạch.</span></div><div><span style="font-family:arial;"></span></div><div><em><span style="font-family:arial;color:#3366ff;">còn tiếp...</span></em></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/5604750889174997694-904698830604420020?l=hoxuanlaiqt.blogspot.com' alt='' /></div>Hồ Xuân Laihttp://www.blogger.com/profile/14051781023484286715noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-5604750889174997694.post-87219600726732281052007-07-01T19:37:00.000-07:002007-07-01T19:37:18.220-07:00<a href="http://i147.photobucket.com/albums/r311/hotinhtam/tetdinhhoivoigiadinh038.jpg"><img style="FLOAT: left; MARGIN: 0px 10px 10px 0px; WIDTH: 320px; CURSOR: hand" alt="" src="http://i147.photobucket.com/albums/r311/hotinhtam/tetdinhhoivoigiadinh038.jpg" border="0" /></a> <span style="font-family:arial;"><strong><span style="color:#ff6666;">NHỮNG CHẶNG ĐƯỜNG<br />HOẠT ĐỘNG CÁCH MẠNG<br /></span></strong><br /><span style="color:#6600cc;">I.- CHÍN NĂM KHÁNG CHIẾN CHỐNG PHÁP XÂM LƯỢC:</span><br /><br />Sau khi Cách mạng Tháng 8 năm 1945 thắng lợi, Ủy ban nhân dân cách mạng lâm thời xã Gia Độ ra đời với hai bàn tay trắng, do các ông Trần Duy làm chủ tịch, ông Trần Thưởng làm phó chủ tịch, ông Hồ Khắc làm bí thư Chi bộ kiêm chủ tịch Mặt trận Việt minh và ông Trần Sái làm ủy viên thường trực ủy ban. Nhân dân rất phấn khởi, nhưng đang bị nạn đói uy hiếp nghiêm trọng.<br /><br />Đến ngày 6 tháng 1 năm 1946, sau khi trúng cử đại biểu Hội đồng nhân dân, được bầu làm phó chủ tịch ủy ban nhân dân. Đến tháng 5 năm 1948 giữ chức Bí thư Đảng bộ xã Phong Giạ(về sau đổi tên là xã Triệu Bình).<br />Tổ chức chính quyền và đoàn thể quần chúng đang trong thời kỳ phôi thai, chưa ổn định, đã tiếp nhận đồng thời hai cuộc vận động lớn: “chống giặc đói” và “chống giặc dốt” do chủ tịch Hồ Chí Minh phát động. Chính quyền và mặt trận Việt Minh xã tranh thủ triển khai. Mặt trận tuyên truyền rộng rãi trong khắp thôn xóm. Mặt khác phân công cán bộ thâm nhập tận các nhà dân vừa vận động thực hiện hủ gạo cứu đói, vừa vận động toàn dân tham gia các lớp bình dân học vụ. Kết quả gần 70% gia đình thực hiện hủ gạo cứu đói, mỗi bữa ăn bớt lại một nắm gạo cho vào hủ, cuối tuần trút gạo đem đến trụ sở Việt minh để cứu trợ kịp thời cho các gia đình đang lâm vào tình trạng đói kém nặng nề. Từng gia đình đều tận dụng từng tấc đất để trồng rau, trồng bí chống đói trước mắt. Nhờ đó mà nhân dân đã từng bước vượt qua được nạn đói lúc bấy giờ.<br />Về chống giặc dốt, Mặt trận Việt minh đã chuyển phong trào truyền bá quốc ngữ thành phong trào bình dân học vụ và cũng được nhân dân hưởng ứng rất sôi nổi. Ngoài công tác tuyên truyền, vận động thường xuyên, Đoàn Thanh niên cứu quốc còn đi vào bề sâu, vận động người biết chữ dạy cho người chưa biết chữ. Tận dụng các vật liệu như phên nứa, nong nia, thúng mủng để viết lên đó những chữ cái, đem dựng hai bên đường để đồng bào tự giúp nhau học tập. Thanh niên còn phân công nhau gác hai đầu đường vào làng và các ngã đường vào chợ, những người qua lại đều phải đọc được một số chữ cái mới được qua đường, vào chợ. Hình thức có vẻ bắt buộc nhưng vui vẻ, nhẹ nhàng nên mọi người đều tự giác thực hiện. Nhờ vậy mà phong trào rất sôi động, mọi người động viên nhau đi học, không phân biệt trai gái, già trẻ, ai cũng muốn biết chữ để đọc báo, đọc thư, để đi bầu cử chọn người xứng đáng thay mình giúp dân, cứu nước.<br />Có thể nói toàn dân đi học chỉ trừ những người già yếu, bệnh tật. Đêm đêm bà con đốt đèn đi học, các ngõ đường làng sáng rực như sao. Ba lớp học trường làng không đủ chứa phải mượn thêm một số nhà dân để mọi người đều được đi học.<br />Ngày 23 tháng 9 năm 1945, giặc Pháp núp bóng quân đội Anh trở lại gây hấn ở Nam bộ. Toàn quốc có phong trào “Tuần lễ vàng” và từ Bắc Trung bộ trở ra có phong trào “Nam tiến”. Nhân dân Gia Độ cũng như các xã chung quanh hưởng ứng rất tích cực, nhiều thanh niên hăng hái lên đường tham gia Vệ quốc quân, nhiều bà con đã lột cả dây chuyền, hoa tai và nhẫn vàng để ủng hộ cách mạng đúc đạn đánh Tây.<br />Ngày 6 tháng 1 năm 1946, ngày lịch sử trọng đại của dân tộc, ngày toàn dân đi bỏ phiếu bầu đại biểu Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp một cách tự do, bình đẳng, không phân biệt nam nữ, từ 18 tuổi trở lên đều được tham gia bầu cử và có quyền lựa chọn người xứng đáng ra cứu dân giúp nước. Băng cờ biểu ngữ sáng rực đường làng, từng đám người lần lượt kéo về Ủy ban đông vui như ngày hội. Trước sân Ủy ban, từng nhóm người bình luận xôn xao chọn người có đức có tài. Kết quả gần 100% cử tri tham gia bỏ phiếu, bầu đủ số lượng và chất lượng theo quy định, bảo đảm luật pháp và an toàn trật tự.<br />Sau ngày bầu cử, xã Phong Giạ ra đời gồm 11 thôn: Dương Lộc, An Lợi, Đông Giám, Trung Yên, An Giạ, Giạ Độ, Xuân Thành, Giáo Liêm, Thanh Liêm, Phan Xá và Phú Tài. Hội đồng nhân dân họp phiên đầu tiên bầu Ủy ban Hành chánh xã mới gồm các ông: Nguyễn Duy - Chủ tịch, Trần Thưởng - Phó chủ tịch, Hồ Xuân Lai – Ủy viên thư ký, Lê Chiếm - Ủy viên quân sự, Trần Sái –Ủy viên tài chính, Nguyễn Tặng (Cai Tặng) – Xã đội trưởng.<br />Về Đảng: ông Phan Vị - Bí thư chi bộ, ông Hồ Đắc - Phó bí thư.<br />Về các đoàn thể: ông Hồ Sỹ Thiêm - chủ nhiệm Việt minh, ông Nguyễn Tính - Phó chủ nhiệm, ông Lê Đoàn - Bí thư Thanh niên, cô Nguyễn Thị Thơ - Hội trưởng hội Phụ nữ.<br />Năm 1947, khi Mặt trận chống Pháp lan rộng ra cả nước, Ủy ban Hành chính đổi tên thành Ủy ban Kháng chiến hành chính, viết tắt là UB.KC-HC.<br />Khoảng tháng 10 năm 1946, giặc Pháp đánh chiếm Thừa Thiên-Huế, toàn quốc có phong trào Nam tiến, ở xã có phong trào cảm tử quân, ngoài một số thanh niên lần lượt đi bộ đội, còn có một số thanh niên xung phong vào đội Cảm tử quân tham gia mặt trận Thừa Thiên-Huế, gồm có anh Trần Quang Ngọc ở Đông Giám, anh Hoàng Nam; anh Nguyễn Hải ở Gia Độ và anh Phan Trắc ở Giáo Liêm. Anh Hải hy sinh trong trận đầu đánh vào khách sạn Môranh – Huế và chỉ sau hơn một tháng anh Trắc có giấy báo tử, anh Nam, anh Ngọc hiện nay còn sống và đều là sỹ quan Quân đội Nhân dân Việt Nam đã nghỉ hưu.<br />Tháng 12 năm 1946, Pháp chiếm đóng thị xã Quảng Trị và thị xã Đông Hà. Sau khi củng cố xong đồn trại chúng bắt đầu nống ra các vùng nông thôn, tổ chức càn quét liên tục, tìm diệt cán bộ-du kích, đóng thêm đồn bót, mở rộng vùng đất kiểm soát để bắt lính, bắt phu, cướp bóc lương thực, thực phẩm, thực hiện âm mưu lấy chiến tranh nuôi chiến tranh, dùng người Việt đánh người Việt.<br />Trong thời gian này, Mặt trận kêu gọi toàn dân thực hiện 3 chủ trương lớn: Tiêu thổ kháng chiến, bất hợp tác với giặc và thực hiện khẩu hiệu “Ba không”, được nhân dân toàn xã thực hiện rất nghiêm túc. Bà con động viên nhau đập phá tất cả nhà xây, nhà gạch ngói, không để cho địch chiếm làm đồn trú, toàn xã đều thực hiện vườn không nhà trống, nhắc nhau không đi lính cho giặc, không chỉ đường cho giặc , không tiếp tế cho giặc. Thực hiện không nghe, không biết, không thấy khi giặc vào làng. Đêm đêm hàng trăm người hăng hái tham gia đi phá đường Cửa Việt và đường quốc lộ<br /><br />Tháng 2 năm 1947, địch tổ chức trận càn đầu tiên vào xã Phong Giạ, mục tiêu tìm diệt là thôn Gia Độ, nơi có cơ quan đầu não và lực lượng du kích xã đóng, đồng thời là nơi có phong trào rào làng chiến đấu mạnh, có phòng tuyến cản địch vững chắc cả trên bộ lẫn dưới sông.<br />Địch bí mật hành quân, bỏ qua các làng, xã hai bên đường, tập kết tại thôn Dương Lộc, một thôn Công giáo toàn tông, trang bị vũ khí cho một số thanh niên và huy động đồng bào mang theo quang gánh, tiến thẳng về Gia Độ. Khi gặp phòng tuyến và lực lượng dân quân du kích ngăn cản, chúng tập trung hỏa lực bắn xối xả vào làng, chia làm nhiều tốp bao vây, lùng sục, đốt nhà cướp của, hãm hiếp phụ nữ và bắn giết rất dã man, chúng xúc hết thóc lúa và bắt hết trâu bò đưa về đồn bót.<br />Về phía ta do chủ quan và thiếu kinh nghiệm, nên bị thiệt hại rất lớn, gần một trung đội du kích hy sinh, nhiều cán bộ và nhân dân bị giết, bị thương và bị bắt, trâu bò, thóc lúa và tài sản chưa cất giấu kịp bị giặc vơ vét sạch. Sau trận càn, chúng đóng đồn Hương Vệ Dương Lộc. Do Kiểm phu làm đồn trưởng, giặc còn liên tiếp càn đi quét lại nhiều lần, một số cán bộ và du kích còn lại vẫn bám trụ tại địa phương, giặc càn thì tránh ra các vùng lân cận, giặc đi thì trở lại hoạt động bình thường.<br />Khoảng tháng 5 năm 1947, địch đóng thêm đồn Gia Độ, tạo thành hệ thống đồn bốt dày đặc, bao vây quanh xã, gồm các đồn Dương Lộc, Gia Độ, Nhu Lý, Đại Hào và Bồ Bản. Lính giặc kiểm soát chặt chẽ ngày đêm, bọn phản động nằm vùng bắt đầu ngóc đầu dậy, Hội tề trốn ở các đồn bót trở về hoạt động công khai.<br />Tình hình hết sức căng thẳng, xã chủ trương để số Đảng viên, cán bộ và du kích các thôn chưa lộ mặt ở lại bám trụ xây dựng cơ sở, số còn lại di chuyển sang bên kia đường Cửa Việt, dựa vào các thôn Long Quang, Linh Yên và Chợ Cạn, ban đêm trở về xã hoạt động để khỏi mất liên lạc với dân.<br />Thời gian này lính các đồn Đại Hào và Bồ Bản thường hay phục kích trên đường Cửa Việt, lính các đồn Gia Độ, Dương Lộc ban đêm cũng thường phục kích nhiều nơi trong xã, nên vẫn có một số cán bộ, du kích tiếp tục hy sinh.<br />Được một thời gian thì Linh Yên và Chợ Cạn cũng bị địch chiếm đóng, lực lượng cán bộ và du kích xã một lần nữa lại phải di chuyển lên tiền chiến khu đóng tại thôn Trầu, xã Triệu Sơn, ban đêm lại thay nhau trở về hoạt động.<br />Việc đi lại từ chiến khu về xã gặp rất nhiều khó khăn, phải vượt đường số Một, lội qua sông Thạch Hãn và len lõi giữa các đồn bót giặc trong tình hình ca-nô giặc thường xuyên tuần tiểu trên sông, Bộ binh giặc không chỉ hay phục kích trên đường số Một mà còn thường xuyên phục kích trên các nẻo đường từ Trà Liên đến Gia Độ. Do tình hình quá căng thẳng nên có một số cán bộ, du kích bắt đầu bi quan chán nản, dần dần bỏ đi nơi khác làm ăn, một số chạy lên Ba Lòng tham gia công tác ở các cơ quan: Tỉnh đội, Công an, Thông tin, Bưu điện .v.v…Một số cán bộ, du kích chưa lộ mặt thì trở về xã ở lại với gia đình, số anh em còn lại thì kéo nhau ra bìa rừng che lán ở và trồng khoai, trồng sắn để giải quyết vấn đề lương thực trong lúc không liên lạc được với gia đình.<br />Trong thời gian này, đồng chí Phan Vị – Bí thư chi bộ bị bọn Hương vệ Dương Lộc bắt, sau đó cho về gia đình nhưng chỉ một thời gian sau thì bị bệnh chết, đồng chí Hiền thay thế nhưng sau đó cũng lên Ba Lòng làm cán bộ Thông tin của Tỉnh, đồng chí Đỗ Sĩ Thiêm, chủ nhiệm Việt Minh chạy ra Nghệ An làm cán bộ Công an, ngay từ khi giặc càn về xã. Đồng chí Nguyễn Duy – chủ tịch ủy ban – tuổi già sức yếu lại bị sốt rét nặng đã nghỉ việc. Ông Nguyễn Tặng, Xã đội trưởng, chạy lên chiến khu tham gia công tác Bưu điện tỉnh. Đồng chí Long, chủ tịch Ủy ban, thì sơ tán ở nơi nào không liên lạc được. Đây là thời kỳ khó khăn, gian khổ nhất.<br />Khoảng tháng 12 năm 1947, Thường vụ Huyện ủy về gặp anh em cán bộ, du kích xã đang ở tại Triệu Sơn. Sau khi trao đổi tình hình, đồng chí Đồng – Bí thư Huyện ủy – chỉ thị tất cả cán bộ, du kích xã phải trở về đồng bằng dựa vào cơ sở để hoạt động, không được bỏ dân. Đồng thời củng cố lại tổ chức và chỉ định tôi làm bí thư (thay đồng chí Hiền) kiêm phó chủ tịch Ủy ban Kháng chiến – Hành chính. Ông Xạ Viện (ngoài Đảng) làm chủ tịch ủy ban. Ông Nguyễn Nghiễm (Công giáo) làm chủ nhiệm Việt Minh. Ông Trần Sái và ông Đỗ Khản là ủy viên Ủy ban Kháng chiến – Hành chính. Ông Lê Chiếm là ủy viên Quân sự, phụ trách xã đội trưởng. Ông Lê Đoàn (ngoài Đảng) làm bí thư đoàn Thanh niên và một tiểu đội du kích trên mười người. Không có cán bộ phụ trách Hội Phụ nữ. Sau khi về xã một thời gian thì có cô Điểu ở Phú Tài làm hội trưởng Hội Phụ nữ. Huyện ủy giao trách nhiệm cho tôi phụ trách tổ chức đưa anh em trở về bám trụ. Khoảng một tháng sau, anh em rời chiến khu về đồng bằng, dựa vào hai thôn Lập Thạch và Trung Chỉ làm bàn đạp, nắm tình hình, bắt liên lạc với cơ sở và chuẩn bị điều kiện. Tôi về trước, ở tại thôn An Lợi nắm tình hình và chuẩn bị điều kiện cho anh em trở về.<br />Tháng 2 năm 1948, trước tết âm lịch, tất cả cán bộ và du kích xã đã có mặt đầy đủ tại địa phương, đặt trụ sở di động giữa các thôn Thanh Liêm, Phú Tài, và Hiền Lương, phân tán cán bộ du kích, ai về thôn nấy, dựa vào dân, đào hầm bí mật bám trụ tại chỗ, không thoát ly ra khỏi xã, ban đêm tập trung về trụ sở nhận công tác.<br />Công tác đầu tiên từ lúc đặt chân về xã là trừ gian diệt tề. Chỉ trong một đêm, nhờ có bộ đội địa phương và công an phối hợp, đã giải tán tất cả hội tề và bắt nhiều tên Việt gian chỉ điểm ở các thôn từ Xuân Thành, Giáo Liêm đến Phú Tài, Dương Lệ, trừ thôn Gia Độ bọn Hội tề, Hương vệ ban đêm vào ngủ trong đồn giặc. Vài ngày sau các tổ chức Hương vệ của địch đều tan rã, lần lượt ra trình diện, một số quần chúng tốt tình nguyện gia nhập lực lượng Dân quân du kích. Trừ Hương vệ ở Dương Lộc và Gia Độ. Sau một thời gian giằng co, địch lập Tề ở thôn này, ta giải tán Tề ở thôn khác, lập đi lập lại nhiều lần, cuối cùng địch không giữ được Hội Tề và ta đã tạo thành một vùng du kích chiến ngay giữa lòng địch. Chính quyền hoạt động công khai. Nhân dân sau mấy tháng sơ tán tránh giặc, lương thực tiền bạc mang theo không còn buộc phải trở về bám làng, bám đất để sống. Trong hoàn cảnh nhà cửa bị địch đốt phá, thóc lúa tài sản bị địch cướp bóc, trâu bò bị địch bắt hết, hàng chục mẫu ruộng bỏ hoang, toàn xã không một tiếng chó sủa, heo kêu, gà gáy. Nguy cơ nạn đói có thể xảy ra nghiêm trọng.<br />Trước tình hình đó, chính quyền và Mặt trận mở cuộc vận động bà con tận dụng hết đất đai trồng nhiều rau lang, bầu bí để cứu đói trước mắt, động viên nhau chăn nuôi heo, gà, vịt. Mỗi gia đình phải nuôi từ 3 – 5 con gà vịt, trong đó có một mái đẻ và từ 3 – 5 gia đình có một nhà nuôi heo, thực hiện hũ gạo cứu đói, kiên quyết bảo vệ vụ lúa sắp gặt, không để cho giặc cướp phá. Ruộng xa gặt trước, ruộng gần gặt sau, ruộng gần đồn bót thì gặt ban đêm, tổ chức cho du kích canh gác xung quanh đồn, huy động toàn dân xuống đồng gặt lúa, gặt đến đâu cất dấu đến đó. Những gia đình có nhiều thóc thì phân tán cho bà con cất dấu mỗi nơi một ít hoặc cho những gia đình đang bị đói mượn, vụ sau sẽ trả. Đồng thời vận động những gia đình khá giả góp tiền mua thêm sức kéo, kiên quyết không bỏ ruộng hoang. Nhờ vậy, nhân dân địa phương không những thoát khỏi nạn đói mà còn bồi dưỡng được sức dân, làm cho cuộc sống bà con dần dần ổn định, hăng hái tham gia đóng góp nhân tài vật lực cho kháng chiến. Đặc biệt, bà con còn hăng hái đóng thuế nông nghiệp vượt mức trên giao.<br />Trong các năm từ 1948 – 1950, mặc dù có một số cán bộ, du kích tiếp tục hy sinh, bị bắt và một số hoang mang giao động tiếp tục chạy vào đồn giặc đầu hàng đầu thú, nhưng khu du kích trong lòng địch vẫn giữ vững, cơ sở quần chúng vẫn được củng cố và mở rộng, tổ chức Đảng vẫn phát triển khắp nơi (trừ thôn Dương Lộc) ; phong trào cách mạng của quần chúng cũng từng bước được củng cố và phát triển.<br />Đặc biệt toàn xã chỉ có thôn Dương Lộc là vùng trắng, không có cơ sở Đảng cũng như cơ sở quần chúng.<br />Khoảng giữa năm 1948, Huyện ủy chỉ thị bất cứ giá nào cũng phải xây dựng cho được cơ sở ở Dương Lộc, không để cho giặc nắm hết dân để thực hiện âm mưu, chia rẽ Lương - Giáo. Cấp ủy Đảng họp bàn nhiều lần vẫn chưa tìm ra biện pháp. Cuối cùng chỉ còn cách chính quyền gửi thư triệu tập hai vị Hội đồng nhân dân cũ là ông Chánh Thiệp hiện làm Chánh tổng và ông Kiểm phu hiện là Hương vệ Trường và mời thêm ông Thất Đệ là người cao tuổi có uy tín nhất với nhân dân Dương Lộc, hiện đang làm Lý trưởng, ra gặp Ủy ban vào lúc 12 giờ đêm tại một lăng mộ giữa cánh đồng Dương Lộc, giáp với thôn An Lợi để trao đổi một số công tác cần thiết. Đây là một đòn tâm lý, nếu không dám ra gặp Ủy ban, thì ít nhất cũng cảnh cáo cho bọn phản động tay sai biết Việt Minh vẫn còn tồn tại, chính quyền cách mạng vẫn hoạt động giữa lòng dân và sẵn sàng trừng trị bất cứ ai cam tâm làm tay sai cho giặc, phản bội tổ quốc, giết hại nhân dân.<br />Kết quả các ông Chánh Thiệp, Thất Đệ chấp hành nghiêm túc, tìm gặp cán bộ chính quyền đúng thời gian, tại địa điểm quy định. Các ông trên đã cung cấp cho chính quyền một số tình hình địch và cam đoan không bao giờ phản dân hại nước. Từ đó bọn Hương vệ đồn Dương Lộc không còn hung hăng như trước nữa và ta cũng đã xây dựng được một số cơ sở quần chúng. Nhờ vậy mà cuối năm 1948 ta đã tiêu diệt đồn Dương Lộc mà không tốn một viên đạn<br />Sau trận này địch vẫn ngoan cố tổ chức lại lực lượng Hương vệ Dương Lộc và củng cố lại đồn bót vững chắc hơn nhưng chỉ sau một thời gian ngắn, nhận được nguồn tin do cơ sở quần chúng cung cấp, du kích xã đã phối hợp với một tổ Công an xung phong, tổ chức trận đánh phục kích trên đoạn sông giữa hai thôn Trung Yên và An Giạ, bắn chìm một đò Hương vệ chở bọn phản động Dương Lộc lên Đông Hà, bắn chết một Hương vệ, thu một khẩu súng trường và một cặp tài liệu đưa về Công an huyện. Từ đó về sau đồn Hương vệ Dương Lộc không dám hung hăng như trước mặc dù Kiểm phu vẫn tiếp tục phụ trách đồn trưởng.<br />Trong thời gian địch đưa Hội tề vào đồn ở để tránh sự khủng bố của ta, cấp ủy Đảng chủ trương bố trí một số quần chúng tốt và Đảng viên chưa lộ mặt ra làm Hội tề, vào ở đồn Gia Độ để nắm tình hình và phối hợp làm công tác binh vận, đồng thời bố trí mỹ nhân kế bám sát Cai Sướng và Cai Giành là hai tên đồn trưởng và đồn phó.<br />Bên ngoài Mặt trận và các đoàn thể phát động phong trào vận động binh lính địch công khai, rộng rãi bằng nhiều hình thức: truyền đơn, khẩu hiệu dán rải khắp nơi kể cả những nơi gần đồn giặc, tổ chức các đêm văn nghệ quần chúng, truyền miệng ca dao hò vè, phát thanh kêu gọi binh lính địch trong các đồn bót, vận động gia đình binh lính địch đấu tranh kêu gọi chồng con quay súng trở về. Lực lượng du kích kết hợp quấy rối liên tục làm cho địch mất ăn mất ngủ, hoang mang dao động để làm áp lực cho cơ sở nội tuyến hoạt động.<br />Dần dần tại đồn Gia Độ, cơ sở của ta đã bắt liên lạc với Bếp Lương, từ Bếp Lương đã móc nối được với Cai Giành và Cai Sướng.<br />Đầu năm 1949 ta đã xây dựng được một tổ binh vận nội tuyến do Cai Sướng và Cai Giành phụ trách nằm ngay trong lòng địch. Tình hình đã chín muồi, Cai Sướng và Cai Giành xét thấy để lâu sẽ không có lợi và nguy hiểm đến tính mạng nên chúng đề nghị ta tổ chức đánh đồn mà không cần bộ đội chủ lực, chỉ cần lực lượng du kích xã thu dọn chiến trường là đủ. Nhiệm vụ đánh đồn do cơ sở nội tuyến giải quyết, bên ngoài không cần nổ súng. Tôi báo cáo về huyện xin ý kiến, Huyện ủy đồng ý nhưng huyện đội sợ bị phản địch vận nên đề nghị hoãn lại để kiểm tra thêm và cử cán bộ địch vận về xã gặp cơ sở nội tuyến để nắm tình hình. Nhưng chỉ sau một tháng vào ra gặp cơ sở nội tuyến, do chủ quan đã làm lộ cơ sở nên gặp trở ngại không lấy được đồn Gia Độ, vì sau khi cơ sở bị lộ hơn một tháng, toàn bộ lính đồn Gia Độ bị điều về thị xã và thay thế bằng một trung đội lính Bảo an, do tên thượng sỹ Thắng chỉ huy dưới quyền hai tên cố vấn Pháp.<br />Cuối năm 1949 và đầu năm 1950, du kích xã cùng với toàn dân tổ chức bao vây đồn Gia Độ. Chỉ trong một đêm, đồng bào các thôn đã góp tre rào kín chung quanh đồn, du kích bố trí bắn tỉa ngày đêm, giam chân giặc hơn một tuần lễ. Cuối cùng địch cho máy bay đến ném bom mới giải tỏa được.<br />Đầu năm 1950, Huyện chủ trương nhập hai xã Phong Đăng và Phong Giạ thành một xã lớn, lấy tên là Triệu Bình, bao gồm các thôn: Đại Hòa, Phúc Lộc, Dương Lệ Đông, Dương Lệ Văn, Dương Lộc, An Lợi, Đông Giám, Trung Yên, An Giạ, Gia Độ, Xuân Thành, Giáo Liêm, Thanh Liêm, Phan Xá, Phú Tài, Hiền Lương, Quảng Điền và Quảng lượng. Đồng thời chỉ định tổ chức bộ máy gồm: đồng chí Hồ Xuân Lai ở Gia Độ làm bí thư Đảng ủy, đồng chí Vịnh ở Dương Lệ Văn làm phó bí thư, đồng chí Phan Long ở Giáo Liêm làm chủ tịch Ủy ban KC-HC, đồng chí Trầm ở Phúc Lộc làm phó chủ tịch, đồng chí Tấn ở Giáo Liêm làm Ủy viên UB phụ trách Xã đội trưởng, đồng chí Cử ở Dương Lệ và đồng chí Cơ ở Giáo Liêm làm Xã đội phó, đồng chí Trần Sái ở Gia Độ và đồng chí Đỗ Khản ở Phú Tài là ủy viên Ủy ban KC-HC, anh Nguyễn Hưng (quần chúng) ở Gia Độ làm trưởng ban B.D.H.V, anh Dương (quần chúng) ở Dương Lệ Văn làm trưởng ban Thông tin. Khối đoàn thể: ông Nghiễm (Công giáo) ở Thanh Liêm làm chủ nhiệm Việt Minh, ông Lê Đoàn (quần chúng) ở An Giạ làm phó chủ nhiệm, đồng chí Hồ Sỏ ở Gia Độ làm Bí thư đoàn Thanh niên, đồng chí Nguyễn Thị Huế ở Quảng Điền làm hội trưởng Hội Phụ Nữ. Lực lượng dân quân du kích đã phát triển thành một đại đội.<br />Năm 1953, Đảng Cộng Sản đổi tên thành Đảng Lao Động Việt Nam, ra hoạt động công khai, đồng chí Vịnh làm bí thư Đảng ủy thay đồng chí Lai do Huyện ủy điều động tăng cường cho Ban chỉ huy Huyện đội Triệu Phong. Tiếp theo, Mặt trận Việt Minh đổi thành Mặt trận Liên Việt, Đoành Thanh niên cứu quốc đổi thành Đoàn Thanh niên Lao Động và Hội Phụ nữ cứu quốc đổi thành Hội Liên hiệp Phụ nữ.<br />Đầu năm 1950, quân đội ta mở chiến dịch khai thông biên giới và sau chiến dịch biên giới mở nhiều chiến dịch đánh mạnh ở đồng bằng Bắc bộ và đánh lên Tây Bắc, mở đường chuẩn bị cho chiến dịch giải phóng Điện Biên Phủ. Để bảo đảm cho quân đội ta ăn no đánh thắng, Trung ương phát động phong trào đóng thuế Nông nghiệp và đi dân công hỏa tuyến. Đồng bào địa phương tham gia hưởng ứng rất sôi nổi, bà con động viên nhau phơi khô quạt sạch, đóng nhanh, đóng đủ để góp phần đánh thắng quân thù, nhân dân tự giác hăng hái gánh thóc đến trụ sở Ủy ban đóng thuế, đảm bảo thời gian và vượt mức quy định. Nhiều bà con ở các vùng bị địch kiểm soát như Gia Độ và Dương Lệ Văn, đêm đêm cũng gánh thóc ra vùng tự do nộp thuế. Phong trào đóng thuế Nông nghiệp năm 1950 có hai thôn được huyện biểu dương khen thưởng là thôn Phú Tài (đóng nhiều nhất) và thôn Xuân Thành (đóng nhanh nhất).<br />Thuế thu đến đâu nộp ngay đến đó, không tập trung nhiều tại xã để tránh bị địch cướp phá. Do vậy, cứ vài ba đêm lại phải huy động dân công gánh thóc lên chiến khu để nộp. Đây là một việc hết sức khó khăn, nguy hiểm, phải đi suốt đêm, len lỏi qua nhiều đồn bót, lội qua sông Thạch Hãn, vượt qua đường số Một trong hoàn cảnh địch thường cho ca-nô tuần tiểu trên sông, Bộ binh địch thường tổ chức phục kích trên các nẻo đường. Đồng bào ta vẫn không quản ngại gian khổ, hy sinh, chỉ cần nghe gọi là đi mà không một ai né tránh. Anh Đạt – một thanh niên ở thôn Thanh Liêm – đã phải hy sinh do bị địch phục kích khi đang gánh thóc thuế vượt qua đường số Một.<br />Cuối năm 1952, địch đóng thêm đồn Hương vệ Phú Tài và lô-cốt dưới làng Gia Độ, tình hình càng khó khăn phức tạp thêm nhưng tinh thần nhân dân vẫn lạc quan, phấn khởi, nhiều phong trào cách mạng của quần chúng vẫn hoạt động sôi nổi.<br />Năm 1953, lực lượng chủ lực của địch bị thu hút ra chiến trường chính ở miền Bắc, ở miền Nam chúng tổ chức càn quét ra các vùng tự do để bắt lính bù vào chỗ trống, nhưng đi đến đâu cũng bị quân ta chặn đánh quyết liệt nên chúng co lại, tập trung bắt lính ở các vùng địch hậu. Trước tình hình đó, đồng bào ở các vùng địch hậu đều có phong trào đấu tranh chống bắt lính rất quyết liệt. Một hôm, ở thôn Gia Độ, đồn thông báo cho tất cả thanh niên tập trung tại đồn để đăng ký đi lính, bà con đã tìm cách cho con em trốn thoát, suốt ngày không có một thanh niên nào đến đăng ký. Tối đến chúng bao vây toàn thôn, lục soát từng nhà bắt hết thanh niên và cả một số nông dân đưa về tập trung tại đồn để đưa lên thị xã đi lính. Đồng bào cả thôn đã kéo đến bao vây trước cổng đồn, đấu tranh suốt đêm đòi trả chồng con về với gia đình. Sáng hôm sau, địch bắt đầu đàn áp để đưa số người bị bắt xuống đò chở về thị xã. Bất chấp dùi cui, báng súng, bà con lăn xả vào níu kéo, lợi dụng tình hình hỗn loạn một số thanh niên đã trốn thoát được, số còn lại bị chúng áp giải xuống đò, bà con đã lội cả xuống sông kéo đò lại làm một số đò bị chìm, cả lính đồn lẫn thanh niên bị rơi xuống sông, họ bơi lội nhốn nháo, gây cảnh náo loạn trên sông và lại thêm một số thanh niên nữa lội được vào bờ trốn thoát. Số còn lại chúng tiếp tục chở lên hướng thị xã Đông Hà. Bà con vẫn động viên nhau sang đò Ngang chạy bộ lên Đông Hà tiếp tục đấu tranh. Đến Đông Hà thì chúng đã dồn thanh niên lên xe chuẩn bị đưa vào thị xã Quảng Trị, bà con nằm lăn ra đường cản trở không cho xe chạy. Cuối cùng số thanh niên này cũng lần lượt nhảy xuống xe trốn thoát.<br />Để trả thù, tối hôm đó địch nã pháo về thôn Gia Độ làm một số bà con bị thương vong. Phong trào chống bắt lính của bà con thôn Gia Độ năm 1955 được Chính phủ tặng Huân chương hạng ba do Đặc khu Vĩnh Linh giữ vì lúc bấy giờ không thể chuyển vào Nam được.<br />Trong hai năm 1953 – 1954 để chia lửa với chiến trường chính, bộ đội địa phương của ta tập kích liên tiếp đánh vào các đồn bót địch. Toàn Tỉnh có phong trào đi Dân công hỏa tuyến, xã Triệu Bình đêm đêm có hàng trăm người đi Dân công phối hợp với bộ đội thu dọn chiến trường, vận chuyển lương thực ra trạm trung chuyển tại Quảng Bình và gánh vũ khí, bom đạn trở về cho chiến trường Quảng Trị và Thừa Thiên – Huế.<br />Tháng 7 năm 1954, thực hiện hiệp định Giơ-ne-vơ, cán bộ và du kích xã có lệnh tập kết ra Bắc. Cấp ủy xã quyết định chọn một số cán bộ và du kích các thôn chưa lộ mặt ở lại nằm vùng để xây dựng cơ sở chuẩn bị cho tình hình mới theo chỉ thị của cấp trên. Trong đó có một số Đảng viên và cán bộ chủ chốt ở lại để chỉ đạo phong trào, gồm có: đồng chí Vịnh là Bí thư Đảng ủy, đồng chí Sái là Ủy viên Ủy ban, đồng chí Tôn – Xã đội phó, anh Doàn là cán bộ Mặt trận .v.v…<br />Sau một thời gian đồng chí Vịnh và đồng chí Tôn bị địch bắt, đồng chí Sái và anh Doàn đầu thú giặc. Ngoài ra còn có anh Phan Hy ở Giáo Liêm, Xã đội phó, được bố trí cho vào thị xã từ cuối năm 1948, làm sỹ quan một đơn vị lính Nhảy dù của Pháp, năm 1952, bị Pháp bắn chết tại Đông Hà vì là cơ sở nội tuyến của một đơn vị Quân đội Nhân dân Việt Nam bị địch phát hiện.<br /><br />Tóm lại, suốt thời kỳ chống thực dân Pháp xâm lược, cán bộ và nhân dân địa phương đã chịu đựng biết bao đau thương, mất mát, nhưng cũng đem lại cho quê hương biết bao kỳ tích vẻ vang. Đó là sản phẩm của truyền thống yêu nước và tinh thần hy sinh dũng cảm của quần chúng nhân dân kết hợp sự lãnh đạo nhạy cảm, sáng suốt của cấp ủy Đảng. Ngoài ra còn một vấn đề không thể phủ nhận, đó là công tác tuyên truyền vận động của Mặt trận cùng các tổ chức đoàn thể, không những phù hợp với lòng dân mà còn bằng nhiều biện pháp thâm nhập tận các nhà dân.<br />Công tác tuyên truyền vận động trong giai đoạn này có nhiều thuận lợi, hoạt động công khai, có sự chỉ đạo hướng dẫn của cấp trên và tiếp cận kịp thời các chỉ thị, nghị quyết của Đảng. Tuy vậy, Mặt trận và các đoàn thể cũng không quên vận dụng hình thức ca dao, hò vè trong thời kỳ hoạt động bí mật để tuyên truyền vận động quần chúng. Vì đây là một hình thức tuyên truyền dễ nghe, dễ hiểu, dễ nhớ và dễ thực hiện, rất thích hợp với đại chúng.<br />Để giúp nhau vượt qua nạn đói, bà con thường động viên nhau:<br />- Nhiễu điều phủ lấu giá gương<br />Người trong một nước phải thương nhau cùng<br /><br />- Bầu ơi thương lấy bí cùng<br />Tuy rằng khác giống nhưng chung một giàn.<br /><br />Thực dân Pháp không những bóc lột dân ta đến tận xương tủy, mà chúng còn hạn chế việc học hành, làm cho nhân dân ta vừa đói cơm vừa đói chữ để dễ bề cai trị. Chính vì vậy, khi phát động phong trào Bình dân học vụ trong toàn dân, bà con đã hưởng ứng rất sôi nổi:<br /><br />- Rủ nhau đi học I – TờXem tin, đọc báo, đọc thơ rõ ràng. - Rủ nhau đi học I – OMỗi ngày một chữ, con bò cũng thông - Này bà, này mẹ, này chaNày là em ruột, này là em dâu I – Tờ chắp tiếng, chắp câuQuanh bàn xúm xít giúp nhau đánh vần.<br /><br />Vàng là thứ tài sản quý báu nhất, nhưng trong tuần lễ Vàng, nhân dân còn thấy “độc lập, tự do” còn quý hơn vàng, đã động viên nhau:<br /><br />Quyên vàng đúc đạn đánh Tây<br />Đeo vàng, Tây đến vạ lây, ích gì.<br /><br />Khi giặc Pháp tràn vào thôn xóm, chúng hãm hiếp, cướp bóc rất dã man không chừa một thứ gì kể cả heo gà, trâu bò, lương thực. Nhân dân căm thù vạch mặt:<br /><br />Cắc bụp, cắc bụp xoà<br /></span><p align="justify"><span style="font-family:arial;">Ba thằng giặc Pháp bắt gà, bắt heo </span></p><br /><p align="justify"><span style="font-family:arial;">Cắc bụp, cắc bụp xèo </span></p><br /><p align="justify"><span style="font-family:arial;">Ba thằng giặc Pháp bắt heo, bắt gà.<br />Sau khi giặc Pháp chiếm đóng thị xã Quảng Trị, đêm đêm xã huy động hàng trăm dân công tham gia phá đường Cửa Việt. Trong lao động mệt nhọc, bà con thường động viên nhau bằng những câu thơ “phá đường” của Tố Hữu:<br /><br />- Hì hà hì hục<br />Lục cục lào cào<br />Anh cuốc em đào, đá nhào đất lở.<br /><br />- Nào anh bên trai<br />Nào em bên nữ<br />Ta thi nhau thử, ai tài hơn ai<br />. . . . . . . . . . . . .<br /><br />Trong những lúc khó khăn gian khổ nhất, đồng bào địa phương vẫn luôn hướng về Hồ Chủ tịch:<br />Cụ Hồ với dân<br />Như chân với tay<br />Như chày với cối<br />Như cội với cành<br />Toàn dân dốc một lòng thành<br />Làm tròn nhiệm vụ để tỏ tấm lòng Cụ thương dân<br /><br />Khi giặc tràn về thôn xóm, một số người bất mãn hay vì sợ chết đã vội vã đầu hàng, chạy theo làm tay sai cho giặc, nhân dân và cả người thân của họ cũng nhắn nhủ:<br />- Nghèo thì ăn sắn ăn khoaiAi ơi đừng có theo loài Việt gian<br />- Có công với nước mới vinhCó công với giặc người khinh suốt đời.<br /><br />Hàng ngày các đồn bót giặc chung quanh, thỉnh thoảng chúng bắn đạn pháo vu vơ ra cánh đồng, ngăn không cho dân cày cấy làm ăn nhưng đồng bào ta vẫn kiên quyết không chịu bỏ một tấc đất hoang:<br /><br />Đùng đùng Tây bắn ca-nông<br />Vườn rau ta trồng ta cứ trồng thêm<br />Đùng đùng Tây bắn vang rền<br />Ruộng đồng ta vẫn cày thêm cứ cày<br /><br />Phá hoại sản xuất không được chúng quay sang cướp thóc tại nhà, sau mỗi vụ gặt chúng lùng sục vào các thôn xóm lấy cớ dân nuôi Việt Minh để cướp thóc lúa, nhưng nhân dân cũng đã có cách chống lại:<br /><br />Thằng Tây muốn cướp lúa ta<br />Đến đây du kích không tha chúng mày<br />Phơi khô ta lại đấu ngay<br />Thử coi bọn mày có cướp được không<br /><br />Trong phong trào vận động thanh niên nhập ngũ ở đâu cũng nghe thấy rộn ràng lời ca tiếng hát động viên thúc giục lẫn nhau:<br /><br />- Mù u ba thử mù uLính ta, ta tình nguyện, lính thù ta chẳng đi.<br />- Anh đi gìn giữ non sôngTóc xanh em đợi, lòng son em chờ.<br />- Chồng người vì nước xông phaChồng em ở nhà gà đá gãy chân.<br />-<br />Không chỉ thanh niên mà cả thiếu niên, phụ lão cũng hăng hái tòng quân diệt giặc:<br /><br />- Hôm qua bộ đội đi ngangEm chạy vào làng tặng một rỗ khoaiHôm nay bộ đội về làng<br />Em chạy vội vàng xin được tòng quân.<br />- Già gì ? Già tóc già râuTinh thần đánh Pháp ta đâu có giàCon đi bộ đội phương xaCòn lão ở nhà làm lính dân quân.<br /><br /><br />Nhân dân gọi bộ đội là lính cụ Hồ, có người còn gọi là con cụ Hồ nên càng kính trọng cụ Hồ bao nhiêu thì nhân dân càng thương mến anh lính cụ Hồ bấy nhiêu:<br /><br />- Cụ Hồ dân kính, dân yêuCòn anh bộ đội dân chiều, dân thương.- Cụ Hồ có vạn người conCác anh bộ đội là con cụ Hồ.<br /><br />Nhân dân rất thông cảm những người đi lính cho giặc có nhiều hoàn cảnh khác nhau, phần đông là những người bị bắt buộc hoặc vì sợ chết, vợ con họ đều là những nạn nhân của chiến tranh nên bà con không định kiến, ghét bỏ mà con tới lui thăm viếng, an ủi động viên và mong muốn chồng con họ sớm nhận ra lẽ phải quay súng trở về với gia đình, làng xóm.<br /><br />- Làm người mà chẳng biết suyĐến khi nghĩ lại còn gì là thân- Anh mau quay súng trở vềĐừng đi theo giặc đánh thuê hại nòiMẹ cha nhục nhã anh ơiLàm sao tránh khỏi miệng đời cười chê- Anh ơi chớ dại lỡ lầmLương tâm bán rẻ đi cầm súng TâyMáu người thân vấy đầy tayHại dân, hại nước, tội này ai thaVề đi sống với mẹ chaVợ con sum họp, cửa nhà yên vuiTội gì theo giặc anh ơiNgàn năm bia miệng người đời cười chê.<br /><br />Trong phong trào hậu phương thi đua với tiền phương, đồng bào toàn xã bất chấp súng đạn, không ngại khó khăn, hăng hái đóng thuế Nông nghiệp và xung phong đi Dân công hỏa tuyến với khí thế rất sôi nổi.<br /><br />- Tiền phương bộ đội thi đuaĐánh cho giặc Pháp chạy thua rụng rờiHậu phương đóng thuế kịp thờiĐể cho Pháp chết gấp mười, gấp trăm.- Nắng chiều sớm nở hoa cauĐóng nhanh, lúa tốt là mau thắng thù.- Chị em đã quyết chẳng chùnHai vai áo ướt lội bùn đường trơnĐường trơn thì mặc đường trơnEm gánh thóc thuế chẳng sờn đôi vai<br /><br />- Dân vì tổ quốc thân yêu</span></p><p align="justify"><span style="font-family:arial;">Ở đâu có giặc vạn suối ngàn đèo cũng qua</span></p><br /><p align="justify"><span style="font-family:arial;">Sá gì bom đạn gian lao</span></p><br /><p align="justify"><span style="font-family:arial;">Sá gì vực thẳm núi cao chập chùng<br />Sá gì đêm tối mịt mùng<br />Dân công hỏa tuyến bạn cùng suối khe<br />Biết bao nhiêu chuyến đi về<br />Vì lòng đã nặng lời thề nước non<br /><br />Vạn đò ngã ba Gia Độ sơ tán xuống Cồn Nôông dưới sự chỉ đạo của anh Thái, Hội đồng nhân dân xã, là chiếc cầu nối giữa đôi bờ Gia Độ với Vinh Quang, Mai Xá, sẵn sàng đưa đón cán bộ và bộ đội sang sông mỗi khi cần thiết. Đặc biệt có vợ chồng anh Hoàng Mốc (thường gọi là Mốc con) ở xóm Đò thôn Gia Độ, nhà anh ở gần bờ sông. Anh làm nghề chăn vịt có chiếc thuyền nan, đã sẵn sàng đưa đón cán bộ và du kích xã sang sông, lặng lẽ trong đêm tối mịt mùng, bất chấp gió to sông rộng và ca-nô giặc thường xuyên kiểm soát. Cảm phục tinh thần dũng cảm của anh, có cán bộ tặng anh mấy vần thơ:<br /><br />Tay chèo nhẹ khỏa sông trăngĐưa anh cán bộ qua sông đêm ngàyMặc ca-nô với tàu bayCăm thù giặc Pháp, góp tay chống chèo.<br /><br />Sau chiến thắng Điện Biên Phủ, hòa bình lập lại, anh chị em cán bộ và du kích xã phải tập kết ra Bắc theo quy định của hiệp định Giơ-ne-vơ, bà con ngậm ngùi đưa tiễn, đứng chật bờ sông. Khi thuyền rời bến, với giọng hò quê hương tha thiết, bà con gửi gắm lòng tin của đồng bào quê hương đối với vị lãnh tụ kính yêu của dân tộc.<br /><br />Nước dưới sông khi dâng khi cạn<br />Trăng trên trời khi sáng khi lu<br />Các anh ra miền Bắc thưa với Cụ Hồ<br />Lòng dân miền Nam vẫn tròn<br />Vành vạnh như chiếc nón bài thơ đội đầu…<br /><br />Ôn lại những chặng đường sóng gió của quê hương, chúng ta rất trân trọng tự hào, nhưng cũng đọng lại trong lòng chúng ta biết bao thương tiếc đau buồn. Đồng bào ta đã chịu đựng biết bao hy sinh mất mát, cha ông chúng ta biết bao người đã ngã xuống trên mảnh đất thân yêu để chúng ta có cuộc sống hôm nay và muôn đời cho con cháu mai sau. Dưới đây là một số người (chưa đầy đủ) mãi mãi không bao giờ trở lại với chúng ta nữa:<br /><br />Thôn An Lợi:<br />- Anh Phàn (ở tại Đông Giám): du kích, hy sinh tại thôn Gia Độ.<br /><br />Thôn Đông Giám có các anh:<br />- Trần Quang Tăng: Bộ đội Nam tiến. Hiện còn sống ở thành phố Hồ Chí Minh.<br />- Trần Quang Diễn: Cảm tử quân. Hiện còn sống ở thành phố Hồ Chí Minh. - Anh Thân: Bộ đội đã hy sinh.<br /><br />Thôn An Giạ có anh:<br />- Lê Chiếm: Xã đội trưởng, bị địch bắt và thủ tiêu ở đồn Gia Độ.<br /><br />Thôn Gia Độ có các anh:<br />- Đái Xuyến: Du kích, hy sinh tại Gia Độ. - Hồ Ninh: Du kích, hy sinh tại Gia Độ. - Hồ Dạc: Du kích, bị địch giết tại Mã Nánh, Gia Độ. - Nguyễn Toàn: Du kích, hy sinh tại Gia Độ. - Nguyễn Hẹ: Du kích, bị địch phục kích bắn chết tại đập Xuân Thành. - Hồ Khắc: Cách mạng lão thành, bị địch bắt chặt đầu cắm tại cầu Đại Hào. - Trần Thưởng: Cách mạng lão thành, hy sinh tại Gia Độ. - Nguyễn Y: Cách mạng lão thành, địch bắt vác đạn đi càn, do không vác nổi nên đã bị chúng bắn chết. - Nguyễn Lẫm: Cách mạng lão thành, hy sinh tại Gia Độ. - Hoàng Đồng (Đồng Lạn): Cán bộ, hy sinh tại Gia Độ - Hồ Sỏ: Cán bộ, bị địch bắn chết tại thôn Giáo Liêm. - Hoàng Phùng: Cán bộ, hy sinh tại Gia Độ. - Nguyễn Thoan: Cán bộ, bị địch bắt và thủ tiêu mất tích<br />- Nguyễn Hưng: trúng đạn ca-nông hy sinh tại Phú Tài.- Trần Oanh: Cán bộ, bị địch bắt và thủ tiêu mất tích.- Trần Hựu: Cán bộ, bị địch bắt và thủ tiêu mất tích.- Hồ Sành: Cơ sở địch vận, đã từng bị địch bắt. Hiện nay đang còn sống.- Hồ Dục: Cơ sở địch vận, bị địch bắt và thủ tiêu.- Nguyễn Thị Trương: Cơ sở địch vận, bị địch bắt và thủ tiêu.- Nguyễn Duy: Cách mạng lão thành, chết tại Phú Tài do bệnh sốt rét.- Hồ Trử: Cán bộ, bị thương nặng được đưa ra điều trị tại Nghệ An.- Hồ Cặn: Du kích, bị thương nặng được đưa ra điều trị tại Nghệ An.<br />Thôn Giáo Liêm có các anh:- Phan Tải (lấy tên con): Cán bộ xã đội, hy sinh tại Gia Độ.- Phan Thắng: Xã đội trưởng, hy sinh tại Giáo Liêm.- Phan Hy: Cơ sở địch vận, bị địch xử bắn tại Đông Hà.<br />Thôn Thanh Liêm gồm có:- Bà Cháu (lấy tên con): Cán bộ Phụ nữ, bị địch bắn chết tại Thanh Liêm.- Anh Đạt: Dân công hỏa tuyến, bị địch phục kích bắn chết tại đường số Một.<br />Thôn Phú Tài có:- Đỗ Cáo: Cơ sở địch vận, hy sinh tại đồn Phú Tài khi quân ta đánh đồn bị địch ném lựu đạn vào chỗ anh đang nấp.<br />Và cũng vì mảnh đất quê hương mà đã có biết bao đồng chí, đồng bào không quản ngại hy sinh gian khổ đào hầm bí mật nuôi giấu và làm tai mắt cho cán bộ, du kích xã như:<br />Thôn Dương Lộc:<br />Ông Từ, một Giáo dân, mặc dù có hai con bị bắt làm Hương vệ nhưng ông là một cơ sở quần chúng tốt, đã cung cấp cho ta nhiều nguồn tin tức có giá trị, giúp bộ đội ta tiêu diệt đồn Dương Lộc không tốn một viên đạn.<br /><br />Thôn An Lợi:<br />Các gia đình đồng chí Bích, đồng chí Thùy và đồng chí Oa mặc dù ở trong vùng địch, tự do đi lại, kiểm soát gắt gao nhưng vẫn luân phiên nhau nuôi giấu đồng chí Hồ Xuân Lai (Bí thư Đảng ủy) mấy tháng trời để chuẩn bị cho cán bộ, du kích trở về bám trụ.<br /><br />Đồng chí Tân, một thợ may cạnh đường gần chợ là nơi thu lượm được nhiều tin tức của địch và bọn phản động để cung cấp cho chính quyền. Chính anh Tân là người cung cấp tình hình cho ta đánh chìm chiếc đò Hương vệ trên đoạn sông giữa Trung Yên và An Giạ.<br />Thôn Gia Độ:<br />Là thôn có đồn giặc đóng, bị địch o ép và kiểm soát rất chặt chẽ, bọn chỉ điểm công khai hoạt động, nhiều gia đình có chồng con bị địch bắt đi lính, nhưng vẫn có nhiều bà con đào hầm bí mật trong nhà để nuôi giấu cán bộ. Có những nhà không dám đào hầm bí mật nhưng vẫn là cơ sở tốt, sẵn sàng che giấu cán bộ, du kích những lúc cần thiết như các gia đình ông Hoàng Thí, ông Hoàng Ninh, anh Hoàng Chương, anh Hoàng Mốc (Mốc Chiêm), ông Hồ Khoa, ông Hồ Kinh, ông Thành (Côốc), ông Hồ Lượng (Lượng Hỉm), chị Hồ Thị Cầm, bà Nguyễn Y (Bát Y), anh Nguyễn Thống (Duy) và ông Trần Tốn .v.v…<br />Thôn Trung Yên: Ít dân, chung quanh là sông bao bọc mà cũng có hai gia đình đào hần che giấu cán bộ, đó là gia đình ông Trương Đỉnh và gia đình đồng chí Trương Trinh.<br /><br />Thôn Xuân Thành: Có gia đình bà Sâm và gia đình đồng chí Thôn Trưởng.<br /><br />Thôn Giáo Liêm: Có các gia đình như gia đình đồng chí Thừa (Meo), gia đình ông Mục Cừ, gia đình nữ đồng chí Tải (tên con) và đồng chí Thôn Trưởng.<br /><br />Thôn Thanh Liêm: Có gia đình bà Cháu (tên con), bà Tôn (tên con), bà Mục Kiển và bà Nậy.<br /><br />Thôn Phan Xá: Có các gia đình đồng chí Ngọc, đồng chí Ngữ, ông Mục Vỷ (Giáo dân) và ông Thợ Cần (thợ rèn).<br /><br />Thôn Phú Tài: Có các gia đình đồng chí Ngô Cà, đồng chí Nguyễn Hy, đồng chí Đỗ Cáo, đồng chí Ngô Khả, nữ đồng chí Khản (tên chồng) và bà Xạ Viện…<br /><br />Ngoài ra còn có nhiều cán bộ, du kích và bộ đội đã hy sinh, không ít đồng bào, đồng chí nuôi giấu cán bộ du kích xã khắp các thôn xóm suốt chín năm kháng chiến chống Pháp chưa phát hiện được.<br /><br />Bên cạnh những người đã ngã xuống vĩnh viễn trên mảnh đất thân yêu, nhiều gia đình đã tìm mọi cách nuôi giấu cán bộ du kích trước mũi súng quân thù, nhưng cũng có một số ít người vì sợ chết, không chịu được gian khổ hy sinh đã phản bội đầu hàng, đầu thú giặc, để lại những vết nhơ trong lịch sử như các tên:<br />- Trần Bờ ở Gia Độ, liên lạc xã, đầu hàng năm 1947.<br />- Hoàng Đồng (Đồng Bộ Dược) ở Gia Độ, cán bộ BDHV đầu hàng năm 1947.<br />- Trần Trí ở Gia Độ, chạy theo giặc năm 1947.<br />- Phan Tượng ở Giáo Liêm, du kích đầu hàng năm 1947.<br />- Trưởng Lỵ ở Giáo Liêm, du kích đầu hàng năm 1947.<br />- Lê Hưu ở Thanh Liêm, du kích đầu hàng năm 1947.<br />- Phan Vy ở Giáo Liêm, Bí thư Chi bộ, bị bắt rồi đầu thú, địch cho về gia đình năm 1948, mấy tháng sau thì chết do bệnh tật.<br />- Hoàng Thị Oanh ở Gia Độ, cán bộ Phụ nữ đầu thú năm 1950.<br />- Tên Từ ở Quảng Lượng, chủ tịch Phong Đăng cũ, đầu thú năm 1951.<br />- Tên Trầm ở Phúc Lộc, phó chủ tịch Triệu Bình, đầu thú năm 1953.<br />- Cô Huế ở Quảng Điền, hội trưởng Hội Phụ nữ, đầu thú năm 1953.<br />- Tên Dương ở Dương Lệ Văn, cán bộ Thông tin, đầu thú năm 1953.<br />- Tên Ngọc ở Phú Tài, cán bộ BDHV, đầu thú năm 1953 .v.v…<br />Trong những năm bám trụ tại địa phương là thời kỳ đen tối nhất, đồn bốt địch bao vây bốn phía, lính địch ruồng bố ngày đêm, nhiều lúc ăn bụi ngủ hầm, mạng sống như treo đầu sợi tóc. Nhiều cán bộ, du kích hy sinh. Một số cán bộ dân quân hoang mang dao động đã bỏ chạy vào các đồn bốt, đầu hàng đầu thú giặc. Bản thân đã cùng một số đồng đội quyết tâm bám trụ, quyết sống chết với quê hương, dựa vào dân để sống và chiến đấu, ngày đêm lăn lộn đi sát các tầng lớp nhân dân tuyên truyền vận động các phong trào kháng chiến cứu nước, đã để lại những dấu ấn không thể nào quên như:<br />- Tích cực trừ gian diệt tề, cắt đứt tay chân của giặc, bảo vệ cơ sở, bảo vệ chính quyền, củng cố lòng tin của quần chúng.<br />- Xây dựng cơ sở quần chúng ngay trong lòng địch, nắm được một số quần chúng tốt ở làng Dương Lộc, một làng Công giáo toàn tòng, có đồn Hương vệ đóng tại Nhà thờ luôn luôn phối hợp với các đồn bót chung quanh chống phá cách mạng.<br />- Thông qua công tác binh vận đã biến một tiểu đội lính Khố đỏ ở đồn Gia độ và một số Hương vệ ở đồn Phú Tài và Gia Độ thành cơ sở nội tuyến của ta. Nhờ vậy mà ta đã tiêu diệt đồn Dương Lộc, bắt 30 tù binh, thu 30 khẩu súng và 5 két lựu đạn trong khi quân ta chẳng tốn một viên đạn nào và nếu không bị lộ cơ sở tại nhà anh Thống thì ta đã tiêu diệt đồn Gia Độ ngay từ đầu năm 1949.<br />- Trong hoàn cảnh tính mạng bị uy hiếp vẫn bình tĩnh, mưu trí lập thành tích xuất sắc như khi bị địch bắt, mặc dù chúng đưa đi nhiều nơi (từ đồn Gia Độ, lên chi khu an ninh Triệu Phong đến phòng Nhì), bị đánh đập, dụ dỗ nhiều lần nhưng vẫn kiên quyết không khai báo cơ sở, không làm lộ bí mật và mưu trí dũng cảm tìm cách cùng ba đồng chí Vệ quốc đoàn vượt ngục trở về tiếp tục hoạt động.</span></p><br /><p><em><span style="font-family:arial;color:#3366ff;">còn tiếp...</span></em></p><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/5604750889174997694-8721960072673228105?l=hoxuanlaiqt.blogspot.com' alt='' /></div>Hồ Xuân Laihttp://www.blogger.com/profile/14051781023484286715noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-5604750889174997694.post-8520507768409970422007-07-01T19:30:00.000-07:002007-07-01T19:30:38.103-07:00<a href="http://i147.photobucket.com/albums/r311/hotinhtam/tetdinhhoivoigiadinh027.jpg"><img style="FLOAT: left; MARGIN: 0px 10px 10px 0px; WIDTH: 320px; CURSOR: hand" alt="" src="http://i147.photobucket.com/albums/r311/hotinhtam/tetdinhhoivoigiadinh027.jpg" border="0" /></a><br /><div></div><br /><p><strong><span style="font-family:arial;color:#ff6666;">TIỂU SỬ HỒ XUÂN LAI</span></strong></p><p><strong><span style="font-family:arial;color:#ff6666;"></span></strong></p><p align="justify"><span style="font-family:arial;"><span style="color:#339999;">II.- TUỔI TRƯỞNG THÀNH:<br /></span><br />Năm 1941, vừa tròn 18 tuổi, đi phu đồn điền cao su ở Nam Bộ. Gần hai năm sống ở đồn điền Phước Hòa mới, cách Thủ Dầu Một khoảng 50 cây số, tôi mới tận mắt thấy rõ tấm thân nô lệ của người dân mất nước. Bọn thực dân đồn điền bóc lột công nhân đến tận xương tủy. Chúng coi mạng sống của công nhân như cỏ rác. Người công nhân phải lao động khổ sở suốt hơn 10 giờ mỗi ngày với tiền công rẻ mạt, đau yếu không thuốc men, chúng đánh đập thường xuyên. Có những người bỏ trốn bị cảnh sát bắt giao trả cho đồn điền bị chúng cạo đầu, còng chân giữa chợ, không cho ăn uống mà chỉ nhờ người thân hoặc bạn bè bí mật tiếp cứu cơm nước.<br />Thời gian này, tình hình tại các đồn điền cao su cũng rất căng thẳng vì dư âm của cuộc khởi nghĩa Nam kỳ vừa mới bị dìm trong bể máu.<br />Năm 20 tuổi (1943) trở về quê nhằm lúc Nhật đảo chính Pháp, tình hình lộn xộn không dám trở lại đồn điền cao su, bị thất nghiệp phải ở nhờ nhà ông chú ở thị xã Quảng Trị. Năm 22 tuổi (1945) gia đình ông chú cũng gặp khó khăn không nuôi nổi nên nhờ một người quen xin cho làm nhân viên cảnh sát tại thị xã. Được khoảng 3 – 4 tháng, nhờ phong trào Việt Minh hoạt động mạnh ở thị xã, nên đã bí mật đi theo cách mạng tham gia phong trào vận động khởi nghĩa cướp chíng quyền.<br /><br />Suốt mấy tháng trời, dù là một nhân viên cảnh sát nhưng không biết làm gì và cũng không dám phạt ai nên thường bị tên Phòng Thành khiển trách không làm tròn nhiệm vụ, chỉ vì hàng tháng không có tiền phạt nộp về Phòng. Lâm vào thế bí nên đã bàn với chị em hàng thịt, mỗi tháng góp cho ba suất phạt, mỗi suất ba mươi xu để nộp về Phòng, nhờ đó chị em được tự do bán thịt lậu và bản thân cũng được giao du với bạn bè thoải mái. Những việc làm và thái độ của tôi không giống là một nhân viên cảnh sát, nhất là sẵn có tinh thần giác ngộ cách mạng trong người nên khi phát hiện được tình hình hoạt động của Việt Minh tại thị xã, tuy chưa bắt được liên lạc với tổ chức tôi vẫn hăng hái tham gia công tác tuyên truyền vận động quần chúng. Từ tinh thần thái độ và việc làm thực tế của tôi đã làm cho những cán bộ cách mạng chú ý và cuối cùng, đồng chí Bì Đạm Thanh và đồng chí Đại là hai cựu tù chính trị đã vận động đưa vào tổ chức Việt Minh với nhiệm vụ canh gác những buổi mít-tin công khai, theo dõi tủ hồ sơ và két tiền phạt tại phòng Cảnh sát để sau này bàn giao cho cách mạng. Trong đêm quần chúng tràn vào thị xã, anh em cảnh sát bỏ chạy tán loạn, bản thân vẫn ở lại bám sát tủ hồ sơ và két bạc, sáng hôm sau bàn giao đầy đủ cho tổ chức Việt Minh vào tiếp quản và bắt đầu tham gia công tác tại Ủy ban nhân dân Cách mạng lâm thời thị xã Quảng Trị với nhiệm vụ thư ký văn phòng ủy ban, dưới sự điều khiển của đồng chí Hoàng Mạnh Khang là chủ tịch ủy ban và đồng chí Trần Quỳ là chủ nhiệm Việt Minh thị xã.<br /><br />Sở dĩ cuộc đời đói cơm rách áo, phiêu bạt khắp nơi là vì sau khi cha mất gia đình khánh kiệt, chỉ còn một túp lều tranh và mảnh vườn nho nhỏ. Bà mẹ đẻ có ý định đi thêm bước nữa để dựa thế nuôi con, không ngờ gặp phải bà vợ cả của chồng ghen tuông cay nghiệt đánh đập hàng ngày, bản thân cũng bị xua đuổi phải trở về ở với bà mẹ cả. Sau khi mẹ sinh được em trai, vừa mới lọt lòng thì bị đuổi ra khỏi nhà phải ôm con về Bảng Sơn sống nhà bên ngoại. Bà mẹ cả một mình cũng bữa đói bữa no, làm thuê cũng không ai mướn, phải lang thang cầu thực và chết đói dọc đường tại thành Cam Lộ, lúc bản thân mới 15 tuổi đang dạy trẻ nuôi thân tại thôn Bảng Sơn, may sao lúc đó có người cùng quê đang làm thuê gần đó cho biết, nên sau một thời gian thì hài cốt mẹ đã được cải táng về quê. Do cuộc đời ngang trái, buộc tôi phải chấp nhận cuộc sống tự lập ngay từ lúc mới lên 9 tuổi và cũng từ cuộc sống tự lập mà trường đời không những đã dạy cho bản thân nhiều bài học kinh nghiệm làm người mà còn giúp bản thân sớm trở thành người đảng viên Cộng sản và mãi mãi vẫn là người Cộng sản.<br /><br />Gia đình chỉ có hai anh em cùng mẹ khác cha đều tham gia cách mạng. Em tên gọi là Trần Oanh, tham gia bộ đội địa phương huyện Triệu Phong, năm 1948 lúc mới 15 tuổi, đến đầu năm 1950 bị sốt rét nặng, đơn vị cho về địa phương và làm bí thư Xã đoàn Thanh niên lao động, thay thế đồng chí Hồ Sỏ – bí thư cũ – bị địch sát hại tại địa phương từ tháng 2 năm 1950. Đến tháng 8 / 1950 cũng bị địch bắt và bị thủ tiêu ở đồn Gia Độ, đã được chính phủ cấp bằng liệt sĩ, nhưng mãi đến nay vẫn chưa tìm ra hài cốt. Bản thân may mắn sống sót và liên tục hoạt động cho đến nay.<br /><br />Năm 1946, do yêu cầu của địa phương, được ủy ban cách mạng lâm thời thị xã Quảng Trị đồng ý cho về ứng cử Hội đồng nhân dân khóa đầu tiên tại xã Phong Giạ cũ, trúng cử và được phân công làm ủy viên thư ký thường trực ủy ban.<br /><br />Năm 1947 được kết nạp vào Đảng Lao Động Việt Nam, nay là Đảng Cộng Sản Việt Nam.<br /><br />Và cũng đúng năm này, bản thân cũng lập gia đình.<br /><br />Đám cưới chúng tôi được tổ chức vào chiều 30 tết Âm lịch. Vào đầu tháng 2 / 1947, thời điểm giặc Pháp đã thôn tính xong thị xã Quảng Trị. Đám cưới chúng tôi không pháo, không hoa, không cỗ bàn, không áo cưới, không đêm tân hôn và cũng không tuần trăng mật mà chỉ có súng nổ khắp nơi đón mừng cô dâu mới cùng một số bà con, bạn bè đến chúc mừng và khuyên bảo chúng tôi: “Vui duyên mới, không quên nhiệm vụ mới”.<br /><br />Đám cưới xong chạy giặc mấy lần, giặc chiếm đóng quê hương. Tôi ra đi và lao vào cuộc chiến, cũng từ đó vợ chồng tôi mỗi người một ngã, cho đến khi Bắc Nam thống nhất mới được sum họp một nhà, nhưng kỳ lạ thay, vẫn con đàn cháu lũ. Đố ai biết, chỉ vợ chồng tôi mới biết.<br /><br />Năm 1948, được cử làm bí thư Đảng ủy kiêm phó chủ tịch Ủy ban kháng chiến hành chánh xã.<br /><br />Năm 1949 bị giặc bắt giam, bảy tháng sau, tổ chức vượt ngục cùng ba đồng chí vệ quốc quân thuộc trung đoàn 95, trở về tiếp tục hoạt động.<br /><br />Năm 1950, Tỉnh ủy điều động sang Tỉnh đội làm giám đốc kiêm bí thư trường Tân Binh Quảng Trị.<br /><br />Cuối năm 1950, sau khi hoàn thành ba khóa huấn luyện, Tỉnh ủy rút về tăng cường cho xã Triệu Bình do hai xã Phong Đăng và Phong Giạ nhập lại, làm bí thư Đảng ủy kiêm Phó chủ tịch xã.<br /><br />Năm 1953, Huyện ủy điều động tăng cường cho Ban chỉ huy huyện đội Triệu Phong làm huyện đội phó.<br /><br />Năm 1954, Tỉnh đội điều về Ban Liên hợp đình chiến tỉnh Quảng Trị, đến tháng 7 / 1954 tập kết ra Bắc, thành lập Trung đoàn 271, làm Chính trị viên đại đội đóng quân tại Hà Tĩnh.<br /><br />Năm 1955, đơn vị chuyển sang Nghệ An chống dịch cưỡng ép di cư và xây dựng quân đội chính quy hiện đại.<br /><br />Năm 1956 chỉ huy tiểu đoàn công binh vào Vĩnh Linh xây dựng hệ thống đồn công an giới tuyến từ Cửa Tùng đến Hói Cụ.<br /><br />Năm 1957, Quân khu IV điều về làm Bí thư Đảng ủy kiêm giám đốc nông trường Quân đội ở Nghi Văn, Nghệ An.<br /><br />Năm 1963, lái xe comancar đi công tác gây tai nạn bị phạt giam 3 tháng. Trong thời gian bị tù vẫn tiếp tục hoạt động lập thành tích, đã đấu tranh thuyết phục buộc tên Phú, một trưởng toán biệt kích ngoan cố đã bị kết án tử hình phải đầu hàng, khai báo và đánh điện về Sài Gòn kêu viện trợ theo bố trí của công an. Do đó, lúc ra tù được Tỉnh ủy Nghệ An phục hồi Đảng tịch, không trừ tuổi Đảng trong thời gian bị tù và Bộ Nông trường điều động ra Hà Nội làm trưởng phòng Kế hoạch dài hạn.<br /><br />Năm 1966, được Bộ cử đi học chuyên tu đại học tại trường Đại học Kinh tế – Tài chính.<br /><br />Năm 1970, tốt nghiệp đại học trở về tiếp tục làm trưởng phòng Kế hoạch tại Bộ Nông nghiệp.<br /><br />Năm 1972, Bộ cử đi B theo đoàn cán bộ Trung ương vào Quảng Trị phục vụ chiến trường trong chiến dịch giải phóng Quảng Trị do đồng chí Lê Văn Lương làm trưởng đoàn.<br /><br />Năm 1973, sau khi giải phóng Quảng Trị, trở về Bộ Nông nghiệp tiếp tục làm chuyên viên kế hoạch.<br /><br />Năm 1978, Bộ cử vào Ban đại diện phía Nam phụ trách xây dựng 100 nông trường sản xuất lương thực ở đồng bằng sông Cửu Long.<br /><br />Năm 1986, sau khi bàn giao hết các nông trường cho các tỉnh Miền Tây quản lý, được Bộ quyết định cho nghỉ hưu.<br /><br />Năm 1987, tham gia công tác địa phương làm chủ tịch Mặt trận Tổ quốc, đồng thời là thường vụ Đảng ủy và Hội đồng nhân dân phường Bến Nghé, quận I.<br /><br />Năm 1997, nghỉ hưu thực sự.</span></p><p><span style="font-family:arial;"></span></p><p><em><span style="font-family:arial;color:#3366ff;">còn tiếp...</span></em></p><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/5604750889174997694-852050776840997042?l=hoxuanlaiqt.blogspot.com' alt='' /></div>Hồ Xuân Laihttp://www.blogger.com/profile/14051781023484286715noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-5604750889174997694.post-9275192170601469642007-07-01T19:27:00.000-07:002007-07-01T19:27:20.512-07:00<a href="http://i147.photobucket.com/albums/r311/hotinhtam/tetdinhhoivoigiadinh023.jpg"><img style="FLOAT: left; MARGIN: 0px 10px 10px 0px; WIDTH: 320px; CURSOR: hand" alt="" src="http://i147.photobucket.com/albums/r311/hotinhtam/tetdinhhoivoigiadinh023.jpg" border="0" /></a><br /><div><strong><span style="font-family:arial;color:#ff6666;">TIỂU SỬ HỒ XUÂN LAI</span></strong></div><div><strong><span style="font-family:arial;color:#ff6666;"></span></strong></div><div><strong><span style="color:#ff6666;"><span style="font-family:arial;"><span style="color:#663333;">III.- HƯU TRÍ:</span><br /><br />Ham thể dục, thích thơ văn, thích đùa vui với con cháu, thích lui tới với bạn bè. Siêng tham gia câu lạc bộ. Thích nghe hát dân ca và xem tuồng cổ. Thích về quê thăm bà con và tham quan, du lịch...</span></span></strong></div><div><span style="font-family:arial;"></span></div><div><em><span style="font-family:arial;color:#3366ff;">vợ chồng Hồ Xuân Lai với gia đình con trai út Hồ Xuân Hùng</span></em></div><div><em><span style="font-family:arial;color:#3366ff;"></span></em></div><div><em><span style="font-family:arial;color:#663366;">TUỔI TÁC<br /><br />Mới đó mà nay đã bảy lăm<br />Mà sao cứ ngỡ tuổi trăng rằm<br />Sức khỏe dồi dào ham thể dục<br />Tinh thần thanh thản thích thơ văn<br />Mới hay tuổi tác đâu quan trọng<br />Phương pháp dưỡng sinh mới thật cần.</span></em></div><div><em><span style="font-family:arial;color:#663366;"></span></em></div><div><em><span style="font-family:arial;color:#663366;">hồ xuân lai</span></em></div><div><em><span style="font-family:arial;color:#663366;"></span></em></div><div><em><span style="font-family:arial;color:#663366;"></span></em></div><div><span style="font-family:arial;color:#6666cc;">NGẪM CHUYỆN TỪ HƯU TRÍ</span></div><div><span style="color:#6666cc;"><br /><br /><span style="font-family:arial;">Từ ngày nghỉ việc cơ quan<br />Về nuôi chim, cá, làm vườn đã quen<br />Nực cười cái cảnh bon chen<br />Vì danh, vì lợi, vì tiền nhọc thân<br />Chim kêu, hoa nở trước sân<br />Rượu đào gặp bạn xa gần thân vui<br />Chẳng ưu tư, chẳng bùi ngùi<br />Chẳng vương chẳng bá, chẳng mùi trăng hoa<br />Trà ngon mỗi sớm đậm đà<br />Mấy vần thơ viết ngâm nga đỡ buồn<br />Nhờ ơn đất nước chu toàn<br />Lương hưu cũng đủ thanh nhàn quanh năm.</span></span></div><div><span style="font-family:arial;color:#6666cc;"></span></div><div><span style="font-family:arial;color:#6666cc;">hồ xuân lai</span></div><div><span style="font-family:arial;color:#6666cc;"></span></div><div><span style="font-family:arial;color:#6666cc;"></span></div><div><span style="font-family:arial;color:#996633;">TUỔI HẠC</span></div><div><span style="color:#996633;"><br /><br /><span style="font-family:arial;">Tuổi hạc năm nay gần chín mươi<br />Năm canh trằn trọc mỏi khắp người.<br />Biếng ăn, cơm vẫn ngày ba bữa;<br />Mất ngủ, trưa bù đủ thế thôi!<br />Cùng với bạn bè vui thơ phú,<br />Lang thang thôn xóm dạo nhiều nơi.<br />Sống vui sống khoẻ hồn phơi phới<br />Sum vầy con cháu suốt năm cười.</span></span></div><div><span style="font-family:arial;color:#996633;"></span></div><div><span style="font-family:arial;color:#996633;">hồ xuân lai</span></div><div><span style="font-family:arial;color:#996633;"></span></div><div><em><span style="font-family:arial;color:#3366ff;"></span></em></div><div><em><span style="font-family:arial;color:#339999;">DUYÊN THẮM VẪN CÒN<br />(Thân tặng vợ tôi- Nguyễn Thị Cổn)<br /><br />Năm mươi lăm năm trước<br />Chúng ta cưới nhau<br />Không hoa, không pháo<br />Không áo cưới, không cỗ bàn<br />Không đêm tân hôn, không tuần trăng mật<br />Chỉ có tiếng súng nổ khắp nơi<br />Đón chào cô dâu mới<br />Và bạn bè năm, bảy người lui tới<br />Chúc mừng nhau: “Không quên nhiệm vụ mới!”<br />Chỉ mấy hôm sau<br />Mây đen kéo đến khắp bầu trời<br />Giặc tràn về gây tội ác khắp nơi<br />Máu chảy, đầu rơi, ngút trời khói lửa<br />Mình phải xa nhau mỗi đứa một nơi.<br />Hơn ba mươi năm biển trời cách biệt<br />Tan giặc rồi mới hết thương đau.<br />Trải qua bao cuộc bể dâu<br />Chân trời góc bể biết đâu mất còn!<br />Còn trời còn nước còn non<br />Còn ta duyên thắm vẫn còn bên nhau!</span></em></div><div><em><span style="font-family:arial;color:#339999;"></span></em></div><div><em><span style="font-family:arial;color:#339999;">hồ xuân lai</span></em></div><div><em><span style="font-family:arial;color:#339999;"></span></em></div><div><em><span style="font-family:arial;color:#339999;"></span></em></div><div><span style="font-family:arial;color:#993399;">TRỞ LẠI ĐỜI THƯỜNG<br /><br />Cựu binh là người lính<br />Xưa đi khắp chiến trường<br />Xông pha bao trận mạc<br />Vì đất nước quê hương<br /><br />Nay trở lại đời thường<br />Đầu tóc đã điểm sương<br />Lời thề xưa vẫn giữ<br />Trung hiếu vẹn đôi đường<br /><br />Xưa vua Hùng dựng nước<br />Nay Cụ Hồ dẫn đường<br />Giành tự do độc lập<br />Quyết giải phóng quê hương<br /><br />Nhớ ơn người đi trước<br />Theo tổ tiên tiếp bước<br />Nguyện giữ trọn cuộc đời<br />Sống vì dân vì nước<br /><br />Lão giả bất an chi<br />Với con cháu cùng đi<br />Đầu xanh bên đầu bạc<br />Gian khổ chẳng ngại gì<br /><br />Mong sao đất nước mình<br />Càng tiến bộ văn minh<br />Sống hòa bình hạnh phúc<br />Rộn rã ánh bình minh</span></div><div><span style="font-family:arial;color:#993399;"></span></div><div><span style="font-family:arial;"><span style="color:#993399;">hồ xuân lai<br /></span><br /><br /><br /></span><span style="font-family:arial;color:#6600cc;">ĐƯƠNG TRAI<br /><br />Sáng dậy ra bờ sông<br />Chạy vài vòng khởi động<br />Dòng sông trong gió lộng<br />Không khí thật trong lành<br />Tập thể dục dưỡng sinh<br />Xong ngồi thiền thư giãn<br />Sức khỏe thêm dồi dào<br />Tâm hồn càng thanh thản<br />Tuổi thọ lại kéo dài<br />Càng già càng dẻo dai<br />Cuộc đời như trẻ lại<br />Vẫn thấy mình đương trai.</span></div><div><span style="font-family:arial;color:#6600cc;"></span></div><div><span style="font-family:arial;color:#6600cc;">hồ xuân lai</span></div><div><br /><br /><br /><span style="font-family:arial;color:#993399;">THƯỞNG TRĂNG CHỢT GẶP<br /><br />Chén rượu chiều tà uống bên song<br />Một vành bóng nguyệt sáng dòng sông<br />Thưởng trăng dạo bước trên đường cũ<br />Gặp em tát nước tưới vàng trăng<br />Vất vả bên hồ em chống hạn<br />Trăng lồng đáy nước bạn cùng em.<br /></span></div><div><span style="font-family:arial;color:#993399;">hồ xuân lai</span></div><div><strong><span style="color:#ff6666;"></span></strong></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/5604750889174997694-927519217060146964?l=hoxuanlaiqt.blogspot.com' alt='' /></div>Hồ Xuân Laihttp://www.blogger.com/profile/14051781023484286715noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-5604750889174997694.post-49544639907016652432007-07-01T19:26:00.000-07:002007-07-01T19:26:09.619-07:00<a href="http://i147.photobucket.com/albums/r311/hotinhtam/tetdinhhoivoigiadinh031.jpg"><img style="FLOAT: left; MARGIN: 0px 10px 10px 0px; WIDTH: 320px; CURSOR: hand" alt="" src="http://i147.photobucket.com/albums/r311/hotinhtam/tetdinhhoivoigiadinh031.jpg" border="0" /></a><br /><div></div><br /><p><strong><span style="font-family:arial;color:#ff6666;">TIỂU SỬ HỒ XUÂN LAI</span></strong></p><p><strong><span style="font-family:arial;color:#ff6666;"></span></strong></p><p align="justify"><span style="font-family:arial;"><span style="color:#66cccc;">IV.- NHỮNG PHẦN THƯỞNG VÔ GIÁ:</span><br /><br />Trong quá trình công tác đã vinh dự làm việc với nhiều cán bộ cao cấp của Đảng và Nhà nước:<br /><br />· Ba lần gặp Hồ chủ tịch: Một lần tại hội trường Tỉnh ủy Quảng Bình lúc Bác vào thăm bộ đội Trị Thiên tập kết đang nghỉ tại Quảng Bình; một lần Bác đến nói chuyện ở hội nghị Tiểu Thủy nông toàn quốc tại Bộ Thủy lợi; và một lần Bác đến nói chuyện với cán bộ nông trường Quân đội đang họp ở câu lạc bộ sỹ quan tại sân vận động Cột Cờ Hà Nội.<br />· Hai lần gặp đại tướng Võ Nguyên Giáp: Một lần Đại tướng vào thăm bộ đội Trị Thiên tập kết tại hội trường Tỉnh đội Quảng Bình; Một lần ở câu lạc bộ sỹ quan cùng với Hồ chủ tịch.<br />· Hai lần làm việc với Thủ tướng Phạm Văn Đồng tại văn phòng Phủ Thủ tướng về kế hoạch phát triển nông nghiệp miền Bắc và quy hoạch các nông trường sản xuất lương thực ở đồng bằng sông Cửu Long.<br />· Hai lần làm việc với đồng chí Tố Hữu tại nhà riêng về quy hoạch các vùng kinh tế mới và kế hoạch xây dựng ngành nông trường quốc doanh ở miền Nam.<br />· Hai lần làm việc với đồng chí Đỗ Mười (lúc này là Trưởng Ban Xây dựng cơ bản Trung ương) về kế hoạch xây dựng nông nghiệp miền Bắc và kế hoạch xây dựng các vùng lúa ở phía Nam tại hội trường Văn phòng Phủ Thủ tướng.<br />· Một lần gặp Tổng Bí thư Lê Duẩn vào kiểm tra công tác chuẩn bị chiến trường trong chiến dịch giải phóng Quảng Trị tại Đặc khu Vĩnh Linh.<br />· Một lần gặp đồng chí Lê Đức Thọ và các đồng chí bộ trưởng: Bộ Nông nghiệp, Bộ Công nghiệp nhẹ, Bộ Công nghiệp thực phẩm, Nội thương, Ngoại thương và Bộ Tài chính ở hội nghị Phát triển công nghiệp nhẹ và Công nghiệp thực phẩm toàn quốc tại hội trường Nhà khách Chính phủ.<br />· Ngoài ra còn có một số thời gian làm việc dưới sự điều khiển trực tiếp của một số đồng chí Trung ương ủy viên khác như các đồng chí Trần Hữu Dực, Hoàng Anh, Lê Văn Lương, Võ Chí Công và đồng chí Nguyễn Chí Thanh.<br />· Được đi thăm nhiều di tích lịch sử như: Đền thờ Vua Hùng, hang Pắc Bó, đình Hồng Thái, cây đa Tân Trào, nhà sàn Bác Hồ ở Tuyên Quang, đền thờ Đinh Tiên Hoàng ở Trường An - Ninh Bình, căn cứ Trung ương cục Miền Nam tại Bình Long – Sông bé, nơi làm việc của Chính phủ Cộng hòa Miền Nam Việt Nam tại Lộc Ninh, Mặt trận Điện Biên Phủ ở Lai Châu, chiến khu miền Đông tại suối Bà Chiêm – Tây Ninh, các chiến khu miền Tây Nam bộ như Đồng Tháp Mười, Bảy núi ở An Giang và rừng U Minh ở Cà Mau, làng hầm Vĩnh Mốc và hàng rào điện tử Mac-na-ma-ra ở Quảng Trị, địa đạo Củ Chi ở thành phố Hồ Chí Minh, các nhà tù nổi tiếng là địa ngục trần gian ở Sơn La, Lao Bảo và Côn Đảo, hang Hòn Đất ở Kiên Giang, nhà Bác Hồ ở làng Sen – Nam Đàn – Nghệ An, mộ cụ Nguyễn Sinh Sắc tại Cao Lãnh – Đồng Tháp, lăng Hồ Chủ tịch ở Hà Nội, nhà lưu niệm Mao Trạch Đông ở Bắc Kinh, mộ Phạm Hồng Thái và trường huấn luyện Việt Nam Thanh niên Cách mạng đồng chí hội tại Quảng Châu – Trung Quốc, cung điện và lăng tẩm các triều đại vua chúa ở Việt Nam, Trung Quốc và Campuchia.<br />· Được tham quan nhiều danh lam thắng cảnh trên toàn đất nước như: Vịnh Hạ Long, hầm lò mỏ than Cọc Sáu ở Quảng Ninh, Ngũ Hành Sơn ở Đà Nẵng, Núi Sam ở Châu Đốc, Toà Thánh Tây Ninh, lăng Mạc Cửu ở Hà Tiên, động Tam Cốc ở Ninh Bình, Sân Chim ở Bạc Liêu, Đảo Khỉ ở Hạ Long, trại Rắn Đồng Tâm ở Mỹ Tho, Viện Hải Dương học ở Nha Trang, lò Phản ứng hạt nhân ở Đà Lạt, thủ đô Phnôm-Pênh – Campuchia, Vạn Lý Trường Thành – Trung Quốc và nhiều vùng du lịch nổi tiếng ở Sa-Pa, Tam Đảo, Sầm Sơn, Đồ Sơn, Đà Lạt, Vũng Tàu và Côn Đảo .v.v…<br />· Vinh dự được Đảng và các ngành, các cấp khen thưởng:<br />Ø Một huân chương Chiến thắng hạng ba.<br />Ø Một huân chương Chiến sĩ vẻ vang hạng ba.<br />Ø Một huân chương Kháng chiến chống Pháp hạng ba.<br />Ø Một huân chương Kháng chiến chống Mỹ cứu nước hạng nhì<br />Ø Một huy chương Vì sự nghiệp đại đoàn kết toàn dân.<br />Ø Một huy chương Vì sự nghiệp Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn.<br />Ø Hai huy hiệu 40 và 50 tuổi Đảng.<br />Ø Một huy hiệu Hồ Chí Minh.<br />Ø Một huy chương Trung kiên bất khuất.<br />Ø Một huy hiệu Mặt trận Giải phóng Miền Nam.<br />Ø Một huy hiệu Kháng chiến.<br />Ø Ba huy hiệu Chiến sĩ thi đua cấp Tỉnh vàTrung đoàn (Nghệ An, E271).<br />Ø Bốn năm đạt danh hiệu Chiến sĩ thi đua cấp cơ sở Quận I – Tp. HCM.<br />Ø Một bằng khen của ủy ban trung ương Mặt trận tổ quốc Việt Nam.<br />Ø Nhiều bằng khen, giấy khen của quận I và của thành phố HCM.<br />Ø Ngoài ra còn có một phần thưởng đặc biệt, vô giá là sau 30 năm chiến tranh, gia đình ly tán khắp nơi, mỗi người một ngã, trãi qua bao lửa đạn, gian khổ, hy sinh. Nhưng sau khi kết thúc chiến tranh gia đình vẫn còn nguyên vẹn. Hiện nay vợ chồng đã nghỉ hưu, các con đều đã trưởng thành, đã có gia đình và có công ăn việc làm ổn định.<br />Cháu Hồ Lệ Dung: tốt nghiệp hai bằng đại học Ngoại ngữ (Anh– Nga) tại Liên Xô. Trước công tác tại đài Phát thanh Giải phóng, nay làm việc ở công ty Dầu khí quốc gia Anh tại thành phố Hồ Chí Minh. Chồng là một thượng tá quân đội công tác ở Bộ Quốc phòng và đã có một con gái<br />Cháu Hồ Xuân Tâm - bút danh là Hồ Tĩnh Tâm – tốt nghiệp đại học Sư phạm trong nước. Trước đây là bộ đội đã từng đi B, chiến đấu tại chiến trường miền Tây Nam bộ. Nay là giáo viên trường cao đẳng Sư phạm Vĩnh Long, đồng thời cũng là nhà văn, nhà thơ và nhạc sĩ- hiện là hội viên Hội nhà Văn Việt Nam, hội viên phân hội Âm nhạc- Hội Văn học Nghệ thuật Vĩnh Long. Vợ là Nguyễn Huyền Trang, tốt nghiệp đại học Sư phạm, công tác cùng trường và đã có hai con.<br />Cháu Hồ Xuân Sơn, tốt nghiệp đại học Hoa văn tại Bắc Kinh. Trước công tác tại đại sứ quán Bắc Kinh. Nay công tác tại Bộ Ngoại giao ở Hà Nội. Vợ là Tạ Phương Mai, tốt nghiệp đại học ngành Hạt nhân, công tác tại công ty Vật tư Nguyên tử ở Hà Nội và đã có 2 con.<br />Cháu Hồ Xuân Hải, tốt nghiệp trung học Kinh tế Đường biển, công tác tại cảng Tân Thuận ở thàng phố Hồ Chí Minh. Vợ là Nguyễn Bích Thạch, tốt nghiệp đại học ngành Quản trị kinh doanh, công tác tại công ty Bảo hiểm nhân thọ ở thành phố Hồ Chí Minh và đã có 2 con.<br />Cháu Hồ Xuân Hòa, tốt nghiệp trung học cơ sở. Trước là trung úy quân đội phục vụ tại chiến trường Campuchia, nay là nhân viên Công ty Thuốc sát trùng Việt Nam – Chi nhánh phía Nam. Vợ là Trương Thị Hòa, tốt nghiệp trung học phổ thông và là nhân viên Công ty Vàng bạc và Đá quý thành phố Hồ Chí Minh và đã có 2 con.<br />Cháu Hồ Xuân Hùng – cử nhân Luật. Trước là bộ đội chiến đấu tại chiến trường Campuchia. Nay công tác tại Viện Kiểm sát nhân dân quận Phú Nhuận thành phố Hồ Chí Minh. Vợ là Trần Thị Sơn, tốt nghiệp đại học Kinh tế Thương nghiệp, công tác tại Công ty Thương mại Bến Thành và đã có 2 con.<br /><br />Niềm tự hào lớn nhất là trong cuộc đời mặc dù đã trải qua biết bao thăng trầm, vinh nhục, cũng có đôi lần vấp ngã nhưng vẫn đứng dậy đi tiếp, được nhân dân thương yêu nuôi dấu, được đi khắp mọi miền đất nước, thấy được toàn cảnh bức tranh giàu đẹp của tổ quốc, hiểu được nền văn hoá dân tộc đa dạng, phong phú, nhiều màu sắc nhưng đều tập trung vun đắp cho lòng nhân ái vị tha, xây dựng cuộc sống nghĩa tình, lao động cần cù sáng tạo và đoàn kết đấu tranh bảo vệ quê hương đất nước. Nhờ vậy mà củng cố lòng tin vững chắc, suốt đời phấn đấu cho chủ nghĩa xã hội, không sợ hy sinh, không nề gian khổ, không mảy may tính toán cá nhân, chỉ mong cho con cháu mai sau sánh vai cùng các bạn bè đồng chí, đồng bào cả nước được sống trong khung cảnh hoà bình hạnh phúc, tiến tới dân giàu nước mạnh xã hội công bằng, dân chủ, văn minh.</span></p><p><em><span style="font-family:arial;color:#3366ff;">còn tiếp...</span></em></p><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/5604750889174997694-4954463990701665243?l=hoxuanlaiqt.blogspot.com' alt='' /></div>Hồ Xuân Laihttp://www.blogger.com/profile/14051781023484286715noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-5604750889174997694.post-76596233145026161672007-07-01T19:21:00.000-07:002007-07-01T19:21:06.491-07:00<a href="http://i147.photobucket.com/albums/r311/hotinhtam/tetdinhhoivoigiadinh046.jpg"><img style="FLOAT: left; MARGIN: 0px 10px 10px 0px; WIDTH: 320px; CURSOR: hand" alt="" src="http://i147.photobucket.com/albums/r311/hotinhtam/tetdinhhoivoigiadinh046.jpg" border="0" /></a><br /><div><a href="http://i147.photobucket.com/albums/r311/hotinhtam/tetdinhhoivoigiadinh033.jpg"><img style="FLOAT: left; MARGIN: 0px 10px 10px 0px; WIDTH: 320px; CURSOR: hand" alt="" src="http://i147.photobucket.com/albums/r311/hotinhtam/tetdinhhoivoigiadinh033.jpg" border="0" /></a><br /><br /><div></div></div><br /><p></p><p></p><p></p><p></p><p></p><p></p><p><strong><span style="color:#ff6666;"></span></strong> </p><p><strong><span style="color:#ff6666;"></span></strong> </p><p><strong><span style="color:#ff6666;"></span></strong> </p><p><strong><span style="color:#ff6666;"></span></strong> </p><p><strong><span style="font-family:arial;color:#ff6666;">NHỮNG CHẶNG ĐƯỜNG HOẠT ĐỘNG CÁCH MẠNG</span></strong></p><p><span style="font-family:arial;"></span></p><p align="justify"><span style="font-family:arial;"><span style="color:#009900;">III.- THỜI KỲ HOÀ BÌNH, ĐẤT NƯỚC ĐỘC LẬP, THỐNG NHẤT:</span><br /><br />Sau khi miền Nam hoàn toàn được giải phóng, thống nhất đất nước, năm 1976, tôi cùng một số cán bộ của Bộ vào tiếp quản các đồn điền cao su. Tiếp nhận xong, đoàn cùng với ủy ban nhân dân thành phố Hồ Chí Minh thành lập phòng Nông trường, bàn giao cho thành phố quản lý tôi lại quay về Bộ tiếp tục công tác. Năm 1978, được cử vào cơ quan đại diện phía Nam chỉ đạo xây dựng 100 nông trường lúa tại đồng bằng sông Cửu Long và thực hiện kế hoạch di dân vào xây dựng các vùng kinh tế mới.<br />Suốt mười năm (từ 1978 – 1987) ở cơ quan đại diện Bộ Nông nghiệp tại các tỉnh phía Nam, tôi được phân công trực tiếp chỉ đạo Kế hoạch sản xuất và xây dựng 100 nông trường lúa và 9 ban Kiến thiết cơ bản các vùng kinh tế mới thuộc các tỉnh: Long An, Cửu Long, Cần Thơ, Kiên Giang, Bạc Liêu, An Giang, Đồng Tháp, Tây Ninh và Sông Bé. Đây là một công việc hết sức nặng nề và rất quan trọng, nên mặc dù cơ quan Đại diện đóng tại Sài Gòn, nhưng hàng năm tôi đi cơ sở ít nhất là bảy, tám tháng. Đầu năm cùng với Cục Sản xuất, Cục Kiến thiết cơ bản và Phòng Lao động đi duyệt kế hoạch, cuối năm cùng với Cục Thống kê và Vụ Tài vụ đi kiểm tra xét duyệt hoàn thành kế hoạch và giải quyết những mắc mứu tồn tại. Chưa kể những lần công tác đột xuất phải xuống cơ sở để giải quyết khắc phục hậu quả thiên tai, bão lụt v.v… Tuy vất vả nhưng vẫn tích cực hăng say, vì không chỉ mang lại những thành tựu kinh tế cho đất nước, mà còn là dịp tốt để hiểu biết thêm tiềm năng giàu đẹp của đất nước. Đồng Tháp Mười xưa là vùng đất bạt ngàn lau lách, mênh mông biển nước, muỗi kêu như sáo thổi, đỉa lội tựa bánh canh, nay đã trở thành vựa lúa của cả nước, không những đủ nuôi sống đồng bào miền Nam, viện trợ thêm cho miền Bắc, mà còn thừa gạo xuất khẩu đứng hàng thứ ba trên toàn thế giới.<br />Với đường lối phát triển nông thôn và công nghiệp hóa, hiện đại hóa ngành nông nghiệp thắng lợi thì không lâu nữa năng suất lúa không chỉ ở đồng bằng sông Cửu Long, mà cả đồng bằng sông Hồng và Trung bộ sẽ tăng gấp đôi, gấp ba hiện nay, đó là điều chắc chắn.<br /><br />Năm 1988, sau khi hoàn thành nhiệm vụ, bàn giao tất cả các nông trường và vùng kinh tế mới cho các địa phương trực tiếp quản lý, tôi được Bộ quyết định cho nghỉ hưu.<br />Nghỉ hưu chưa được một năm, đến giữa năm 1989, được nhân dân tín nhiệm bầu làm đại biểu H.Đ.N.D phường Bến Nghé, quận I, thành phố Hồ Chí Minh và được dân cử làm chủ tịch Mặt trận Tổ quốc. Đồng thời được đại hội đảng bộ địa phương bầu vào Ban chấp hành Đảng bộ địa phương, làm phó bí thư thường trực đảng ủy, phụ trách trưởng ban khối Dân vận. Với chức trách của mình tôi đã phối hợp chặt chẽ với các ban, ngành, đoàn thể, cùng với lực lượng cán bộ địa phương tăng cường đoàn kết nội bộ, mở rộng khối đại đoàn kết toàn dân, phát động nhiều phong trào quần chúng, lập được nhiều thành tích trong sự nghiệp bảo vệ và xây dựng địa phương, được Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp bằng khen. Ngoài ra còn nhiều bằng khen của thành phố và giấy khen của quận. Mãi cho đến năm 1998 mới chính thức nghỉ ngơi vì tuổi cao sức yếu, kết thúc một quãng đường đời đầy gian nan vất vả, vào sống ra chết, nhưng rất đỗi vinh quang và tự hào. Gia tài duy nhất để lại cho con cháu về sau là những năm tháng đấu tranh bảo vệ tổ quốc và xây dựng đất nước.</span></p><p><em><span style="font-family:arial;color:#3366ff;">còn tiếp...</span></em></p><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/5604750889174997694-7659623314502616167?l=hoxuanlaiqt.blogspot.com' alt='' /></div>Hồ Xuân Laihttp://www.blogger.com/profile/14051781023484286715noreply@blogger.com0